Journals / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2026 / Sayı: 44

Transformation in Domestic Politics: Domestic Political Events and the Construction of Security During the Democratic Party Era

İÇ SİYASETTE DÖNÜŞÜM: DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİNDE İÇ SİYASİ OLAYLAR VE GÜVENLİĞİN İNŞASI

Lütfi Arslan(Milli Eğitim Bakanlığı Yozgat Milli Eğitim Müdürlüğü)0000-0002-5844-7732
Pages
31–52
Publication Date
2026-05-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that the domestic political-social events of the time influenced not only the government but also the political and social reflexes of society.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The election victory of the Democratic Party (DP), 14 May 1950 transformed significantly Turkish political life until the Military Coup, 27 May 1960.
📊
Key Findings & Data:It analyses the strategies employed in the construction of security policies and the state's tendencies toward authoritarianism.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that the domestic political-social events of the time influenced not only the government but also the political and social reflexes of society.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Demokrat Parti Dönemi · iç güvenlik · iç siyasi gelişmeler

Abstract

The election victory of the Democratic Party (DP), 14 May 1950 transformed significantly Turkish political life until the Military Coup, 27 May 1960. Under the leadership of Adnan Menderes, the DP gained broad public support with goals of economic development and promises of greater democracy. Throughout this process, societal dynamics shifted, while opposition parties gradually grew stronger. This article discusses domestic political developments during the Democratic Party period, highlighting key concerns such as the difficulties encountered by the administration and the emergence of opposition forces. It analyses the strategies employed in the construction of security policies and the state's tendencies toward authoritarianism. Particularly within the context of the growing perception of internal threats shaped by the Cold War era, the evolution of the state's understanding of security is explored through the tightening of laws, controls on the press, and practices targeting opposition groups. Thus the aim of the paper is to shed light on the conflicts of Turkey’s democratization process, as well as the impact of domestic political transformation on societal dynamics as well as the impact of domestic political developments and internal security issues leading to the 27 May 1960 Military Coup. Based on a qualitative research method, this paper concludes that the DP’s period in power not only represented a change in government but also offered important lessons regarding Turkey's modernization process. The findings indicate that the domestic political-social events of the time influenced not only the government but also the political and social reflexes of society. Domestic political events and the issue of security emerged as decisive factors shaping the relationship between the government and the opposition.

Özet

14 Mayıs 1950’de yapılan genel seçimleri kazanarak iktidara gelen Demokrat Parti (DP), “27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi” ne kadar iktidarda kalmıştır. Bu süreçte Türk siyasi hayatında önemli bir dönüşüm süreci başlamıştır. Adnan Menderes liderliğindeki DP, ekonomik kalkınma hedefleri ve daha fazla demokrasi vaadiyle geniş bir kitle desteği elde etmiş; bu süreçte toplumsal dinamikler değişmiş, muhalefet partileri güçlenmiştir. Bu makale, Demokrat Parti dönemindeki iç siyasi olayları ele alarak, hükümetin karşılaştığı zorluklar ve muhalefetin yükselişi gibi kritik konuları tartışmaktadır. Ayrıca, güvenlik politikalarının inşasında izlenen stratejiler ve devletin otoriterleşme eğilimleri de detaylı bir şekilde incelenmektedir. Özellikle Soğuk Savaş Dönemi’nin etkisiyle artan iç tehdit algısı çerçevesinde devletin güvenlik anlayışının nasıl evrildiği; yasaların sertleştirilmesi, basın üzerindeki denetimler ve muhalif gruplara yönelik uygulamalar üzerinden analiz edilmektedir. Türkiye'nin demokratikleşme sürecinde yaşanan çatışmaların yanı sıra iç siyasetteki dönüşümün toplumsal dinamikler üzerindeki etkileri ortaya konulmak istenmiştir. İç siyasi gelişmeler ve iç güvenlik konularının 27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi’ne etkileri aydınlatılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayalı doküman incelemesi metoduyla yapılan bu çalışmada; DP iktidarı döneminin yalnızca iktidar değişimi değil aynı zamanda Türkiye’nin modernleşme sürecine dair önemli dersler sunduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Yaşanan iç siyasi-sosyal olayların, iktidar kadar toplumun da siyasi ve sosyal reflekslerini etkilediği görülmüştür. İç siyasi olaylar ve güvenlik meselesi “iktidar-muhalefet” arasındaki ilişkilerin de belirleyicisi olmuştur.

