AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis study also aims to provide a different contribution to the field of adaptation, distinct from studies of novels adapted for the stage.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The idea of listening to theatre, which can be traced back to Clément Ader’s invention of the théâtrophone at the end of the nineteenth century, transformed into a widely accessible form of entertainment with the invention of radio. Thanks to these auditory tools, especially radio, the art of theatre has been freed from certain limitations, primarily regarding physical space, and has gained an imaginary space in the listener’s mind. In Türkiye, since the introduction of radio in 1927, audio stories and radio plays have been part of the broadcast repertoire. Alongside plays written and broadcast directly for radio, adaptations of novels or short stories were also aired. Adapting a play, which is as challenging as writing a new one, must be done according to certain criteria. In this regard, resources on adaptation theory explain how and in what way an adaptation should be carried out. Adaptation, considered a subfield of intertextuality, can also be examined within the framework of intertextuality’s principles of transformation. Using these methods, the theoretical framework of adaptation has been outlined, and the points to consider when analyzing a work have been determined. This study differs from other studies on adaptation in that it focuses on an adaptation of a novel into a radio play, rather than an adaptation of a novel into a play. The study examines the unique characteristics and differences of this particular adaptation. This study reviews the radio drama adaptation of Hüseyin Rahmi Gürpınar’s novel, “Hakka Sığındık” (We Took Refuge in God), directed by Orhan Hançerlioğlu. It examines the key aspects of adapting a novel into a radio play, as well as the differences between adapting a novel into a theatrical play. The changes between the source novel, “Hakka Sığındık”, and its adaptation have been evaluated in terms of narrator, characters, setting, time, dialogue, and effects. This study also aims to provide a different contribution to the field of adaptation, distinct from studies of novels adapted for the stage.
Özet
Clément Ader’in on dokuzuncu yüzyılın sonundaki icadı théâtrophone ile başlatılabilecek tiyatronun dinlenmesi fikri, radyonun icat edilmesiyle geniş kitlelere ulaşan bir eğlence aracına dönüşmüştür. Söz konusu işitsel araçlardan özellikle radyo sayesinde tiyatro sanatı başta mekân olmak üzere bazı sınırlılıklardan sıyrılmış dinleyicinin zihninde var olan bir hayali mekâna kavuşmuştur. Türkiye’de 1927’den itibaren kullanılmaya başlayan radyonun yayın repertuarında ilk andan itibaren sesli öyküler ve radyo tiyatrosu yerini almıştır. Radyo tiyatrosuna yönelik oyunların doğrudan bu türde yazılıp radyoda yayınlanan oyunlar olmasının yanında bir romandan bir öyküden yapılan uyarlamaların da yayınlandığı görülmektedir. Yeni bir oyun yazmak kadar zor olan uyarlama eyleminin belli kriterler çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Bu noktada uyarlama kuramına dair kaynaklar, bir uyarlamanın nasıl ve ne şekilde yapılacağını açıklamaktadır. Metinlerarasılığın alt dallarından biri olarak değerlendirilen uyarlama, metinlerarasılığın dönüştürüm ilkeleri çerçevesinde de ele alınabilmektedir. Adı geçen yöntemlerle uyarlamanın kuramsal çerçevesi çizilmiş, bir eserin incelenebilmesi için dikkat edilmesi gereken hususlar belirlenmiştir. Bu çalışmada uyarlama kapsamındaki diğer çalışmalardan farklı olarak romandan tiyatroya yapılan bir uyarlamayı incelemek yerine romandan radyo tiyatrosuna yapılan bir uyarlama örneği tercih edilmiş. Söz konusu uyarlamanın kendine özgü özellikleri ve farklılıklarına yönelinmiştir. Hüseyin Rahmi Gürpınar Hakka Sığındık adlı romanının Orhan Hançerlioğlu tarafından yapılan radyo tiyatrosu uyarlaması bu bağlamda değerlendirilmiştir. Bir romandan radyo tiyatrosuna yapılan uyarlamanın öne çıkan yönlerinin yanında romandan tiyatroya yapılana göre farklılıklarına da değinilmiştir. Kaynak eser olan Hakka Sığındık romanı ile uyarlama arasındaki değişim anlatıcı, kişiler, mekân, zaman, diyalog ve efektler açısından değerlendirilmiştir. Uyarlama alanına romandan tiyatroya yapılan incelemelerden farklı bir katkı sağlanması da bu çalışma kapsamında amaçlanmıştır.