SavedAdd your journal

Journals / Bilişim Hukuku Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

YARGISAL SÜREÇLERDE VERİ İŞLEME VE GENETİK VERİLER: TÜRK HUKUKUNA ÖNERİLER

Samet Tatar(YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3553-1683
Pages
84–119
Publication Date
2026-07-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Son olarak Avrupa Birliğinin Polis ve Yargı Direktifi ışığında karşılaştırmalı bir perspektif sunulmakta ve Türk hukuku bakımından özel bir yargı süreçlerinde veri işleme rejiminin oluşturulmasına yönelik somut reform önerileri geliştirilmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin Ceza Muhakemesi Kanunu m. 80/2, 82’yi iptal eden kararını, yalnızca ceza muhakemesi hukukuna ilişkin sınırlı bir norm denetimi olarak değil, Türk veri koruma hukukunda mevcut yapısal bir boşluğun anayasal düzeyde tespiti olarak ele almaktadır.
📊
Key Findings & Data:Çalışmada, özellikle Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28/1(d)’nin, yargısal süreçlerde veri işleme faaliyetlerini kanunun kapsamı dışında bırakması nedeniyle genetik veriler gibi özel nitelikli kişisel veriler bakımından ciddi bir güvence eksikliği yarattığı ortaya konulmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Son olarak Avrupa Birliğinin Polis ve Yargı Direktifi ışığında karşılaştırmalı bir perspektif sunulmakta ve Türk hukuku bakımından özel bir yargı süreçlerinde veri işleme rejiminin oluşturulmasına yönelik somut reform önerileri geliştirilmektedir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Genetik Veri · KVKK m. 28 · Ceza Yargılaması

Özet

Bu çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin Ceza Muhakemesi Kanunu m. 80/2, 82’yi iptal eden kararını, yalnızca ceza muhakemesi hukukuna ilişkin sınırlı bir norm denetimi olarak değil, Türk veri koruma hukukunda mevcut yapısal bir boşluğun anayasal düzeyde tespiti olarak ele almaktadır. Çalışmada, özellikle Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28/1(d)’nin, yargısal süreçlerde veri işleme faaliyetlerini kanunun kapsamı dışında bırakması nedeniyle genetik veriler gibi özel nitelikli kişisel veriler bakımından ciddi bir güvence eksikliği yarattığı ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede ilk olarak genetik verinin hukuki niteliği ve ceza yargılamasındaki işlevi incelenmektedir. Ardından Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28/1(d) hükmünün doğurduğu normatif belirsizlikler analiz edilmekte ve Anayasa Mahkemesi kararının kanunilik ve ölçülülük ilkeleri bağlamındaki gerekçesi değerlendirilmektedir. Son olarak Avrupa Birliğinin Polis ve Yargı Direktifi ışığında karşılaştırmalı bir perspektif sunulmakta ve Türk hukuku bakımından özel bir yargı süreçlerinde veri işleme rejiminin oluşturulmasına yönelik somut reform önerileri geliştirilmektedir.

🔖

Cite This Article

Tatar, S. (2026). YARGISAL SÜREÇLERDE VERİ İŞLEME VE GENETİK VERİLER: TÜRK HUKUKUNA ÖNERİLER. Bilişim Hukuku Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 1, 84–119. https://doi.org/10.55009/bilisimhukukudergisi.1949179