🔖

Cite This Article

Arslan, L. (2026). Transformation in Domestic Politics: Domestic Political Events and the Construction of Security During the Democratic Party Era. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 44, 31–52. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1613108

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (95)

  1. Arşiv ve Resmi Kaynaklar
  2. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi. (1946). Kutu: 36 Gömlek: 88, Belge No: 8800.
  3. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, (BCA).
  4. BCA. 010.09.202.624.4/41.
  5. BCA. 30.1.0.0.51.306.2.
  6. BCA, 030.01.51.309.7.
  7. BCA.010.0.009.000.459.133.
  8. TBMMZC. (1924). Dönem: 2, Birleşim: 1, Cilt 7, s. 3.
  9. TBMMZC. (1925). Dönem: II, Cilt 14, ss. 306-309.
  10. TBMMZC. (1929. Dönem: 3, Birleşim: 3, Cilt 13, s. 3.
  11. TBMMZC. (1945). Dönem: VII, Birleşim: 54, Cilt 27, s. 70.
  12. TBMMZC. (1945). Dönem: VII, Birleşim: II, Cilt XX, s. 727.
  13. TBMMZC. (1946a). Dönem: VIII, Birleşim: VIII, Cilt I, s. 202.
  14. TBMMZC. (1946b). Dönem: VII, Birleşim 57, Cilt 23, ss. 266-284.
  15. TBMMZC. (1947). Dönem: 8, Birleşim: 65, Cilt 5, s. 230.
  16. TBMMZC. (1950). Dönem: IX, Birleşim: XVI, Cilt 1, ss. 602-720.
  17. TBMMZC. (1954). Dönem: X, Birleşim: XV, Cilt 1, ss. 327-342.
  18. T.C. Resmî Gazete. (24.05.1930). Kanun no: 1624, ss. 8940-8942.
  19. T.C. Resmî Gazete. (1945). (6032).
  20. T.C. Resmî Gazete, (1950). (7437).
  21. T.C. Resmî Gazete, (11 Aralık 1951). (7979).
  22. T.C. Resmî Gazete, (13 Eylül 1957). (9705), ss. 1225-1226.
  23. T.C. Resmî Gazete, (1961). (10859).
  24. Araştırma Eserleri
  25. Albayrak, M. (2002). DP Hükümetlerinin Politikaları (1950-1960). Türkler Ansiklopedisi (C. 16, ss. 855-877). Yeni Türkiye Yayınları.
  26. Albayrak, M. (2004). Türk Siyasi Tarihinde Demokrat Parti (1946-1960). Phonix Yayınları.
  27. Arcayürek, C. (1985). Demokrasinin İlk Yılları 1947-1951. Bilgi Yayınevi.
  28. Asım Us´un Hatıra Notları (1930´dan 1950 Yılına Kadar Atatürk ve İsmet İnönü Devirlerine Ait Seçme Fıkralar). (1966). Vakit Matbaası.
  29. Aslan, E. (2014). Türkiye’nin İç Siyasetinde Demokrat Parti (1950-1960) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kırşehir.
  30. Atayakul, F. A. (2007). Türkiye’de Demokrat Parti Döneminde Genel Seçimler (1950-1954-1957) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi. İstanbul.
  31. Aybars, E. (2009). İstiklal Mahkemeleri. Ayraç.
  32. Aydemir, Ş. S. (2007). Menderes’in Dramı (1899-1960). Remzi Kitapevi.
  33. Başbakanlık O ve M Daire Başkanlığı. (1978). Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetleri 1923-1960. Başbakanlık Basımevi.
  34. Bila, H. (1999). CHP 1919-1999. Doğan Kitapçılık.
  35. Bowen, G. A. (2009). Nitel Araştırma Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Qualitative Research Journal, 9(2), 27- 40.
  36. Burçak, R. S. (1979). Türkiye’de Demokrasiye Geçiş 1945-1950. Olgaç Yayınevi.
  37. Burçak, S. R. (1998). On Yılın Anıları. Nural Kitapevi.
  38. Büyüktolu, R. (2017) Milletvekili Genel Seçimlerinde DP’nin Seçim Propagandaları 1946-1957) (Yayınlanmış Doktora Tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Çankırı.
  39. Corbin, J. ve Strauss, A. (2008). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Thousand Oaks: Sage.
