Journals / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

Selim Ileri’s Theatre Work and His Work Cahide: Death and Diamond as an Example of Biographical Theatre

Selim İleri’nin Tiyatroculuğu ve Biyografik Tiyatro Örneği Olarak Cahide: Ölüm ve Elmas Adlı Eseri

Veli Kılıçarslan(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-7733-3960
Journal
Mavi Atlas
Pages
370–385
Publication Date
2026-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

After providing general information about Cahide Sonku, the subject of the work in question, an attempt will be made to explain, with examples, how Selim Ileri established the general qualities of theater and the balance between reality and fiction in biographical theater in particular while writing his theatrical work.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The biography genre has undergone continuous development since its inception in the field of history.
📊
Key Findings & Data:With the spread of biographical theater in Turkiye since the 1980s, there has been a shift towards theoretical studies on the genre.
💡
Conclusion & Impact:After providing general information about Cahide Sonku, the subject of the work in question, an attempt will be made to explain, with examples, how Selim Ileri established the general qualities of theater and the balance between reality and fiction in biographical theater in particular while writing his theatrical work.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Selim İleri · Tiyatro · Biyografi

Abstract

The biography genre has undergone continuous development since its inception in the field of history. After centuries of evolution, the biography genre began to find its place in literature and interacted with other literary genres. Thus, it played a role in the emergence of new genres such as biographical novels and biographical theater. When narrating events from the life of the subject in biography-based genres, it has been inevitable for the author to resort to fiction when they cannot access sufficient information. The conflict between fact and fiction encountered in biographical novels and biographical theater has been a topic of debate for works in these genres. With the spread of biographical theater in Turkiye since the 1980s, there has been a shift towards theoretical studies on the genre. In addition to these works, the characteristics of the biographical genre have also been influential in defining biographical theater genres. Selim İleri, one of the leading figures in Turk literature, realized his dream of writing plays after publishing numerous novels and short stories. His first play was Cahide: Death and Diamond, followed by Goodbye Republic and Mihri Müşfik: A Dead Butterfly. All three of his plays are examples of biographical theater. This study focuses on Selim Ileri’s theater work and examines his play Cahide: Death and Diamond, one of his examples of biographical theater, within the framework of the characteristics of biographical theater. After providing general information about Cahide Sonku, the subject of the work in question, an attempt will be made to explain, with examples, how Selim Ileri established the general qualities of theater and the balance between reality and fiction in biographical theater in particular while writing his theatrical work.

Özet

Biyografi türü, tarih alanında kullanılmaya başladığı ilk andan itibaren sürekli gelişim göstermiştir. Yüzyıllar içerisinde gösterdiği gelişim sonrasında edebiyatta kendine yer bulmaya başlayan biyografi türü edebî türlerle de etkileşime girmiştir. Böylece biyografik roman, biyografik tiyatro gibi yeni türlerin ortaya çıkmasında rol oynamıştır. Biyografi temelli türlerde ele alınan kişinin hayatına dair olaylar anlatılırken yazarın yeterli bilgiye erişemediği durumlarda kurgu yoluna başvurması kaçınılmaz olmuştur. Biyografik romanda ve biyografik tiyatroda karşılaşılan gerçek-kurgu çatışması, ilgili türlerdeki eserler için tartışma konusu olmuştur. Biyografik tiyatronun Türkiye’de 1980’lerden itibaren yayılmaya başlamasıyla birlikte türe dair teorik çalışmalara yönelim olur. Biyografik tiyatro türlerinin belirlenmesinde bu çalışmaların yanı sıra biyografi türünün özellikleri de etkili olmuştur. Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden olan Selim İleri de çok sayıdaki roman ve hikâyelerinden sonra tiyatro yazma hayalini yürürlüğe sokar. İlk oyunu Cahide: Ölüm ve Elmas adlı eserinin ardından Allahaısmarladık Cumhuriyet ve Mihri Müşfik: Ölü Bir Kelebek isimli eserlerini yazar. Yazmış olduğu üç oyunun da biyografik tiyatro örneği olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Selim İleri’nin tiyatroculuğu üzerinde durulurken biyografik tiyatro türünde verdiği örneklerden biri olan Cahide: Ölüm ve Elmas adlı eseri biyografik tiyatronun özellikleri çerçevesinde incelenecektir. Söz konusu esere konu edinilen Cahide Sonku’ya dair genel bilgiler verildikten sonra Selim İleri’nin tiyatro eserini yazarken tiyatronun genel niteliklerini ve biyografik tiyatro özelinde gerçek-kurgu dengesini nasıl kurduğu örneklerle açıklanmaya çalışılacaktır.

