Dergiler / Istanbul Journal of Arabic Studies / 2023 / Cilt: 6 Sayı: 2

Lisanü’l-Arab’da Eleştirel Bir Okuma: (Ra, ‘Ayn, Ḍad) Maddesi Örneği

قراءة نقدية في لسان العرب: مادة (ر ع ض) أنموذجا

Abdulhalim Abdullah(ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, ARAP DİLİ VE BELAGATI ANABİLİM DALI)0000-0002-5298-9741
Sayfa
101–118
Yayın Tarihi
2023-12-12
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şüphesiz ki sözlüklerin dünyanın tüm dillerinde olsun, dilin önemli bir kaynağı olup onu zamansal faktörlere karşı korumanın ideal yollardan biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ahmed'in (H. 170) El-Ayn adlı sözlüğü de, çöle gidip bedevilerden işiterek Arap dilinin sözlerini toplamaya çalışmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Araplarda Sözlük Yazarlığı · Lisan · Lisan’daki dilsel materyalin kaynakları

Özet

Şüphesiz ki sözlüklerin dünyanın tüm dillerinde olsun, dilin önemli bir kaynağı olup onu zamansal faktörlere karşı korumanın ideal yollardan biridir. Bu nedenle dilbilimciler kelime dağarcığını toplamak için dili anadil olarak konuşanlardan dinlemeye başvurmuşlardır. Öylece Arap dilbilimciler de Kur’an dilini korumak amacıyla zamansal ve mekânsal şartlar koşarak dil zenginliğini yazılı hale getirmeye çalışmışlardır. Halil b. Ahmed'in (H. 170) El-Ayn adlı sözlüğü de, çöle gidip bedevilerden işiterek Arap dilinin sözlerini toplamaya çalışmıştır. Böylece meydana gelen ilk entegre sözlük olmuştur. Bu eser de beş asır sonrasına kadar Arap dilinde inanılmaz bir sözlük mirasına sahip olma konusuda çığır açmıştır. İlk sözlük yazarları çöle gidip, bedevilerle konuşmuş ve kelimeleri not etmişler. Ancak sonraki nesillerde sözlüklerinin yazarları ise, sözlüklerinin sözlerini daha önce yazılmış sözlüklerden aktarmaya çalışmışlar. Bu nedenle bazıları kasıtlı bir şekilde olmasa da dil ehlinden duyulmamış yeni sözlük materyalleri üreten hatalara ve çarpıtmalara düştü. Bu araştırma, Lisan Al-Arab'daki Ra, 'Ayn, Za(ر ع ض) sözcük kökünde durur. Eleştirel okumamızın da üç yönü olacaktır; Birincisi, Lisan Al-Arab'da kullanılan kaynakları müracaat etmek. İkincisi, (Kaynaklara)benzer kitaplarda aynı dilsel materyalleri müracaat etmek. Üçüncüsü de, kullanılan örneklari eleştirmek. Öylece araştırma, Ra, 'Ayn, Za (ر ع ض) maddesinin aslında Ra, 'Ayn, Sa (ر ع ص) maddesinin olduğu ancak yukarıda bahsedilen hatalar yüzünden değişime uğradığının kanısına varmıştır. Bu araştırma İbn Manzur’dan uzun zamansal mesafeye rağmen, bu dil maddesinde gerçekleşen hatayı kaleme alarak önceden örneğine rastlanmamış bir araştırmadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Abdullah, A. (2023). Lisanü’l-Arab’da Eleştirel Bir Okuma: (Ra, ‘Ayn, Ḍad) Maddesi Örneği. Istanbul Journal of Arabic Studies, Cilt: 6 Sayı: 2, 101–118. https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1335032

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Kur'an-ı Kerim
  2. Bâşâ, Ahmet T. Tashîhu Lisani’l-Arab. 1. bs. Kahire: Dâru’l-Âfaki’l-Arabiyye. 2002.
  3. el-Asbahanî, Ahmed E. Marifatü's-Sahabe. 5. bs. Thk. Âdil b. Yusuf el-Azazî. Riyad: Dâru'l-Vatan, 1998.
  4. el-Cevherî, İsmail E. es-Sıhah. 4. bs. Thk. Ahmet b. Abdul Gafur el-Attar. Beyrut: Dâru’l-İlmi lil-Melâyin, 1987.
  5. el-Ezherî, Muhammed E. Tahzibü'l-Luga. 1. bs. Thk. Muhammed Avez Murib. Beyrut: Dâru İhyai't-Turâs, 2001.
  6. el-Ferahidî, el-Halil E. Kitabü'l Ayn. 1. bs. Thk. Mehdî el-Mahzumi ve İbrahim es-Samırraî. Beyrut: Dâr ve Mektebetü'l-Hilal, t.s.
  7. el-Himyeri, Naivan E. Şemsi’l-Ulum ve Devaü Kelami’l-Arapi min’l-Külum. 1. bs. Thk. Hüseyn el-Umerî, Mutahher el-Eryanî ve Yusuf Muhammed Abdullah. Beyrut: Dâru’l-Fikri’l-Muasır, 1999.
  8. el-Makrizi, Takıyyuddin E. el-Mükaffa'l-Kabir. 2. bs. Thk. Muhammed el-Yalavi. Beyrut: Dârü'l-Garbi'l-İslami, 2007.
  9. es-Süyûtî, Abdulrahman C. Buğyetü'l-Vuat fi Tabakati'n-Nuhat. 1. bs. Thk. Muhammed Ebu’l-Fazli İbrahim. Saydâ: el-Mektebetü'l-Asriye, t.s.
  10. eş-Şeybânî Merar E, İ. Kitabü'l-Cîm. 1. bs. Thk. İbrahim el-Ebyari. Kahire: el-Hey’etü’l-Ammetü Lişüuni'l-Matabii'l-Emiriye, 1974.
  11. ez- Zâbidî, Muhammed E. Tacü'l-Arus. 1. bs. Thk. Mustafa Hijazi. Kuveyt: Dâru'l-Hidaye, 1977-1979.
  12. İbn Dureyd, Muhammed E. Cemheretü'l Luga. 1. bs. Thk. Remzi Balabakki. Beyrut: Dâru’l-İlmi lil-Melâyin, 1987.
  13. İbn el-Esir, Mecdüddîn E. Nihayetü fi Ğaribi'l Hadis ve'l-Aser. 1. bs. Thk. Tahir el-Zavi ve Mahmut el-Tanahi. Beyrut: el Mektebetü'l-İlmiyye, 1979.
  14. İbn el-Kûtıyye, Muhammed E. Kitabü'l-Afaal. 2. bs. Thk. Ali Fuda. Kahire: Mektebetü'l Hânci, 1993.
  15. İbn Hanbel, Ahmed E. el-Müsned. 1. bs. Thk. Şüayp Arnaut. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1999.
  16. İbn Kuteybe, Deyneveri M. Garibü'l-Hadis. 2. bs. Thk. Abdullah el-Cabburî. Bağdat; Matbaatü'l-Ânî, 1977.
  17. İbn Manzur, Cemaleddin E. Lisanü'l-Arab. 3. bs. Beyrut: Dâr Sadır, 1414 H.
  18. İbn Sideh, Ali İ. El-Muhkem ve'l-Muhitı'l-Azam. 1. bs. Thk. Abdurrhaman Hindavi. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  19. Şolak, Suad A. “eş-Şevahidü'ş-Şi’riyetü'l-Masnua’tü fi Cemhereti’l-Lugati”. Mecelletü'l-Ulûmi'l-İslâmiyye ve’l-Hadâre 6, no 1, (2021): 189-214.