SavedAdd your journal

Journals / Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 2

Issues of Incivility Experienced During Şeb-i Arûs Events at Restaurants in Konya

KONYA'DAKİ RESTORANLARDA ŞEB-İ ARUS ETKİNLİKLERİ SIRASINDA YAŞANAN NEZAKETSİZLİK

Muhammed Fatih Yıldırım(KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ)0009-0007-4354-8550
Yeliz Pekerşen(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4769-7717
Yılmaz Seçim(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9112-7650
Pages
182–206
Publication Date
2026-08-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It offers recommendations to businesses and industry stakeholders for maintaining standards of courtesy in sensitive service environments, ensuring the sustainability of the period's spiritual atmosphere and service quality.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the uncivil behaviors encountered in food and beverage establishments in Konya during the Seb-i Arus events, which are associated with the values of tolerance, humility, and unity within the Mevlevi and Sufi traditions, and which are inconsistent with the spiritual essence of the period.
📊
Key Findings & Data:The research aims to reveal the causes and types of low-intensity uncivil behaviors that are inconsistent with the spiritual atmosphere of the period, and to analyze the negative psychosocial effects of these behaviors on employees in depth and from a multidimensional perspective.
💡
Conclusion & Impact:It offers recommendations to businesses and industry stakeholders for maintaining standards of courtesy in sensitive service environments, ensuring the sustainability of the period's spiritual atmosphere and service quality.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Şeb-i Arus · Turizm · Nezaketsizlik

Abstract

This study examines the uncivil behaviors encountered in food and beverage establishments in Konya during the Seb-i Arus events, which are associated with the values of tolerance, humility, and unity within the Mevlevi and Sufi traditions, and which are inconsistent with the spiritual essence of the period. The research aims to reveal the causes and types of low-intensity uncivil behaviors that are inconsistent with the spiritual atmosphere of the period, and to analyze the negative psychosocial effects of these behaviors on employees in depth and from a multidimensional perspective. This research, which uses a qualitative research design, is exploratory in nature due to the limited information available on the subject, and the themes that emerged based on the data obtained were addressed with a descriptive approach. While the universe of the study consisted of restaurant employees operating in central Konya, purposive sampling was preferred in the sample selection. Data were collected through semi-structured face-to-face interviews with participants (business owners, chefs, service personnel, etc.) who were actively working during the Seb-i Arus week and in direct contact with customers. The data obtained were subjected to thematic analysis, and reliability was ensured through inter-coder agreement techniques. The study revealed the mismatch between the expectations of service recipients and the behavioral problems encountered by service providers during this special period of heightened cultural and spiritual intensity, as well as the impact of this mismatch on employee well-being. By addressing the phenomenon of customer incivility that emerges during culturally sensitive periods in tourism destinations, this study aims to fill a gap in the literature. It offers recommendations to businesses and industry stakeholders for maintaining standards of courtesy in sensitive service environments, ensuring the sustainability of the period's spiritual atmosphere and service quality.