  40. Cumhuriyet Dönemi Partiler, Seçimler, Beyannameler. (2022). TBMM Basımevi.
  41. Çavdar, T. (2008). Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1950’den Günümüze. İmge Kitapevi.
  42. Çınar, B. (1997). Devlet Güvenliği, İstihbarat ve Terör. Sam Yayınları.
  43. Darendelioğlu, İ. (1973). Türkiye’de Komünist Hareketleri. Bedir Yayınevi.
  44. Daver, B. (1964). Türk Üniversite Öğrencileri ve Siyaset. AÜSBF Dergisi, (XIX), 37-46.
  45. Demirbaş, C. (2005). Osmanlı İmparatorluğu’ndan Günümüze Polis Teşkilatı. Polis Dergisi, (43), 719-756.
  46. Denzin, N. K. ve Lincoln, Y. S. (1998). The Lanscape of Aualitative Research: Theories and İssues. Thousand Oaks: Sage.
  47. Devlet İstatistik Enstitüsü (Yay. Haz.). (2004). T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Cumhuriyetten Günümüze Milletvekili Seçimleri. Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası.
  48. Dikici, A. (2007). Millî Mücadele Döneminde İç Güvenlik ve Türk Polisi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 23(67- 69), 339-382.
  49. Dikici, A. (2009). Demokrat Parti Döneminde İç Güvenlik ve Türk Polis Teşkilatı. Gazi Akademik Bakış Dergisi, 3(5), 61-94.
  50. Dikici, A. (2011). Milli Şef Dönemi İç Güvenlik Anlayışı ve Türk Polisi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 27(80), 389-460.
  51. Dikici, A. (2017), Atatürk Dönemi İç Güvenlik Politikaları ve Türk Polis Teşkilatı. Türk İdare Dergisi, (484), 115-153.
  52. Erer, T. (1963). On Yılın Mücadelesi. Ticaret Yayınevi.
  53. Giritlioğlu, F. (1965). Türk Siyasi Tarihinde Cumhuriyet Halk Partisinin Mevkii (C. 1). Ayyıldız Matbaası.
  54. Gökçen, S. (2020). İki Darbe Arası Türk Demokrasisi (1961-1980). Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, (67), 241-264.
  55. Gün, Ö. (2006). 27 Mayıs Askeri Müdahalesine Doğru DP-CHP Mücadelesinin Zirvesi: 18 Nisan 1960 - Tahkikat Komisyonu’nun Kurulması ve Faaliyetleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı. İstanbul.
  56. Kabacalı, A. (2007). Türkiye’de Gençlik Hareketleri. Gürer Yayınları.
  57. Kalkan, A. (2020). Tahkikat Komisyonunun Kuruluş Amacı, Çalışmaları ve Türk Demokrasi Tarihindeki Yeri (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İzmir.
  58. Karpat, K. H. (2013). Türk Demokrasi Tarihi, Sosyal, Kültürel, Ekonomik Temeller. Timaş Yayınları.
  59. Kıral, B. (2020). Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 10-189.
  60. Korkmaz, E. (2021). Atatürk Dönemi Cumhuriyet Hükümetlerinin Frengi ile Mücadelesi. B. K. Yeşilbursa (Ed.), Cumhuriyet Erdemdir Gençlerin Gözüyle Cumhuriyetin Yüzüncü Yılı içinde (ss. 271-290). Paradigma Akademi Yayınevi.
  61. Korkmaz, E. (2023). Truman Doktrini ve Marshall Planı’nın Türk Askeri Havacılığı Boyutuyla Değerlendirilmesi. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 1, 1-34.
  62. Müftüoğlu, T. ve Sabuncu, Y. (1993). 1945’ten Günümüze Türkiye ile Batı Dünyası Arasındaki İlişkiler. Ankara: Özyurt Matbaacılık.
  63. Ortaylı, İ. ve Küçükkaya, İ. (2012). Cumhuriyetin İlk Yüzyılı. Timaş Yayınları.
  64. Ozankaya, Ö. (1979). Türkiye’de Terörün Etkenleri ve Çözüm Yolları. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 34(I), 51-61.
