Journals / NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

DATA, ALGORITHM, AND LABOR DEBATES IN THE CONTEXT OF SURVEILLANCE CAPITALISM

GÖZETİM KAPİTALİZMİ EKSENİNDE VERİ, ALGORİTMA VE EMEK TARTIŞMALARI

Eren Efe(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7500-4709
Pages
1–16
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Utilizing a literature review methodology, the study further asserts that artificial intelligence applications—widely employed by digital platforms for the functioning of surveillance capitalism—constitute a crucial component of these exploitative networks.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:With the advancement of digital technologies, tools such as the internet, surveillance cameras, and facial recognition systems have enabled the monitoring of individuals in all areas of their lives and the systematic collection of their data.
📊
Key Findings & Data:In order to sustain their existence, digital platforms gather information on users’ expectations and needs through algorithms, transforming every action in digital environments into data.
💡
Conclusion & Impact:Utilizing a literature review methodology, the study further asserts that artificial intelligence applications—widely employed by digital platforms for the functioning of surveillance capitalism—constitute a crucial component of these exploitative networks.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Gözetim kapitalizmi · algoritma · hayalet iş

Abstract

With the advancement of digital technologies, tools such as the internet, surveillance cameras, and facial recognition systems have enabled the monitoring of individuals in all areas of their lives and the systematic collection of their data. In order to sustain their existence, digital platforms gather information on users’ expectations and needs through algorithms, transforming every action in digital environments into data. This data, when processed through algorithms, is transformed into economic value and becomes a key source of profit for corporations. The concept of surveillance capitalism, conceptualized by Shoshana Zuboff, refers to the central role of personal data within capitalist relations of production, where internet users are regarded as a kind of raw material. This study focuses on datafication, and the labor processes used to process such data through the concept of surveillance capitalism. Drawing on critiques of Zuboff’s work, the study argues that surveillance capitalism is sustained by flexible networks of exploitation. Utilizing a literature review methodology, the study further asserts that artificial intelligence applications—widely employed by digital platforms for the functioning of surveillance capitalism—constitute a crucial component of these exploitative networks.

Özet

Dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte internet, güvenlik kameraları, yüz tanıma sistemleri gibi uygulamalar, bireylerin yaşamlarının her alanında izlenmesini ve verilerinin toplanmasını mümkün kılmıştır. Dijital platformlar, varlıklarını sürdürebilmek için algoritmalar aracılığı ile kullanıcıların beklenti ve ihtiyaçlarına ilişkin verileri toplamaktadır. Kullanıcıların dijital ortamlardaki her türlü eylemleri takip edilerek veriye dönüştürülmektedir. Bu veriler algoritmalar kullanılarak işlendiğinde, ekonomik değere dönüştürülür ve şirketler için önemli bir kar kaynağı haline gelir. Shoshana Zuboff’ tarafından kavramsallaştırılan gözetim kapitalizmi, internet kullanıcılarının bir tür hammadde olarak görülerek bireysel verilerinin kapitalist üretim ilişkileri içerisindeki bahsedilen merkezi konumuna gönderme yapmaktadır. Çalışma gözetim kapitalizmi kavramı üzerinden verileştirme ve bu verinin işlenebilmesi için kullanılan emek süreçlerine odaklanmaktadır. Shoshana Zuboff’a getirilen eleştirilere yer verilerek gözetim kapitalizminin esnek sömürü ağlarına dayandığı savunulmaktadır. Literatür taraması yöntemine dayanan çalışmada ayrıca gözetim kapitalizminin işlemesi için dijital platformlar tarafından yaygın şekilde kullanılan yapay zeka uygulamalarının da bahsedilen sömürü ağlarının önemli bir parçası olduğu savunulmaktadır.

🔖

Cite This Article

Efe, E. (2026). DATA, ALGORITHM, AND LABOR DEBATES IN THE CONTEXT OF SURVEILLANCE CAPITALISM. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ, Cilt: 14 Sayı: 1, 1–16. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1745268

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (77)