Özet

Bu araştırmanın amacı Mevlevîlik ve Sûfî geleneği çerçevesinde hoşgörü, tevazu ve birlik değerleriyle özdeşleşen Şeb-i Arûs etkinlikleri döneminde, Konya’daki yiyecek-içecek hizmeti sunan işletmelerde karşılaşılan ve dönemin manevi ruhuna uymayan nezaketsiz davranışların incelenmesidir. Araştırma, dönemin manevi atmosferiyle örtüşmeyen düşük yoğunluklu nezaketsiz davranışların nedenlerini ve türlerini ortaya koymayı, ayrıca bu davranışların çalışanlar üzerinde yarattığı olumsuz psikososyal etkileri çok boyutlu olarak derinlemesine analiz etmeyi hedeflemektedir. Nitel araştırma deseni kullanılan bu araştırma, konuya ilişkin sınırlı bilgi bulunması nedeniyle keşifleyici nitelikte olup, elde edilen veriler doğrultusunda ortaya çıkan temalar betimleyici bir yaklaşımla ele alınmıştır. Çalışmanın evrenini Konya merkezinde faaliyet gösteren restoran çalışanları oluştururken, örneklem seçiminde amaçlı örnekleme tercih edilmiştir. Veriler, Şeb-i Arûs haftasında aktif olarak çalışan ve müşterilerle doğrudan temas halinde olan katılımcılarla (işletmeci, şef, servis personeli vb.) yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz sürecine tabi tutulmuş ve kodlayıcılar arası uyum teknikleriyle güvenirlik sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışma, kültürel ve manevi yoğunluğun arttığı bu özel dönemde, hizmet alanların beklentileri ile hizmet verenlerin karşılaştığı davranışsal sorunlar arasındaki uyumsuzluğu ve bunun çalışanların iyi oluşu üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmıştır. Turizm destinasyonlarında kültürel açıdan hassas dönemlerde ortaya çıkan müşteri nezaketsizliği olgusunu ele alarak literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlayan bu çalışma özellikle duyarlı hizmet ortamlarında nezaket standartlarının korunması, dönemin manevi ruhunun ve hizmet kalitesinin sürdürülebilirliği adına işletmelere ve sektör paydaşlarına yönelik çözüm önerileri sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Yıldırım, M. F., Pekerşen, Y., Seçim, Y. (2026). Issues of Incivility Experienced During Şeb-i Arûs Events at Restaurants in Konya. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 2, 182–206. https://ajindex.com/articles/1600491

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (68)

