SavedAdd your journal

Journals / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2026 / Sayı: 44

Benefits System of Timarli Sipahis: The Case of Saruhan Sandjak (1699-1774)

TİMARLI SİPAHİLERDE TEKAÜDLÜK (EMEKLİLİK): SARUHAN SANCAĞI ÖRNEĞİ (1699-1774)

Mustafa Ceylan(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH (DR))0000-0002-1893-6742
Pages
327–344
Publication Date
2026-05-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Copies of the tezkires (appointment documents) of the Saruhan Sanjak found in the 24 timar rûznâmçe registers as well as cebelu bedeliyesi registers are consulted to determine the conditions for the cancellation of the benefit, and the identity of those who became subsequently beneficials through the prism of the deterioration of the after the cancelation of the timar system.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article addresses the temporary benefits (tekaüdlük) system of sipahis, (Timariots) who played an important role in the Ottoman military structure.
📊
Key Findings & Data:This paper is an empirical study of timarli sipahis in the Saruhan Sanjak, 1699-1774, who were unable to participate in campaigns and they were hence financed with a dirlik.
💡
Conclusion & Impact:Copies of the tezkires (appointment documents) of the Saruhan Sanjak found in the 24 timar rûznâmçe registers as well as cebelu bedeliyesi registers are consulted to determine the conditions for the cancellation of the benefit, and the identity of those who became subsequently beneficials through the prism of the deterioration of the after the cancelation of the timar system.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Devleti · sipahi · tekaüd

Abstract

This article addresses the temporary benefits (tekaüdlük) system of sipahis, (Timariots) who played an important role in the Ottoman military structure. Those who aged or were injured in campaigns, or simply became ill while on duty were granted temporarily the revenues from a dirlik plot of land as a form of compensation. This paper is an empirical study of timarli sipahis in the Saruhan Sanjak, 1699-1774, who were unable to participate in campaigns and they were hence financed with a dirlik. Copies of the tezkires (appointment documents) of the Saruhan Sanjak found in the 24 timar rûznâmçe registers as well as cebelu bedeliyesi registers are consulted to determine the conditions for the cancellation of the benefit, and the identity of those who became subsequently beneficials through the prism of the deterioration of the after the cancelation of the timar system.

Özet

Bu makalede Osmanlı askerî yapısında önemli bir yere sahip olan timarlı sipahilerde emeklilik (tekaüdlük) tatbikine değinilmiştir. Bu askerler arasında yaşlanmış, seferlerde yaralanmış ve görevdeyken hastalanmış sipahilere emeklilik (tekaüd) hakkı tanınmıştır. Zikrolunan sipahilere emekli maaşı olarak dirlik verilmiştir. Seferlere katılacak durumda olmayan bu askerler dirlikle finanse edilmiştir. Çalışmada Saruhan Sancağı perspektifinde timar sisteminin bozulma dönemi kapsamında yer alan 1699-1774 yılları arasındaki timarlı sipahilerin nasıl emekli olduklarına, bu emekliliğin hangi şartlarda son bulduğuna ve bu emekli askerlerin ellerinde bulunan dirliklerin kimlere intikal ettiğine dikkat çekilecektir. Bu çalışmanın temel kaynağı 24 timar rûznâmçe defterinde yer alan Saruhan Sancağı’na ait tezkire suretleridir. Bunun haricinde cebelü bedeliyesi defterlerinden faydalanılmıştır.

🔖

Cite This Article

Ceylan, M. (2026). Benefits System of Timarli Sipahis: The Case of Saruhan Sandjak (1699-1774). Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 44, 327–344. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1674222