🔖

Cite This Article

Kılıçarslan, V. (2026). Selim Ileri’s Theatre Work and His Work Cahide: Death and Diamond as an Example of Biographical Theatre. Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 1, 370–385. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1815158

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (36)

  1. Akar, R. (1992). Varlık vergisi kanunu: Tek parti rejiminde azınlık karşıtı politika örneği. Belge Yayınları.
  2. Andı, F. (2010). Roman ve hayat. Akademik Kitaplar.
  3. Apaydın, M. (2001). Biyografik romanlar ve Türk edebiyatında biyografik romanın gelişimi üzerine bazı gözlemler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(7), 165-176.
  4. Atbaşı, N. E. (2025). Turan Oflazoğlu’nun tarihî kişiliklere dayalı biyografik oyunlarına kuramsal bir bakış. Hece, (342-343-344), 445- 457.
  5. Batum Menteşe, O. (2000). Gerçek, kurmaca ve roman-biyografiler: Julian Barnes’in Flaubert’in Papağanı ve Peter Ackroyd’ın Dickens’ı. Türk Dili, (579), 265-273.
  6. Çelebioğlu, S. (2007). Türk edebiyatında modern biyografinin doğuşu (Tez No. 206282) [Yüksek lisans tezi, Boğaziçi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Çetindaş, D. (2016). Türk edebiyatında biyografik anlatı ve romanlar. Kesit Yayınları.
  8. Çıkla, M. (2019). Selim İleri’nin kaleminden Cahide Sonku ve eşyaya atfedilen değer. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, (31), 193- 208. https://doi.org/10.20427/turkiyat.546297
  9. Çıkla, S. (2002). Romanda kurmaca ve gerçeklik. Hece, (65-66-67), 111- 129.
  10. Çınar, E. (2021). 1980-2000 arası Türk tiyatrosunda biyografik oyunlar (Tez No. 655092) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  11. Haan, B. (2024). Kişiselleştirilmiş tarih: Biyokurgu, kaynak eleştirisi ve biyografinin eleştirel değeri üzerine. İçinde H. Renders, B. Haan & J. Harmsma (Eds.), Biyografik dönemeç: Tarih ve sosyal bilimlerde biyografinin yeniden keşfi (U. Y. Üçkardeşler, Çev., ss. 103-130). Vakıfbank Kültür Yayınları.
  12. Harmancı, A. (2006). Selim İleri’nin edebi kişiliği ve öykücülüğü (Tez No. 189396) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  13. Harmancı, A. (2020). Selim İleri’nin edebî kişiliğine ilişkin bazı dikkatler. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(6), 1835- 1840. https://doi.org/10.18506/anemon.752868
  14. Hızlan, D. (1980). Selim İleri ile bir konuşma. Türk Dili, XLI(347), 534-536.
  15. İleri, S. (2002). Anılar: Issız ve yağmurlu. Doğan Kitap.
  16. İleri, S. (2020). Kar yağıyor hayatıma (5. baskı). Everest Yayınları.
  17. İleri, S. (2015). Ölü bir kelebek: Toplu oyunlar. Everest Yayınları.
  18. İslam, A. (2001). Biyografiyle roman arasında: Adı Aylin. Türkbilig, 1(2), 65-75.
  19. Karaca, G. (2014). David Lodge’un biyografik romanlarının karşılaştırmalı incelemesi: Author, Author ve a Man of Parts (Tez No. 366837) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  20. Klein, C. (2024). Bir düşünce kavramı olarak biyografi: Biyografik araştırma ve öncülleri üzerine. İçinde H. Renders, B. Haan & J. Harmsma (Eds.), Biyografik dönemeç: Tarih ve sosyal bilimlerde biyografinin yeniden keşfi (U. Y. Üçkardeşler, Çev., ss. 151-165). Vakıfbank Kültür Yayınları.
  21. Lawrence, D. H. (2010). Hayatın tek başarılı kitabı. İçinde P. Stevick (Ed.), Roman teorisi (ss. 357-357). Akçağ Yayınları.
  22. Nadel, I. B. (1984). Biography fiction, fact and form. Macmillian Press.
  23. Okay, O. (2013). Kâğıt medeniyeti. Dergâh Yayınları.
  24. Özgüç, A. (2007). Cahide Sonku: Peçete kağıdındaki anılar. +1 Kitap.
  25. Safa, P. (2012). Sanat, edebiyat, tenkit. Ötüken Neşriyat.
  26. Stone, I. (1957). The biographical novel. İçinde I. Stone, J. O’Hara & M. Kantor (Eds), Three views of the novel (ss. 1-16). Reference Department the Library of Congress.
  27. Sururi, G. (1983). Kıldan ince kılıçtan keskince. Altın Kitaplar.
  28. Sururi, G. (2003). Bir an gelir. Doğan Kitapçılık.
  29. Şen, C. (2025). Biyografik tiyatro. Hece, (342-343-344), 405-408.
  30. Tekcan, R. (2011). Sessiz sedasız yaşayanlar: Biyografide kadın. İçinde S. Irzık & J. Parla. (Eds.). Kadınlar dile düşünce (ss. 145-156). İletişim Yayınları.
  31. Tiken, S., & Sürücü, Ö. (2023). Bir kütüphanecinin biyografik romanı: Fakir Baykurt’un kaleminden Mustafa Güzelgöz. Folklor/Edebiyat, 29(113), 161-178. https://doi.org/10.22559/folklor.2297
  32. Toprak, S. (2011). Selim İleri’de sinema ve edebiyat. Mvt Yayıncılık.
  33. Türk Dil Kurumu. (2011). Büyük Türkçe sözlük (11. baskı). TDK Yayınları.
  34. Uğurcan, S. (2024). Biyografik okumalar: Türk edebiyatında eser-hayat ilişkisi. Dergâh Yayınları.
  35. Ünlü, A. (2015). Biyografi ve biyografik dram. Notabene Yayınları.
  36. Yılmaz, A. (1995). Söylemek güzeldir. Afa Yayınları.