AI Summary & Key Takeaways
AI InsightAdditionally, it features several of his original poems, including the renowned kilam named "Waqasê Gundê Kiligê," along with an excerpt from Kurdish epic Dewrêş Evdî.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Abstract Oral culture is the collective memory of society, formed over lengthy periods and preserved through key oral transmitters. Particularly in societies with underdeveloped written cultures, traditions, customs, social values, and historical narratives are passed down individually. In Kurdish oral literature, those who uphold this cultural heritage are identified by various titles, such as dengbêj, stranbêj and şair. Oral culture undergoes multiple phases, adapting to temporal and social changes while maintaining continuity with new practices. With the advent of technological advancements, the traditional master-disciple dynamic within oral culture experienced significant transformations, introducing new elements to this culture. Elî Dore is a notable representative of this tradition. This work, based on field interviews, examines the life and contributions of Elî Dore within the oral culture of the Berferat region. It examines his life, sources of oral poetry, and creative output. To this end, it documents community-related anecdotes and compositions associated with him. Additionally, it features several of his original poems, including the renowned kilam named "Waqasê Gundê Kiligê," along with an excerpt from Kurdish epic Dewrêş Evdî.
Özet
Öz Sözlü kültür toplumun ortak hafızasıdır, bu toplumsal hafıza uzun aşamalar halinde oluşur ve sözlü icra sayesinde korunur. Özellikle yazılı kültürün fazla gelişmediği toplumlarda gelenek ve göreneklerin yanı sıra sosyal ve tarihi değerler de birer birer bu yolla korunup aktarılmaktadır. Sözlü Kürt edebiyatında bu görevin taşıyıcıları farklı isimlerle; dengbêj, hozan/ozan, kilambêj, aşiq, sazbend şeklinde karşımıza çıkar. Sözlü kültür birçok aşamadan geçerek toplumsal değişimlere uyum sağlamakta, değişip dönüşerek varlığını sürdürmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte geleneksel bir şekilde usta-çırak ilişkisiyle aktarılan sözlü kültür, büyük değişimlere uğramış ve bu da bu kültürde yeni olguların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Elî Dore bu kültürün önemli temsilcilerinden biridir. Çünkü bir taraftan usta-çırak ilişkisi gib geleneksel bağlamda büyürken diğer taraftan teknolojiden faydalanmıştır. Saha görüşmelerine dayanan bu çalışma, Berferat bölgesinin sözlü kültürü bağlamında Elî Dore'nin hayatı ve eserlerine odaklanmaktadır. Çalışma, Dore'nin hayatı, eserleri, beslendiği kaynaklar ve icra ettiği kilamlar üzerinde durmaktadır. Bu amaçla Dore'ye ait, usta malı ve toplumun isteği üzerine hazırlanan kilamlar üzerinde durulakta, ayrıca orijinal kilamlarından "Ez li Ber Diwar"ım ve isminin geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayan "Waqasê Gundê Kiligê" adlı kilamı Dewreşe Evdî'nin küçük bir kısmıyla birlikte literatüre kazandırılmıştır.