Journals / KÜLTÜRK / 2026 / Sayı: 13

HUSEYIN RAHMI GURPINAR’S NOVEL “HAKKA SIĞINDIK” AND ITS RADIO THEATER ADAPTATION

HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR’IN HAKKA SIĞINDIK ROMANI VE RADYO TİYATROSU UYARLAMASI

Veli Kılıçarslan(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-7733-3960
Journal
KÜLTÜRK
Pages
129–150
Publication Date
2026-06-08
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study also aims to provide a different contribution to the field of adaptation, distinct from studies of novels adapted for the stage.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The idea of listening to theatre, which can be traced back to Clément Ader’s invention of the théâtrophone at the end of the nineteenth century, transformed into a widely accessible form of entertainment with the invention of radio.
📊
Key Findings & Data:In Türkiye, since the introduction of radio in 1927, audio stories and radio plays have been part of the broadcast repertoire.
💡
Conclusion & Impact:This study also aims to provide a different contribution to the field of adaptation, distinct from studies of novels adapted for the stage.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:théâtrophone · radyo tiyatrosu · Hüseyin Rahmi Gürpınar

Abstract

The idea of listening to theatre, which can be traced back to Clément Ader’s invention of the théâtrophone at the end of the nineteenth century, transformed into a widely accessible form of entertainment with the invention of radio. Thanks to these auditory tools, especially radio, the art of theatre has been freed from certain limitations, primarily regarding physical space, and has gained an imaginary space in the listener’s mind. In Türkiye, since the introduction of radio in 1927, audio stories and radio plays have been part of the broadcast repertoire. Alongside plays written and broadcast directly for radio, adaptations of novels or short stories were also aired. Adapting a play, which is as challenging as writing a new one, must be done according to certain criteria. In this regard, resources on adaptation theory explain how and in what way an adaptation should be carried out. Adaptation, considered a subfield of intertextuality, can also be examined within the framework of intertextuality’s principles of transformation. Using these methods, the theoretical framework of adaptation has been outlined, and the points to consider when analyzing a work have been determined. This study differs from other studies on adaptation in that it focuses on an adaptation of a novel into a radio play, rather than an adaptation of a novel into a play. The study examines the unique characteristics and differences of this particular adaptation. This study reviews the radio drama adaptation of Hüseyin Rahmi Gürpınar’s novel, “Hakka Sığındık” (We Took Refuge in God), directed by Orhan Hançerlioğlu. It examines the key aspects of adapting a novel into a radio play, as well as the differences between adapting a novel into a theatrical play. The changes between the source novel, “Hakka Sığındık”, and its adaptation have been evaluated in terms of narrator, characters, setting, time, dialogue, and effects. This study also aims to provide a different contribution to the field of adaptation, distinct from studies of novels adapted for the stage.

Özet

Clément Ader’in on dokuzuncu yüzyılın sonundaki icadı théâtrophone ile başlatılabilecek tiyatronun dinlenmesi fikri, radyonun icat edilmesiyle geniş kitlelere ulaşan bir eğlence aracına dönüşmüştür. Söz konusu işitsel araçlardan özellikle radyo sayesinde tiyatro sanatı başta mekân olmak üzere bazı sınırlılıklardan sıyrılmış dinleyicinin zihninde var olan bir hayali mekâna kavuşmuştur. Türkiye’de 1927’den itibaren kullanılmaya başlayan radyonun yayın repertuarında ilk andan itibaren sesli öyküler ve radyo tiyatrosu yerini almıştır. Radyo tiyatrosuna yönelik oyunların doğrudan bu türde yazılıp radyoda yayınlanan oyunlar olmasının yanında bir romandan bir öyküden yapılan uyarlamaların da yayınlandığı görülmektedir. Yeni bir oyun yazmak kadar zor olan uyarlama eyleminin belli kriterler çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Bu noktada uyarlama kuramına dair kaynaklar, bir uyarlamanın nasıl ve ne şekilde yapılacağını açıklamaktadır. Metinlerarasılığın alt dallarından biri olarak değerlendirilen uyarlama, metinlerarasılığın dönüştürüm ilkeleri çerçevesinde de ele alınabilmektedir. Adı geçen yöntemlerle uyarlamanın kuramsal çerçevesi çizilmiş, bir eserin incelenebilmesi için dikkat edilmesi gereken hususlar belirlenmiştir. Bu çalışmada uyarlama kapsamındaki diğer çalışmalardan farklı olarak romandan tiyatroya yapılan bir uyarlamayı incelemek yerine romandan radyo tiyatrosuna yapılan bir uyarlama örneği tercih edilmiş. Söz konusu uyarlamanın kendine özgü özellikleri ve farklılıklarına yönelinmiştir. Hüseyin Rahmi Gürpınar Hakka Sığındık adlı romanının Orhan Hançerlioğlu tarafından yapılan radyo tiyatrosu uyarlaması bu bağlamda değerlendirilmiştir. Bir romandan radyo tiyatrosuna yapılan uyarlamanın öne çıkan yönlerinin yanında romandan tiyatroya yapılana göre farklılıklarına da değinilmiştir. Kaynak eser olan Hakka Sığındık romanı ile uyarlama arasındaki değişim anlatıcı, kişiler, mekân, zaman, diyalog ve efektler açısından değerlendirilmiştir. Uyarlama alanına romandan tiyatroya yapılan incelemelerden farklı bir katkı sağlanması da bu çalışma kapsamında amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Kılıçarslan, V. (2026). HUSEYIN RAHMI GURPINAR’S NOVEL “HAKKA SIĞINDIK” AND ITS RADIO THEATER ADAPTATION. KÜLTÜRK, Sayı: 13, 129–150. https://doi.org/10.70911/kulturk.1864759

