Journals / Istanbul Journal of Arabic Studies / 2023 / Cilt: 6 Sayı: 2

قراءة نقدية في لسان العرب: مادة (ر ع ض) أنموذجا

Lisanü’l-Arab’da Eleştirel Bir Okuma: (Ra, ‘Ayn, Ḍad) Maddesi Örneği

Abdulhalim Abdullah(ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, ARAP DİLİ VE BELAGATI ANABİLİM DALI)0000-0002-5298-9741
Pages
101–118
Publication Date
2023-12-12
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Şüphesiz ki sözlüklerin dünyanın tüm dillerinde olsun, dilin önemli bir kaynağı olup onu zamansal faktörlere karşı korumanın ideal yollardan biridir.
📊
Key Findings & Data:Ahmed'in (H. 170) El-Ayn adlı sözlüğü de, çöle gidip bedevilerden işiterek Arap dilinin sözlerini toplamaya çalışmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Araplarda Sözlük Yazarlığı · Lisan · Lisan’daki dilsel materyalin kaynakları

Özet

Şüphesiz ki sözlüklerin dünyanın tüm dillerinde olsun, dilin önemli bir kaynağı olup onu zamansal faktörlere karşı korumanın ideal yollardan biridir. Bu nedenle dilbilimciler kelime dağarcığını toplamak için dili anadil olarak konuşanlardan dinlemeye başvurmuşlardır. Öylece Arap dilbilimciler de Kur’an dilini korumak amacıyla zamansal ve mekânsal şartlar koşarak dil zenginliğini yazılı hale getirmeye çalışmışlardır. Halil b. Ahmed'in (H. 170) El-Ayn adlı sözlüğü de, çöle gidip bedevilerden işiterek Arap dilinin sözlerini toplamaya çalışmıştır. Böylece meydana gelen ilk entegre sözlük olmuştur. Bu eser de beş asır sonrasına kadar Arap dilinde inanılmaz bir sözlük mirasına sahip olma konusuda çığır açmıştır. İlk sözlük yazarları çöle gidip, bedevilerle konuşmuş ve kelimeleri not etmişler. Ancak sonraki nesillerde sözlüklerinin yazarları ise, sözlüklerinin sözlerini daha önce yazılmış sözlüklerden aktarmaya çalışmışlar. Bu nedenle bazıları kasıtlı bir şekilde olmasa da dil ehlinden duyulmamış yeni sözlük materyalleri üreten hatalara ve çarpıtmalara düştü. Bu araştırma, Lisan Al-Arab'daki Ra, 'Ayn, Za(ر ع ض) sözcük kökünde durur. Eleştirel okumamızın da üç yönü olacaktır; Birincisi, Lisan Al-Arab'da kullanılan kaynakları müracaat etmek. İkincisi, (Kaynaklara)benzer kitaplarda aynı dilsel materyalleri müracaat etmek. Üçüncüsü de, kullanılan örneklari eleştirmek. Öylece araştırma, Ra, 'Ayn, Za (ر ع ض) maddesinin aslında Ra, 'Ayn, Sa (ر ع ص) maddesinin olduğu ancak yukarıda bahsedilen hatalar yüzünden değişime uğradığının kanısına varmıştır. Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.

🔖

Cite This Article

Abdullah, A. (2023). قراءة نقدية في لسان العرب: مادة (ر ع ض) أنموذجا. Istanbul Journal of Arabic Studies, Cilt: 6 Sayı: 2, 101–118. https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1335032

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. Kur'an-ı Kerim
  2. Bâşâ, Ahmet T. Tashîhu Lisani’l-Arab. 1. bs. Kahire: Dâru’l-Âfaki’l-Arabiyye. 2002.
  3. el-Asbahanî, Ahmed E. Marifatü's-Sahabe. 5. bs. Thk. Âdil b. Yusuf el-Azazî. Riyad: Dâru'l-Vatan, 1998.
  4. el-Cevherî, İsmail E. es-Sıhah. 4. bs. Thk. Ahmet b. Abdul Gafur el-Attar. Beyrut: Dâru’l-İlmi lil-Melâyin, 1987.
  5. el-Ezherî, Muhammed E. Tahzibü'l-Luga. 1. bs. Thk. Muhammed Avez Murib. Beyrut: Dâru İhyai't-Turâs, 2001.
  6. el-Ferahidî, el-Halil E. Kitabü'l Ayn. 1. bs. Thk. Mehdî el-Mahzumi ve İbrahim es-Samırraî. Beyrut: Dâr ve Mektebetü'l-Hilal, t.s.
  7. el-Himyeri, Naivan E. Şemsi’l-Ulum ve Devaü Kelami’l-Arapi min’l-Külum. 1. bs. Thk. Hüseyn el-Umerî, Mutahher el-Eryanî ve Yusuf Muhammed Abdullah. Beyrut: Dâru’l-Fikri’l-Muasır, 1999.
  8. el-Makrizi, Takıyyuddin E. el-Mükaffa'l-Kabir. 2. bs. Thk. Muhammed el-Yalavi. Beyrut: Dârü'l-Garbi'l-İslami, 2007.
  9. es-Süyûtî, Abdulrahman C. Buğyetü'l-Vuat fi Tabakati'n-Nuhat. 1. bs. Thk. Muhammed Ebu’l-Fazli İbrahim. Saydâ: el-Mektebetü'l-Asriye, t.s.
  10. eş-Şeybânî Merar E, İ. Kitabü'l-Cîm. 1. bs. Thk. İbrahim el-Ebyari. Kahire: el-Hey’etü’l-Ammetü Lişüuni'l-Matabii'l-Emiriye, 1974.
  11. ez- Zâbidî, Muhammed E. Tacü'l-Arus. 1. bs. Thk. Mustafa Hijazi. Kuveyt: Dâru'l-Hidaye, 1977-1979.
  12. İbn Dureyd, Muhammed E. Cemheretü'l Luga. 1. bs. Thk. Remzi Balabakki. Beyrut: Dâru’l-İlmi lil-Melâyin, 1987.
  13. İbn el-Esir, Mecdüddîn E. Nihayetü fi Ğaribi'l Hadis ve'l-Aser. 1. bs. Thk. Tahir el-Zavi ve Mahmut el-Tanahi. Beyrut: el Mektebetü'l-İlmiyye, 1979.
  14. İbn el-Kûtıyye, Muhammed E. Kitabü'l-Afaal. 2. bs. Thk. Ali Fuda. Kahire: Mektebetü'l Hânci, 1993.
  15. İbn Hanbel, Ahmed E. el-Müsned. 1. bs. Thk. Şüayp Arnaut. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1999.
  16. İbn Kuteybe, Deyneveri M. Garibü'l-Hadis. 2. bs. Thk. Abdullah el-Cabburî. Bağdat; Matbaatü'l-Ânî, 1977.
  17. İbn Manzur, Cemaleddin E. Lisanü'l-Arab. 3. bs. Beyrut: Dâr Sadır, 1414 H.
  18. İbn Sideh, Ali İ. El-Muhkem ve'l-Muhitı'l-Azam. 1. bs. Thk. Abdurrhaman Hindavi. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  19. Şolak, Suad A. “eş-Şevahidü'ş-Şi’riyetü'l-Masnua’tü fi Cemhereti’l-Lugati”. Mecelletü'l-Ulûmi'l-İslâmiyye ve’l-Hadâre 6, no 1, (2021): 189-214.