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Arşiv Belgeleri
  2. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. Atik Şikâyet Defterleri Kataloğu, No:
  4. BOA.A.DVNS.ŞKT.d. 38, BOA.A.DVNS.ŞKT.d. 61.
  5. Cebelü Bedeliyesi Defterleri Kataloğu, No:
  6. BOA.D.BŞM.CBL.d. 17365, BOA.D.BŞM.CBL.d. 17434, BOA.D.BŞM.CBL.d. 17582, BOA.D.BŞM.CBL.d. 17729.
  7. Meşihat Kataloğu, No:
  8. BOA.MŞH.ŞSC.d. 6587 (167), BOA.MŞH.ŞSC.d. 6593 (173).
  9. Mühimme Defterleri Kataloğu, No:
  10. BOA.A.DVNS.MHM.d. 105.
  11. Mühimme Zeyli Defterleri Kataloğu, No:
  12. BOA.A.DVNS.MHM.ZYL.d. 13.
  13. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Defterleri Kataloğu, No: BOA.TK.GM.d. 627, BOA.TK.GM.d. 638, BOA.TK.GM.d. 663, BOA.TK.GM.d. 665, BOA.TK.GM.d. 719, BOA.TK.GM.d. 736, BOA.TK.GM.d. 761, BOA.TK.GM.d. 822, BOA.TK.GM.d. 839, BOA.TK.GM.d. 851, BOA.TK.GM.d. 870, BOA.TK.GM.d. 915, BOA.TK.GM.d. 937, BOA.TK.GM.d. 997, BOA.TK.GM.d. 1007, BOA.TK.GM.d. 1028, BOA.TK.GM.d. 1070, BOA.TK.GM.d. 1072, BOA.TK.GM.d. 1112, BOA.TK.GM.d. 1114, BOA.TK.GM.d. 1200, BOA.TK.GM.d. 1241, BOA.TK.GM.d. 1288, BOA.TK.GM.d. 1305.
  14. Araştırma Eserleri
  15. Agoston, G. (2003). 1453-1826 Avrupa’da Osmanlı Savaşları. J. Black (Ed.) ve Y. Alogan (Çev.), Top, Tüfek ve Süngü, Yeniçağda Savaş Sanatı 1453-1815 içinde (ss. 128-153). Kitap Yayınevi.
  16. Akdağ, M. (1945). Timar Rejiminin Bozuluşu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 3(4), 419-431.
  17. Akgündüz, A. (2016). Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri (Cilt XI). Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yayınları.
  18. Aksan, V. (2007). Ottoman Wars 1700-1870: An Empire Besieged. Harlow.
  19. Batmaz, E. Ş. (1996). İltizam Sisteminin XVIII. Yüzyıldaki Boyutları. Tarih Araştırmaları Dergisi, (29), 39-50.
  20. Cezar, Y. (1986). Osmanlı Maliyesinde Bunalım ve Değişim Dönemi (XVIII. Yüzyıldan Tanzimat’a Mali Tarih). Alan Yayıncılık.
  21. Çakır, B. (2003). Osmanlı Mukataa Sistemi (XVI-XVIII. Yüzyıl). Kitabevi Yayınları.
  22. Emecen, F. (1993). Cebelü. DİA içinde (C. VII, ss. 188-189).
  23. Emecen, F. (2010). Osmanlı Klasik Çağında Savaş. Timaş Yayınları.
  24. Erdoğan Özünlü, E. (2011). Ayntâb Sipahileri, Bir Osmanlı Sancağında Timarlı Sipahi Olmak (1530-1647). Berikan Kitabevi.
  25. Faroqhi, S. (2006). Krizler ve Değişim 1590-1699. H. İnalcık ve D. Quataert (Ed.) ve H. Berktay (Çev.), Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi içinde (C. II, ss. 543-757). Eren Yayıncılık.
  26. Genç, M. (2014). Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. Ötüken Yayınları.
  27. Gökmen, E. (2024). 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları. Belgeler, (44), 1-32.
  28. Gümüşçü, O., Demir, A. ve Erdoğan Özünlü, E. (2022). Türkiye’nin Kayıp Köyleri. Yeditepe Yayınları.
  29. İnalcık, H. (1980). Military and Fiscal Transformation in the Ottoman Empire, 1600-1700. Archivum Ottomanicum, (6), 283-337.
  30. İnalcık, H. (2003). Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600) (R. Sezer, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  31. İnalcık, H. (2012). Timar. DİA içinde (C. XLI, ss. 168-173).
  32. İpşirli, M. (2011). Tekaüt. DİA içinde (C. XL, ss. 340-341).
  33. Karademir, Z. (2022). Osmanlı Kent Ekonomilerine İltizam Sisteminin Etkisi: Saruhan Sancağı-Manisa Kazası Örneği (16-17. yy). S. Nurdan ve M. Özler (Haz.), XVIII. Türk Tarih Kongresi (Ankara, 1-5 Ekim 2018), Kongreye Sunulan Bildiriler içinde (C. V, ss. 565-583). TTK Yayınları.
  34. Marsilli, G. (1934). Osmanlı İmparatorluğunun Zuhur ve Terakkisinden İnhitatı Zamanına Kadar Askerî Vaziyeti (M. Kaymakam Nazmi Çev.). Ankara: Büyük Erkânıharbiye Matbaası.
  35. Özcan, A. (1994). Osmanlı Askerî Teşkilatı. E. İhsanoğlu (Ed.), Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi içinde (C. I, ss. 337-374). İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA).
  36. Parker, G. (2006). Askeri Devrim, Batı’nın Yükselişinde Askeri Yenilikler 1500-1800 (T. Zorlu Çev.). Küre Yayınları.
  37. Soyudoğan, M. (2021). Cebelülerin Toplumsal Kökenleri Üzerine. Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 139-169.
  38. Tabakoğlu, A. (1985). Gerileme Dönemine Girerken Osmanlı Maliyesi. Dergâh Yayınları.
  39. Tabakoğlu, A. (2016). Osmanlı Mâlî Tarihi. Dergah Yayınları.
  40. Tuncer, H. (1997). Padişahlar Kanunnamesi. Ziraat Bankası Kültür Yayınları.
  41. Uluçay, M. Ç. (1955). 18 ve 19. Yüzyıllarda Saruhan’da Eşkıyalık ve Halk Hareketleri. Berksoy Basımevi.
  42. Uzunçarşılı, İ. H. (1988a). Osmanlı Tarihi (C. II). TTK Yayınları.
  43. Uzunçarşılı, İ. H. (1988b). Osmanlı Tarihi (C. IV). TTK Yayınları.
  44. Üçok, C. (1944). Osmanlı Devleti Teşkilâtında Tımarlar (II). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 73- 95.