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Aktulum, Kubilay (2000). Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Öteki Yayınları.
  2. Akyüz, Metin (2020). Bir Okuma Biçimi Olarak Tiyatro: Türlerarası İlişkiler. Ankara: Ürün Yayınları.
  3. Alacatlı, Hüseyin (1994). Behçet Necatigil’in Radyo Oyunları. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Ali Haydar Emir (1998). “Suçlama Değil Saygı (İttiham Değil İhtiram)”. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Mektupları ve Tiyatro Eleştirileri. (haz.) Abdullah Tanrıkulu ve Gülçün Tanrıklu. İstanbul: Özgür Yayınları. s. 153-159.
  5. And, Metin (1972). Tanzimat ve İstibdat Döneminde Türk Tiyatrosu. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  6. And, Metin (2017). “Romandan Tiyatroya”. Türk Dili Roman Özel Sayısı. S. 154. s. 317-324.
  7. Arnheim, Rudolf (1972). Radio. London: Faber and Faber Limited.
  8. Aydemir, Mustafa-Orçun Aydoğdu (2023). “Hakka Sığındık Romanında Tarihî-Siyasî ve Sosyo-Kültürel Arka Plan”. Silk Road 2. International Scientific Research Congress (26-27 Eylül 2023 Iğdır). Ed. Cavit Polat ve Nesrin Güllüdağ. İstanbul: İksad Yayınevi.
  9. Aziz, Aysel (1981). Radyo ve Televizyona Giriş. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
  10. Birkiye, Atilla (1997). “Kitapları Bugüne Ayna Tutuyor”. Cumhuriyet: 17 Ağustos 1997.
  11. Bölükbaş, Kenan (2020). Türkiye’de Radyo Tiyatrolarının İlk Yılları (1941-1948): Radyofonik Piyesler. Ankara: Astana Yayınları.
  12. Bulut, Sibel (2015). “Romandan Piyese Bir Uyarlama Örneği Olarak Çalıkuşu”. Turkish Studies. C. 10. S. 16. s. 387-402.
  13. Bulut, Sibel (2017). Türk Tiyatrosunda Uyarlama (1860-1923). Ankara: Gece Kitaplığı.
  14. Cankaya, Özden (2013). “Kaybolan Bir Program Formatı: Radyo Tiyatrosu”. Selçuk İletişim. S. 4. s. 5-17.
  15. Crook, Tim (1999). Radio Drama: Theory and Practice. London: Routledge.
  16. Curtin, Adrian (2013). “Recalling the Theatre Phone”. Theatre, Performance and Analogue Technology. Palgrave Studies in Performance and Technology. Ed. Reilly, K. London: Palgrave Macmillan. s. 214-231.
  17. Esslin, Martin (1996). Dram Sanatının Alanı: Dram Sanatının Göstergeleri Sahne, Perde ve Ekrandaki Anlamları Nasıl Yaratır. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  18. Göçgün, Önder (1990). Hüseyin Rahmi Gürpınar. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  19. Güntekin, Reşat Nuri (1976a). “Romandan Piyes Çıkarmak 1”. Reşat Nuri Güntekin’in Tiyatro ile İlgili Makaleleri. (haz.) Kemal Yavuz. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. s. 112-117.
  20. Güntekin, Reşat Nuri (1976b). “Romandan Piyes Çıkarmak 3”. Reşat Nuri Güntekin’in Tiyatro ile İlgili Makaleleri. (haz.) Kemal Yavuz. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. s. 121-131.
  21. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (1973). Hakka Sığındık. İstanbul: Atlas Kitabevi.