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Aime, Francesca, Nicola Argirò, Maria Giulia Merli, Luca Lonetti, and Francesca Scarpone. “Forensic Databases (Part I).” In Forensic Genetics: Principles, Methods, and Applications. Springer, 2023. https://doi.org/10.1007/978-3-031-42944-6_22.
  2. Atak, Songül. “Biyometrik ve Genetik Verilerin Korunması Konusunda Avrupa Konseyi’nin Genel Yaklaşımı.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 15, no. 60 (2024): 343–374.
  3. Atalay, Ayşe Özge. “Ceza Muhakemesi Hukukunda Moleküler Genetik İncelemelerin Özel Nitelikli Kişisel Verilerin Korunması Açısından Değerlendirilmesi.” Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi 7, no. 2 (2019): 29–87.
  4. Avrupa Konseyi, “Chart of signatures and ratifications of Treaty 108”, https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=signatures-by-treaty&treatynum=108, erişim tarihi: 07.05.2026.
  5. Avrupa Konseyi, Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Bireylerin Korunmasına Dair Sözleşme’nin Modernize Edilmiş Hali (Convention for the Protection of Individuals with regard to Processing of Personal Data (Modernised) – Convention 108+) https://www.coe.int/en/web/data-protection/convention108/modernised, erişim tarihi: 04.05.2025.
  6. Aydın, Kemal, and Seydi Çelik. "Ceza Muhakemesi Hukukunda Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması." Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi 1, no. 1 (June 2024): xx–xx. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4027511.
  7. Aygörmez Uğurlubay, Gülsün Ayhan. “Almanya, İsviçre ve Avusturya Hukuku Bağlamında Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda Adlî DNA Analizleri.” Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi (Journal of Penal Law and Criminology) 5, no. 2 (2017): 29–87.
  8. Babele, Aryan. “Intrusive Tech-Enabled Surveillance and ‘National Security’ Secrecy: Mounting Concerns of Mass Snooping Amid Informational Asymmetry.” International Journal of Law and Information Technology 29, no. 1 (2021): 24–56.
  9. Batur, Necat. “Ceza Yargılamasında Moleküler Genetik İnceleme.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi 160 no. 126 (2016): 69–94.
  10. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), İnsan Genomu ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, 11 Kasım 1997, https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/universal-declaration-human-genome-and-human-rights, erişim tarihi: 03.05.2026.
  11. Borchardt, Klaus-Dieter. The ABC of EU Law. Luxembourg: European Union, 2023.
  12. Caruso Fontán, Viviana. “Bases de Datos Policiales sobre Identificadores Obtenidos a Partir del ADN y Derecho a la Intimidad Genética.” FORO. Revista de Ciencias Jurídicas y Sociales, Nueva Época 15, no. 1 (2012): 135–67. https://doi.org/10.5209/rev_FORO.2012.v15.n1.39585.
  13. Crespillo-Márquez, Manuel, Eusebio López-Reyes, and Antonio Alonso-Alonso. "Organization and Operation of the Spanish DNA Database." Revista Española de Medicina Legal 46, no. 2 (2020): 45–48. https://doi.org/10.1016/j.reml.2019.11.004.
  14. Çetinkaya, İlker. “National Security Exceptions to the Processing of Personal Data under the New Turkish Law on Protection of Personal Data and the EU Data Protection Regime.” International Data Privacy Law 7, no. 3 (2017).
  15. De Hoyos Sancho, Montserrat. “Obtención y Archivo de Identificadores Extraídos a Partir del ADN de Sospechosos: Análisis de la Regulación Española a la Luz de la Jurisprudencia del Tribunal Europeo de Derechos Humanos.” Revista de Derecho Comunitario Europeo, no. 35 (2010): 93–116.
  16. de Terwangne, Cécile. “Council of Europe Convention 108+: A Modernised International Treaty for the Protection of Personal Data.” Computer Law & Security Review 40 (2021): 105553.
  17. Dülger, Murat Volkan. “Anayasa Mahkemesi’nin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun Konu Edildiği İptal Davası Kararına İlişkin Bir Değerlendirme.” SSRN, 2021.
