AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis study will examine how Ashik Dede Katip of Urumiye, based on the ideals he formulated within the framework of cultural nationalism, portrays national consciousness and national elements among the Turks of Southern Azerbaijan in his works, and how these elements contribute to the awakening process.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In the Iranian geographical region, systematic assimilation policies targeting Turks have been implemented since 1925. Within this context, the written and oral literary works of the present-day South Azerbaijani Turks play a functional role in preserving and revitalizing their national identity. In particular, ashik literature stands out as one of the most effective elements in strengthening national consciousness during the national awakening process of the South Azerbaijani Turks. Through stories, tales, bayati poems, lullabies, and epics, ashik literature has played a significant role in the formation, development, and elevation of cultural consciousness by transmitting national elements and historical memory from generation to generation. Using the simple form of Azerbaijani Turkish, ashiks have contributed to the spread of the Turkish language; they have also performed important functions in preventing the forgetting of national values and representing cultural resistance on a literary level. In these respects, ashik are considered a cultural resistance element that preserves the vitality of the language and ensures the continuity of national identity by spreading it. In this context, Ashik Dede Katip of Urumiye holds a special place among the contemporary national bards of Southern Azerbaijan. This study will examine how Ashik Dede Katip of Urumiye, based on the ideals he formulated within the framework of cultural nationalism, portrays national consciousness and national elements among the Turks of Southern Azerbaijan in his works, and how these elements contribute to the awakening process.
Özet
İran coğrafyasında 1925 yılından itibaren Türklere yönelik sistematik asimilasyon politikalarının yürütüldüğü görülmektedir. Bu çerçevede, günümüz Güney Azerbaycan Türklerinin yazılı ve sözlü edebiyat ürünleri, millî kimliğin korunması ve yeniden canlanmasında işlevsel bir rol üstlenmektedir. Özellikle âşık edebiyatı, Güney Azerbaycan Türklerinin millî uyanış sürecinde, millî bilincin güçlenmesinde en etkili unsurlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Âşık edebiyatı; hikâyeler, masallar, bayatılar, ninniler ve destanlar aracılığıyla millî öğeleri ve tarihsel hafızayı kuşaktan kuşağa aktararak kültürel bilincin oluşumunda, gelişiminde ve yücelmesinde önemli bir rol üstlenmiştir. Âşıklar, Azerbaycan Türkçesinin yalın biçimini kullanarak Türkçenin yayılmasına katkıda bulunmuş; millî değerlerin unutulmasını önleme ve kültürel direnişi edebî düzlemde temsil etme önemli işlevler yürütmüşler. Bu yönleriyle âşıklar dilin canlılığını koruyan ve yaygınlaştırarak millî kimliğin sürekliliğini sağlayan kültürel bir direnç unsuru olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, Urumiyeli Âşık Dede Kâtip, Güney Azerbaycan’ın çağdaş millî âşıkları arasında özel bir konuma sahiptir. Çalışmada, Ziya Gökalp’ın kültürel milliyetçilik anlayışı çerçevesinde ortaya koyduğu mefkûre temel alınarak, Urumiyeli Âşık Dede Kâtip’in eserlerinde Güney Azerbaycan Türkleri arasında millî bilinç ve millî unsurların işlenişi ile bu unsurların uyanış sürecine katkıları incelenecektir.