AI Summary & Key Takeaways
AI InsightKeywords: Kirkuk, History, Tekke and Khanqah, Ottoman Archives
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Kirkuk is an ancient city that served for a long period as the administrative center of the Shahrizor Eyalet within the Ottoman Empire. With the emergence of Islamic Sufi orders (Tariqas) and their arrival in the region, the city embraced these spiritual paths, leading to the establishment of numerous tekkes and khanqahs. Beyond being centers for worship and dhikr (remembrance of Allah), these institutions played a vital social role as sanctuaries and kitchens for guests and the impoverished. Consequently, the Ottoman Empire viewed these religious sites with great importance, funding a portion of their expenses through the revenues of waqf (endowment) lands. This research, titled "The Tekkes and Khanqahs of Kirkuk in Ottoman Documents," utilizes Ottoman archival records for the first time to shed light on a large number of these institutions located in the center of Kirkuk. It presents the names of the sheikhs and mutawallis (trustees), alongside historical data retrieved from the Ottoman archives. This study establishes a foundation for documenting the history of these spiritual centers by uncovering new information regarding their operations.The significance of this study lies in its detailed examination of 13 tekkes and khanqahs belonging to the Qadiri, Naqshbandi, Rifa'i, and Mawlawi orders. Furthermore, by exploring their sources of income, the volume of guests they hosted, and their status within the Ottoman state, this paper provides a rich resource for future interdisciplinary research on the history of Kirkuk. Keywords: Kirkuk, History, Tekke and Khanqah, Ottoman Archives
Özet
Kerkük, köklü bir geçmişe sahip olup Osmanlı Devleti döneminde uzun bir süre Şehrizor Eyaleti’nin merkezi olmuştur. İslam tarikatlarının ortaya çıkışı ve bölgeye gelişiyle birlikte, şehir merkezi bu tarikatlara ev sahipliği yapmış; buralarda birçok tekke ve hangâh inşa edilmiştir. Bu mekanlar ibadet, zikir ve Allah’ı anma yerleri olmalarının yanı sıra, aynı zamanda sosyal bir rol üstlenerek misafirlerin ve yoksulların konaklama ve iaşe ihtiyaçlarını karşılayan yerler olmuşlardır. Bu bağlamda Osmanlı Devleti, bu dini mekanlara büyük önem vermiş ve vakıf arazilerinin gelirleri aracılığıyla bu tekkelerin giderlerinin bir kısmını karşılamıştır. (Osmanlı Belgelerinde Kerkük Tekke ve Hangâhları) başlıklı bu çalışma, ilk kez Osmanlı belgeleri ışığında Kerkük şehir merkezinde bulunan çok sayıdaki tekke ve hangâha ışık tutmaktadır. Çalışmada, Osmanlı arşivlerinde bu mekanlar hakkında yer alan şeyh ve mütevelli isimleri ile diğer haber ve bilgiler sunulmaktadır. Bu veriler, söz konusu şehirdeki tekke ve hangâhların tarihinin yazılması için bir temel oluşturmakta ve onlara dair birtakım yeni bilgileri ortaya koymaktadır.Bu konunun önemi, (Kadiri, Nakşibendi, Rufai ve Mevlevi) tarikatlarına bağlı 13 tekke ve hangâha ışık tutmasının yanı sıra; bu mekanların gelir kaynaklarını, misafir sayılarını, verdikleri hizmetleri ve Osmanlı Devleti nezdindeki itibarlarını ele almasından kaynaklanmaktadır. Bu bilgiler, Kerkük tarihi üzerine farklı alanlarda yapılacak olan pek çok yeni araştırmaya kaynaklık edecek ve mevcut tarihi bilgileri daha da zenginleştirecektir.