  1. Agina, M. F., Farrag, D.A., Jaber, H.M., Fayyad, S., Abbas, T.T., Salameh, A.A., & Elziny, M.N. (2025). The influence of customer incivility on hotel frontline employees' responses and service sabotage: does co-worker support matter? Geojournal of Tourism and Geosites, 58(1), 89–104. https://doi.org/10.30892/gtg.58108-1393
  2. Akdağ, E. (2019). Sûfîlere isim arayışları ve tasavvuf kelimesinin menşei meselesi. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 23(2), 715-737.
  3. Akmaz, A., & Sürme, M. (2018). Somut olmayan kültürel miras kapsamında Mevlevi sema törenleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(84), 425-431. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.14391
  4. Aksoy, M., Akbulut, A. B., & İflazoğlu, N. (2016). Mevlevilikte mutfak kültürü ve Ateşbaz-ı Veli makamı. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(1), 96-103.
  5. Aksüt, S. (2022). Mevlevi sema törenlerinin korunması sürecinde bir risk faktörü olarak “bağlamından koparma”. M. Kaçar, Ö. Arslan ve Y. Karakuş (Ed.), Mevlevilik, Mevlana ve Şeyh Galip üzerine incelemeler içinde (ss. 1–20). İstanbul Üniversitesi Yayınevi. https://dx.doi.org/10.26650/B/AA14AA25.2022.009.01
  6. Altun, E., & Çınar, K. (2019). İnanç turizmi kapsamında Mevlânâ Müzesi’ni ziyaret eden turistlerin seyahat motivasyonları üzerine bir araştırma. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 1(1), 14-42.
  7. Andersson, L. M., & Pearson, C. M. (1999). Tit for Tat? The Spiraling Effect of Incivility in the Workplace. The Academy of Management Review, 24(3), 452–471. https://doi.org/10.2307/259136
  8. Arpaguş, S. (2007). Mevlâna Celâleddin Rûmî (1207-1273). İstem, (10), 91-111.
  9. Aulet, S., & Duda, T. (2020). Tourism accessibility and its impact on the spiritual sustainability of sacred sites. Sustainability, 12(22), 9695. https://doi.org/10.3390/su12229695
  10. Azsöz, G. (2016). Mevlevihanelerde Matbah-ı Şerif. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 31-44.
  11. Başoda, A., & Aylan, S. (2014). Turistlerin karar verme sürecinin amaca yönelik davranış modeli ile değerlendirilmesi: Mevlana Şeb-i Arus Törenleri örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 25(1), 88-104. https://doi.org/10.17123/atad.vol25iss131119
  12. Bişkin, F., & Şahin, S. İ. (2021). Destinasyon tanıtım aracı olarak etkinliklerin tekrar ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisi: Şeb-i Arus örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 303-316. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.715077
  13. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  14. Brown, S. P., & Lam, S. K. (2008). A meta-analysis of relationships linking employee satisfaction to customer responses. Journal of Retailing, 84(3), 243–255. https://doi.org/10.1016/j.jretai.2008.06.001
  15. Carvache-Franco, M., Regalado-Pezúa, O., Carvache-Franco, O., & Carvache-Franco, W. (2024). Segmentation by motivations in religious tourism: A study of the Christ of Miracles Pilgrimage, Peru. PloS one, 19(5), e0303762. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0303762
  16. Ceylan, F., & Yaman, M. (2018). Ritüele dönüşen mutfak: Mevlevi mutfağı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(3), 2172-2179.
  17. Ceylan, M., & Kılıç Karatay, S. (2023). Postnişin Fahri Özçakıl Anlatımı ile Kültür Değerlerimizden Mevlevîlik ve Mevlevî Semâ Âyini. International Journal of Social and Humanities Sciences Research 10(101): 3051–3071. https://doi.org/10.5281/zenodo.10253508
  18. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. (4th ed.). Sage Publications.
  19. Çağlar, E., & Arslan, M. A. (2020). “Değer” tasnifi ve Mevlânâ’nın Mesnevisinde değerler. International Journal of Language Academy, 8(4), 324-338. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.46020
  20. Çelebi Bayru, E., & Sağbaş, B. R. (2008). Yüzyıllar boyu Mevlâna ve Mevlevîlik. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Uluslararası Mevlâna Vakfı.
  21. Çelen, A. İ. (2014). Toplam kalite yönetimi’nin çekirdeği: Ahilik. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(10), 5-14.
  22. Dağlı, H. (2020). Mevlânâ Celâleddîn Rumi ve Yûnus Emre’de “insan sevgisi” ve “hoşgörü” üzerine bir araştırma. Takvim-i Vekayi, 8(2), 158-165.