  18. European Commission for Democracy through Law (Venice Commission), Report on a Rule of Law and Human Rights Compliant Regulation of Spyware, CDL-AD(2024)043 (Strasbourg: Council of Europe, 2024), https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2024)043-e, erişim tarihi: 05.05.2026.
  19. Dülger, Murat Volkan ve Gümüş, Gülçin. Kişisel Verilerin Korunması Hukuku, Seçkin Yayıncılık 4. Baskı, 2026, 62-63.
  20. Kaplan, Yalçın. "Ceza Muhakemesi Hukukunda Derin Öğrenme ile Elde Edilen Görsel Verilerin Delil Niteliği: Hukuki ve Teknik Bir Analiz." Terazi Aylık Hukuk Dergisi (TAAD) 17, no. 65 (January 2026): 95–132. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/71982.
  21. Kaya, Mehmet Bedii. KVKK Reformu: 2024 Değişiklikleri. 2024. https://mbkaya.com/hukuk/kvkk-reformu.pdf, erişim tarihi: 03.05.2026.
  22. Kaya, Mehmet Bedii, and Furkan Güven Taştan. Kişisel Veri Koruma Hukuku: Mevzuat, İçtihat, Bibliyografya, https://arno.uvt.nl/show.cgi?fid=142728, erişim tarihi: 07.05.2026.
  23. Kişisel Verileri Koruma Kurumu. Genetik Verilerin İşlenmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlara İlişkin Rehber. KVKK Yayınları No. 67. Ankara, Nisan 2025.
  24. Kulular, Merve Ayşegül. "Sağlık Hizmetlerinin Uzaktan Sunumu Kapsamında Online Platformların Hukuken Değerlendirilmesi." Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 15, no. 2 (2025): 129–168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hacettepehdf/article/1706786.
  25. Küçükosmanoğlu, Füsun Ceren. “Özel Nitelikli Kişisel Veri Olarak Genetik Veriler.” İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2, no. 1 (2024): 44–79. https://doi.org/10.66012/iyyuhfd.2026.30.
  26. Morelli, Francesca. “Genetic Data Retention and the Italian Discipline of Acquittal Database: Improvement and the Fundamental Rights of the Individual.” In Forensic DNA Typing: Principles, Applications and Advancements, 337–49. Springer, 2012. https://doi.org/10.1007/978-88-470-2032-0_22.
  27. Naudé, Bobby: ‘The retention of DNA data and the private-life interests of suspects’, Comparative and International Law Journal of Southern Africa, C. 43, S. 2, 2010, s. 213-238.
  28. Nogel, Mónika. “Hungarian Legislation Regarding Implementing a Forensic DNA Elimination Database.” Forensic Science International (2024). https://doi.org/10.1016/j.forsciint.2024.112154.
  29. Rodrigues, Rowena. “Big Bio-Brother Is Here: Wanting, Taking and Keeping Your DNA.” Social Science Research Network, 2007. https://doi.org/10.2139/ssrn.1113344, erişim tarihi: 02.05.2026.
  30. Sapan, Oğuzhan, and Tuğba Ünsal Sapan. "Moleküler Genetik İncelemeler ve Bu İncelemeler ile Elde Edilen Verilerin Başka Ceza Yargılamalarında Kullanılması Sorunu." Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no. 160 (2022). https://medya.barobirlik.org.tr/tbbdergisi/App_Themes/Dergi/2022-160-2048.pdf.
  31. Soleto Muñoz, Helena, and Anna Fiodorova. “DNA and Law Enforcement in the European Union: Tools and Human Rights Protection.” Utrecht Law Review 10, no. 1 (2014): 149–167. https://doi.org/10.18352/ulr.262.
  32. Symeonidou-Kastanidou, Elisavet. “DNA Analysis and Criminal Proceedings: The European Institutional Framework.” European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice 19, no. 2 (2011): 139–160.
  33. Tseloni, Andromachi ve Pease, Ken. “DNA Retention after Arrest: Balancing Privacy Interests and Public Protection.” European Journal of Criminology 8, no. 1 (2011): 32–48.
  34. Tzanou, Maria, and Plixavra Vogiatzoglou. “National Security and New Forms of Surveillance: From the Data Retention Saga to a Data Subject Centred Approach.” European Papers 10, no. 3 (2025): 803–836. https://doi.org/10.15166/2499-8249/855.
  35. Vilhekar, R. S., and A. Rawekar. “Artificial Intelligence in Genetics.” Cureus 16, no. 1 (2024): e52035. https://doi.org/10.7759/cureus.52035.