  22. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (1998). “Şimdiki Sanat ve Sanatkâr”. Hüseyin Rahmi Gürpıanr’ın Mektupları ve Tiyatro Eleştirileri. (haz.) Abdullah Tanrıkulu ve Gülçün Tanrıklu. İstanbul: Özgür Yayınları. s. 233-236.
  23. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (1998). “Temaşa”. Hüseyin Rahmi Gürpıanr’ın Mektupları ve Tiyatro Eleştirileri. (haz.) Abdullah Tanrıkulu-Gülçün Tanrıklu. İstanbul: Özgür Yayınları. s. 195-200.
  24. Gürpınar, Hüseyin Rahmi (2020). “Ön Söz”. Hazan Bülbülü. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  25. Hand, Richard J.-Traynor, Mary (2011). The Radio Drama Handbook: Audio Drama in Context and Practice. London: Continuum Press.
  26. Hutcheon, Linda (2006) A Theory of Adaptation. London: Routladge.
  27. İri, E. Candan (2025). “Avangart Bir Öykünün Epik Bir Oyuna Dönüşümü: Ayışığında Şamata”. DEÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi. C. 12. S. 1. s.173-197.
  28. Önertoy, Olcay (1977). “Oyun Yazarı Hüseyin Rahmi Gürpınar”. Türkoloji Dergisi. C. 7. S. 1. s. 55-71.
  29. Özakman, Turgut (2007). Oyun ve Senaryo Yazma Tekniği. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
  30. Öztürk Çetindoğan, Müşerref (2023). Duyulan Tiyatro: Radyo Oyunu Yazım Tekniği. İstanbul: Mitos Boyut Yayınları.
  31. Sevinçli, Efdal (1990). Hüseyin Rahmi Gürpınar: Yaşamı, Sanatçı Kişiliği. İstanbul: Arba Yayınları.
  32. Seymour, Chatman (2008). Öykü ve Söylem: Filmde ve Kurmacada Anlatı Yapısı. (çev.) Özgür Yaren. Ankara: De Ki Basım Yayım.
  33. Solak, Caner (2024). Romandan Tiyatroya: Dünyaya İkinci Geliş’in Sefalet-i Aşk’a Dönüşümü. Konya: Çizgi Yayınları.
  34. Taşkan, Deniz (2025). Anlatımdan Gösteriye: Öykü ve Romandan Tiyatroya. Ankara: Canola Yayınları.
  35. Topçu, Hayrunisa (2012). “Romandan Tiyatroya: Yaprak Dökümü, Eski Şarkı”. Erdem. S. 63. s. 223-246.
  36. Töre, Enver-Afet Doğan (2021). “Romandan Tiyatroya Uyarlama Huzur”. Hars Akademi. S. 8. s. 356-371.
  37. TRT (1991). Radyo Oyunu Yazarları İçin Bilgiler. Ankara: Basım ve Yayın Müdürlüğü.
  38. TV’de 7 Gün (1975). “Yayın Akışı”. S. 27. s. 18-23.
  39. Ulutaş, Nurullah (2021). “Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Hakka Sığındık Romanında Bir Tehdit Unsuru Olarak İspanyol Gribi”. Bitlis Eren Üniversitesi İnsan ve Toplum Dergisi. C. 1. S. 1. s. 77-85.
  40. Yazgan, Teoman (2006). Önce Radyo Vardı: Bir Halk Üniversitesi Ankara Radyosu ve Diğerleri 1928-2005. İstanbul: Tekin Yayınevi.
  41. Yolun, Murat-Metin Kopar (2015). “The Impact Of The Spanısh Influenza On The Ottoman Empıre”. Belleten. C. 79. S. 286. s. 1099-1120.
  42. İnternet Kaynakları
  43. https://www.trtdinle.com/show/hakka-sigindik.
  44. Curtin, Adrian (2013). “Recalling the Theatre Phone”. Theatre, Performance and Analogue Technology. Palgrave Studies in Performance and Technology. Ed. Reilly, K. London: Palgrave Macmillan. s. 214-231.