  23. Dobra, S. (2025). Türkiye Selçukluları Dönemi Zâviyelerinde Sûfî Kültürün Gündelik Akisleri: Misafir Ağırlama ve İkram Bahsi. Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı), 303-320. https://doi.org/10.47702/sema.2025.63
  24. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
  25. Ergül, E. (2014). Mevlâna: Evrensel adalet ve barış için bir ilham hazinesi. Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
  26. Ersoy, R., & Baysal, B. (2024). Şeb-i Arûs Törenleri’nin Politik ve Kültürel İşlevleri. Milli Folklor, 18(144), 16-27. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1427512
  27. Füruzanfer, B. (2005). Mevlâna Celâleddin (F. N. Uzluk, Çev.). Konya: T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
  28. Görkemli, H., Tekin, G., & Baypınar, Y. E. (2013). Kültürel etkinlikler ve kent imajı-Mevlana törenlerinin Konya kent imajına etkilerine ilişkin hedef kitlelerin görüşleri. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(1), 150-171.
  29. Hennink, M. M., Kaiser, B. N., & Marconi, V. C. (2017). Code Saturation Versus Meaning Saturation: How Many Interviews Are Enough?. Qualitative health research, 27(4), 591–608. https://doi.org/10.1177/1049732316665344
  30. Im, A. Y., & Kim, D. Y. (2024). Feeling envious or disgusted? The contagious effect of tourist misbehaviour and the role of shared nationality. Current Issues in Tourism, 28(22), 3715-3732. https://doi.org/10.1080/13683500.2024.2408577
  31. Kalkan, F., & Şapçılar, M. C. (2023). Kültür turizmine katılan turistlerin seyahat motivasyonlarının memnuniyet ve tavsiye etme durumuna etkisi: Şeb-i Arûs örneği. NEÜ GASTRO, 2(2), 99-118. https://doi.org/10.54497/Gastromedia.2023.11
  32. Kaplansere, M. A., & Yılmaz, Ö. D. (2025). Tur programlarındaki bileşenlerin analizi: Şeb-i Arûs turları. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(2), 1630-1650. https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1625
  33. Kara, M. (2006). Doğumunun 800. yılında Mevlânâ ve mevlevîlik. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-22.
  34. Karaman, A., & Çiçekdağı, M. (2023). Genç neslin turizm etkinliklerini değerlendirmesi: Şeb-i Arus törenleri örneği. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(45), 1225-1243.
  35. Kılınç, U. (2019). Konaklama işletmelerinde şikayet yönetimi: Müşteri–işgören iletişiminde sözsüz iletişim konusunda bir model önerisi. Turizm Akademik Dergisi, 6(1), 189-204.
  36. Kim, G., Ro, H., Hutchinson, J., & Kwun, D. J. (2014). The effect of jay-customer behaviors on employee job stress and job satisfaction. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 15(4), 394–416. https://doi.org/10.1080/15256480.2014.961797
  37. Kocaman, K. (2016). Tasavvufta insanın eğitim sürecinde aşılması gereken engel: Dünya. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 1(4), 561-588. https://doi.org/10.20486/imad.77174
  38. Küçükbezirci, Y. (2013). Mevlâna’nın hoşgörü felsefesi ve iletişim. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (30), 19-25.
  39. Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). Interviews: Learning the craft of qualitative research interviewing. (3th ed.). Sage Publications.
  40. Ma, T., Yeh, Y.Y., Lee, H., & Vu, H.V. (2025). The impact of customer incivility on employee negative emotions: an organizational culture perspective. Management Research Review, 48 (1), 37–56. https://doi.org/10.1108/MRR-01-2024-0058
  41. Mete, A. (2021). Mevlevîlikte merkeziyetçilik: Çelebilik makamı ve tevcihâtı. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, 24(48), 17-42.
  42. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
  43. Öngören, R. (2004). Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî. İçinde: Diyanet İslam Ansiklopedisi. C. 29, 441–448. Ankara: TDV Yayınları.
  44. Öngören, R. (2011). Tasavvuf. İçinde: Diyanet İslam Ansiklopedisi. C. 40, 119–126. İstanbul: TDV Yayınları.
  45. Özgüven, İ. E. (2003). Endüstri psikolojisi. Ankara: Pegem Yayınları.
  46. Pekerşen, Y., & Toklu, S. (2020). Ziyaretçilerin Şeb-i Arus Mevlânâ’yı anma törenlerine katılım nedenlerinin demografik özellikler açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(2), 289-312.
  47. Saçlı, Ç., & Ersöz, B. (2019). Şeb-i Arus törenlerine katılan yerli turistlerin kültür turisti tipolojileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 84-95.