  65. Özcan, M. Ş. (2018). Türk Siyasal Hayatında Meclis Tahkikatı ve Demokrat Parti Döneminde Cumhuriyet Halk Partisi Hakkındaki Meclis Tahkikatı (Yayınlanmış Doktora Tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Çankırı.
  66. Özçelik, F. ve Tunç, B. (2017). Cumhuriyet Halk Partisi’nin 1959 Yılı Gezileri Kapsamında Geyikli Olayları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, VI(3), 1623-1643.
  67. Öztürk, K. (1968). Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetleri ve Programları. İstanbul: Ak Yayınları.
  68. Öztürk, K. (1999). Türk Parlamento Tarihi TBMM-IX. Dönem 1950-1954, II. Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi Yayınları, No: 21.
  69. Sert, O. (2020). Yerel Siyaset Açısından Ankara’da Demokrat Parti Dönemi (1950-1960). Strategic Public Management Journal, 6(12), 86-133.
  70. Türk Dil Kurumu Sözlük. 24.12.2024 tarihinde http://www.tdk.gov.tr/ adresinden erişildi.
  71. Tanör, B. (1998). Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  72. Tevetoğlu, F. (1967). Türkiye’de Sosyalist ve Komünist Faaliyetler (1910-1960). Ankara: Ayyıldız Matbaası.
  73. Tezkan, Y. (2005). Jeopolitikten Milli Güvenliğe. Ankara: Birlik Kitabevi.
  74. Toker, M. (1990). Demokrasimizin İsmet Paşalı Yılları: Tek Parti'den Çok Partiye. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  75. Toker, M. (1994). DP’nin Altın Yılları 1950-1954. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
  76. Tökin, F. H. (1963). Basın Ansiklopedisi. İstanbul: Hüsnitabiat.
  77. Tunaya, T. Z. (1952). Türkiye’de Siyasi Partiler (1859-1952). İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları.
  78. Tunaya, T. Z. (1998). İslamcılık Cereyanı 3: II. Meşrutiyetin Siyasi Hayatı Boyunca Gelişmesi ve Bugüne Bıraktığı Meseleler. İstanbul: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık.
  79. Tuncer, E. (2008). 1946 Seçimleri. Ankara: TESAV Yayınları.
  80. Turan, Ş. (1999a). Türk Devrim Tarihi-Çağdaşlık Yolunda Yeni Türkiye (10 Kasım 1938-14 Mayıs 1950) (C. IV). Ankara: Bilgi Yayınevi.
  81. Turan, Ş. (1999b). Türk Devrim Tarihi, (İkinci Bölüm) Çağdaşlık Yolunda Yeni Türkiye (14 Mayıs 1950- 27 Mayıs 1960). Ankara: Bilgi Yayınevi.
  82. TÜİK. (2012). Milletvekili Genel Seçimleri 1923-2011. Ankara.
  83. Türkeş, A. (1975). 1944 Millîyetçilik Olayı. İstanbul: Kutluğ Yayınevi.
  84. Uyar, H. (2001). Vatan Cephesi Türk Siyasal Yaşamında Cepheleşmelere Örnek. İstanbul: Büke Yayınları.
  85. Wach, E. (2013). Learning About Qualitative Document Analysis. 24.12.2024 tarihinde ttps://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/handle/20.500.12413/2989/PP%20InBrief%2013%20QDA%20FIN AL2.pdf?sequence=4. adresinden erişildi.
  86. Yalansız, N. (2006). Türkiye’de Koalisyon Hükûmetleri 1961-2002. İstanbul: Büke Yayınları.
  87. Yalman, A E. (1997). Yakın Tarihte Gördüklerim, Geçirdiklerim 1922-1971 (E. Erdinç, Yay. Haz.). İstanbul: Pera Turizm ve Ticaret A.Ş. Yayınları.
  88. Kaynak Gazeteler
  89. Akşam. (17.06.1946). Demokrat Parti Seçimlere Girmeğe Karar Verdi.
  90. Cumhuriyet. (15.12.1959). Vatan Partisi Davası Dün Nihayetlendi.
  91. İstanbul Ekspres. (06.09.1955). Atamızın Evi Bomba ile Hasara Uğradı.
  92. Milliyet. (13.09.1955). Meclis Dün Olağanüstü Toplandı.
  93. Son Telgraf. (05.09.1957). Üç Muhalefet Partisi İttifak Kararı Aldı.
  94. Ulus. (23.05.1950).
  95. Zafer. (11.04.1956).