AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis paper examines the intra-family conflicts that led to Khayr al-Nisa Begum's entry into the Safavid court and her military and political activities to protect her sons from the Qizilbash and to avenge her father’s death from her relatives as well as her struggle with another powerful woman of the period, Pari Khan Khanum, the daughter of Shah Tahmasp.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Wife of the Safavid Shah Muhammad Khudabende (1578-1587) Khayr al-Nisa Begum, titled as Mahd-i Ulya, has a distinguished position not only in Safavid Iran but also in Islamic history, especially with regard to her participation in politics. Hence, Safavid histories compared her to Bilqis, the Queen of Sheba, and called her “Nawwâb-ı Bilqīs”. As Khayr al-Nisa Begum took charge of the Safavid army in the first phase of the Ottoman-Safavid war of 1578-1590, her life presents interesting insights on the political and military activities of a queen (malika). This paper examines the intra-family conflicts that led to Khayr al-Nisa Begum's entry into the Safavid court and her military and political activities to protect her sons from the Qizilbash and to avenge her father’s death from her relatives as well as her struggle with another powerful woman of the period, Pari Khan Khanum, the daughter of Shah Tahmasp.
Özet
Safevî Şahı Muhammed Hudabende’nin (1578-1587) eşi Mehd-i Ulyâ lakaplı Hayrünnisa Begüm, bir hükümdar eşinin siyasi faaliyetlere katılımı açısından sadece Safevî İran’ında değil İslâm tarihinde de seçkin bir konuma sahiptir. Bu sebeple Safevî kaynakları onu Sebe melikesi Belkıs’a benzeterek “Nevvâb-ı Belkıs” şeklinde isimlendirmiştir. Onun hayatı, bir melikenin siyasi ve askerî faaliyetlerinin yanında, 1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı arifesinde İran’ın içinde bulunduğu buhran konusunda kapsamlı veri sunmaktadır. Diğer taraftan, Hayrünnisa Begüm’ün söz konusu savaşın ilk evresinde Safevî ordusunun idaresini üstlenmesi ise dikkate değer bir diğer konudur. Bu çalışmada, Hayrünnisa Begüm’ün Safevî sarayına girişine sebep olan aile içi çatışmalar, oğullarını Kızılbaşlardan koruma ve akrabalarından babasının intikamını alma yolunda yürüttüğü askerî ve siyasi faaliyetler incelenecektir. Bunun yanında, Hayrünnisa Begüm’ün devrin bir diğer kudretli kadını olan Şah Tahmasb’ın kızı Perihan Hanım ile mücadelesi ve zaferi, birincil kaynaklar ve araştırma eserlerinden faydalanarak ortaya konulacaktır.