  48. Seçim, Y. (2020). Şeb-i Arus etkinliğine katılan turistlerin Mevlevi mutfağı yemek taleplerinin tespit edilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 778-796. https://doi.org/10.14520/adyusbd.518010
  49. Seçim, Y., & Akyol, N. (2022). Konya Mutfak Kültürü. Cihan, A. (Ed.), Türkiye’nin Mutfak Sosyolojisi içinde (ss. 175-195). Akademik Kitaplar.
  50. Sormaz, Ü., Madenci, B. A. & Yılmaz, M. (2020). Konya ili gastronomi turizmi potansiyelinin değerlendirilmesi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(28), 115-129. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.426
  51. Srivastava, S., Madan, P., Alzeiby, E. A., & Bodhi, R. (2024). When patrons become perpetrators: Examining the negative effects of customer incivility for Hospitality employees. International Journal of Hospitality Management, 122, 103867. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2024.103867
  52. Şafak, Y. (2009). Mevlânâ’ya atfedilen “yine gel…” rubâîsine dair. Tasavvuf ilmi ve Akademik araştırma dergisi, 24(2), 75-80.
  53. Şahin, B. (2022). Kabin memurlarının nezaketsizlik deneyimleri üzerine nitel bir çalışma (Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi).
  54. Şimşekler, N. (2025). Ana hatları ile Mevlevîlik: Kuruluşu, Mevlevîhâneler, nasıl Mevlevî olunurdu, Mevlevîlikte dereceler, âdâb ve erkân, âdetler, terimler, kıyafetler, dualar, gülbanklar. N. Şimşekler vd. (Ed.), Mevlâna ve Mevlevîlik harsiyatı içinde (ss. 663-699). Selçuk Üniversitesi Yayınları.
  55. Taş, H. (2021). Mesnevî’de değerler ve Mesnevî’nin değerlere bakışı. Millî Eğitim Dergisi, 50(230), 745-767. https://doi.org/10.37669/milliegitim.672051
  56. Tetik Dinç, N., Balıkoğlu, A., & Ulusoy Mutlu, H. (2022). Turist rehberlerine yönelik turist nezaketsizliği ve rehberlerin nezaketsiz davranışlara ilişkin tepkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 100-117. https://doi.org/10.52642/susbed.1152188
  57. Tsaur, S. H., Cheng, T. M., & Hong, C. Y. (2019). Exploring tour member misbehavior in group package tours. Tourism Management, 71, 34-43. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.09.018
  58. Türkan, A. (2024). The Mevlevi Order and Its Religious Practices. Unity and Dialogue, 79(2), 203-239. http://dx.doi.org/10.34291/Edinost/79/02/Turkan
  59. Türkmenoğlu, G. (2023). Müşteri nezaketsizliğinin bir sonucu olarak hizmet sabotajı ve algılanan yönetici desteğinin rolüne yönelik bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 823-854. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1335293
  60. Ünüvar, Ş., & Yıldırım, M. F. (2025). Tarihsel süreçte Konya’da yeme içme mekânlarına bir bakış. M. Sezgin ve S. Büyükipekçi (Ed.), Konya turizm araştırmaları içinde (ss. 17-40). Eğitim Yayınevi.
  61. van Jaarsveld, D. D., Walker, D. D., & Skarlicki, D. P. (2010). The role of job demands and emotional exhaustion in the relationship between customer and employee incivility. Journal of Management, 36(6), 1486–1504. https://doi.org/10.1177/0149206310368998
  62. Wan, L. C., Hui, M. K., & Qiu, Y. C. (2021). Tourist misbehavior: Psychological closeness to fellow consumers and informal social control. Tourism Management, 83, 104258. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2020.104258
  63. Wilson, N. L., & Holmvall, C. M. (2013). The development and validation of the Incivility from Customers Scale. Journal of occupational health psychology, 18(3), 310. http://dx.doi.org/10.1037/a0032753
  64. Yagil, D. (2008). When the customer is wrong: A review of research on aggression and sexual harassment in service encounters. Aggression and Violent Behavior, 13 (2), 141-152. https://doi.org/10.1016/j.avb.2008.03.002
  65. Yaran, C. (2007). Mevlana'nın yedi öğüdü: Evrensel erdemler, kozmik temellendirmeler ve aidiyet meselesi. Journal of Istanbul University Faculty of Theology, 16, 21–48.
  66. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  67. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods. (5th ed.). Sage Publications.
  68. Yousuf, M., Qadri, M. A., & Osmanov, H. (2019). Mevlana Rumi: A 13th century scholar’s teachings to foster tolerance, peace and harmony. International Journal of Education, Culture and Society, 4(4), 71-75. https://doi.org/10.11648/j.ijecs.20190404.13