AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe study successfully demonstrates that this court functioned as an active literary and cultural center.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the history of Arabic poetry in Upper Mesopotamia during the era of the Uqaylid Emirate, which ruled regions such as Mosul, Nisibin, Jazirat Ibn Umar, Harran, and Edessa from 380 AH to 489 AH. It aims to identify the nature of the literary movement in this distinguished court and the factors behind its flourishing. The study addresses a scholarly gap caused by the marginalization of the literary production of the Uqaylid court. While other emirates in Upper Euphrates, such as the Hamdanid court, received significant scholarly attention, Uqaylid literature remained confined to passing references and purely historical studies that neglected its creative dimension. This gives the study added scholarly value by contributing to the reconstruction of the region’s literary and cultural identity. It reveals key literary phenomena such as poet-princes, literary salons, and financial patronage, and their role in stimulating and developing poetic activity. The study also presents the leading poets of the Uqaylid court, outlining its features in terms of geographic diversity, literary status, poetic themes, and the relationships between the court’s rulers and poets, as well as with neighboring courts. The study adopts an integrative methodology combining inductive and descriptive approaches, alongside analytical methods. This approach enables precise analysis of literary phenomena and interpretation of their meanings based on textual evidence. The study successfully demonstrates that this court functioned as an active literary and cultural center.
Özet
Bu çalışma, 380-489/990-1096 yılları arasında Musul, Nusaybin, Cezîre-i İbn Ömer, Harran, Ruhâ ve benzeri bölgelerde hüküm süren Ukaylî Emirliği döneminde Fırat Cezîresi’ndeki Arap şiirinin tarihini ele almaktadır. Çalışma, söz konusu köklü saray çevresindeki edebî hareketin mahiyetini ve gelişip yayılmasını sağlayan unsurları tanıtmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın gidermeyi hedeflediği bilimsel boşluk, Ukaylî sarayının edebî üretiminin maruz kaldığı bilgi düzeyindeki ihmal durumunda öne çıkmaktadır. Nitekim Yukarı Fırat havzasında Hamdânî Emirliği gibi ortaya çıkan bazı emirlikler, dikkat çekici bir araştırma ilgisine mazhar olmuşken; Ukaylî eksenli edebiyat çoğu zaman yüzeysel atıflarla ve yaratıcı boyutu ihmal eden salt tarihî çalışmalarla sınırlı kalmıştır. Bu ise, özgün bir konuyu ele alan çalışmaya bölgenin edebî ve kültürel kimliğinin inşasını tamamlayıcı nitelikte bilimsel bir değer kazandırması bakımından önem arz etmektedir. Çalışma ayrıca, şair emirler, edebî meclisler ve maddî ödüller gibi ayırt edici edebî olguları ve bunların şiir hareketinin canlanması ve gelişmesindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışmada Ukaylî sarayının önde gelen şairlerini ele alınmış; bu şairlerin coğrafî çeşitlilik, edebî konum, şiirsel amaçlar, saray emirleriyle ilişkileri ve komşu saraylarla olan bağlantıları bakımından temel özellikleri açıklanmıştır. Çalışmada edebî olguları izlemek, bunların metinlerden hareketle işaret ettiği anlamları dikkatli biçimde ortaya koymak ve temellendirmek amacıyla tümevarımsal ve betimleyici yöntemleri analitik yöntemle birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım benimsenmiştir. Elde edilen veriler üzerinde bu yöntemleri uygulayan çalışma büyük ölçüde Ukaylî sarayının etkin bir edebî ve medenî merkez olduğunu vurgulamıştır.