  1. Arslantunalı, M., (2019). Teknopolis Akıllı Makineler, Dağınık Zihinler, İstanbul: İletişim Yayınları.
  2. Anwar, M. A., & Graham, M. (2020). Digital Labour at Economic Margins: African Workers and the Global Information Economy. Review of African Political Economy, 47(163), 95-105. https://doi.org/10.1080/03056244.2020.1728243
  3. Ataman, B. ve Çoban B., (2016). Alternatif Medya ve Anti-Gözetim. B. Çoban ve B. Atama (Der.), Gözetim Toplumu Panoptikon (ss. 33-49). İstanbul: EMO İstanbul Şubesi.
  4. Aust, S. ve Ammann, T., (2019). Dijital Diktatörlük Kitlesel Gözetim Verilerin Kötüye Kullanımı Siber Savaş, Ankara: Hece Yayın.
  5. Başaran, F. (2018). Ekonomik Krizin Sebebi Algoritmik Kapitalizm, Gazete Duvar, https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2018/09/01/521073. Erişim tarihi: 01.09.2024.
  6. Bauman, Z ve Lyon D. (2016). Akışkan Gözetim. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  7. Bernhardt, A., Kresge L., Reem, S., (2021), Data and Algorithms at Work: The Case for Worker Technology Rights, UC Berkeley Labor Center, https://laborcenter.berkeley.edu/data-algorithms-at-work/, Erişim tarihi: 3.11.2024.
  8. Bilgici, C. (2023). Yapay Zekâ ve Algoritmik Kültür Bağlaminda Sosyal Medya Deneyiminin Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme, Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7 (3), 216-237. https://izlik.org/JA29XB57HA
  9. Bilim ve Aydınlanma Akademisi, (2022). Bilişim Teknolojileri Komisyonu Bilgisayar Çağı’nın Yeni Sömürü Modeli: Kitle Kaynaklı Çalışma-“Amazon Mechanical Turk” örneği”, Madde Diyalektik ve Toplum, Cilt 5, Sayı 2, 156-160. https://bilimveaydinlanma.org/content/images/pdf/mdt/mdtc5s2/bilgisayar-caginin-yeni-somuru-modeli-kitle-kaynakli-calisma-amazon-mechanical-turk-ornegi.pdf.
  10. Cole M., Radıce H., Charles, U., (2020). The Polıtıcal Economy Of Datafıcatıon And Work: A New Dıgıtal Taylorısm?, Socialist Register, 57, 78-99. https://socialistregister.com/index.php/srv/article/view/34948.
  11. Couldry, N., & Mejias, U. A. (2018). Data Colonialism: Rethinking Big Data’s Relation to the Contemporary Subject. Television & New Media, 20(4), 336-349. https://doi.org/10.1177/1527476418796632
  12. Crary, J. (2022). Yeryüzü Yakılıp Yıkılırken Dijital Çağdan Kapitalizm· Sonrası Dünyaya, İstanbul:Metis.
  13. Crawford, K. ve Joler, V. (2018). Anatomy of an AI System: The Amazon Echo As An Anatomical Map of Human Labor, Data and Planetary Resources, AI Now Institute ve Share Lab. https://anatomyof.ai/
  14. Çakmur, B. (2024). Dijital Kapitalizmin Ekonomi Politiği. N. Törenli, A. Özaktay (Ed.), Dijital Teknoloji Sorgulanıyor (ss. 13-46). Ankara: Nika Yayınevi.
  15. Çoban, B. (2016). Gözün İktidarı Üzerine. B. Çoban ve Z. Özarslan, (Ed.) Panoptikon: Gözün İktidarı (ss. 111-137), İstanbul: Su Yayınları
  16. Dean, J. (2009). Democracy and Other Neoliberal Fantasies: Communicative Capitalism and Left Politics, Duke University Press
  17. Dijck, J. V. (2014). Datafication, Dataism and Dataveillance: Big Data Between Scientific Paradigm and Ideology, Surveillance and Society, 12(2), 197–208. https://doi.org/10.24908/ss.v12i2.4776
  18. Dünya Bankası, (2023) Working Without Borders The Promise and Peril of Online GigWork. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/ebc4a7e2-85c6-467b-8713-e2d77e954c6c
  19. Dyer N., Mikkola A., Steinhoff J., (2022). Yapay Zeka ve Kapitalizmin Geleceği, İstanbul: İletişim Yayınları.
  20. Dyer-Witheford, N. (2004). Siber-m@rx Yüksek Teknoloji Çağında Sınıf Mücadelesi, İstanbul: Aykırı Araştırma.
  21. Ellis, D. (2018). Techno-Securitisation of Everyday Life and Cultures of Surveillance-Apatheia, Science as Culture, 29 (1), 11-29. https://doi.org/10.1080/09505431.2018.1561660
  22. Ergur, Ali (2016). Finans Kapitalizminin İçselleştirilmiş Mantığı Olarak Gözetim. B. Çoban ve B. Atama (Der.), Gözetim Toplumu Panoptikon (ss. 5-15). İstanbul: EMO
  23. Filizler, F. Y. (2023). Sınıf mücadelesinin yeni bir cephesi: Bilişim-İletişim Teknolojileri, https://textumdergi.net/sinif-mucadelesinin-yeni-bir-cephesi-bilisim-iletisim-teknolojileri. Erişim tarihi: 12.05.2024
  24. Filizler, F. Y. (2024). Algoritmik emek kontrolü ve işçi sınıfının algoritmik direnişleri, https://sendika.org/2024/12/algoritmik-emek-kontrolu-ve-isci-sinifinin-algoritmik-direnisleri-716311. Erişim tarihi: 01.04.2024
  25. Fuchs, C. (2015). Surveillance and Critical Theory, Media and Communication, (ISSN: 2183-2439) 2015, Volume 3, Issue 2, Pages 6-9. https://doi.org/10.17645/mac.v3i2.207
  26. Gözükeleş, İ. (2019). İşyerinde Algoritmik Yönetim ve Çalışanların Tepkisi, Bilim ve Gelecek Dergisi, 184, 25-31. https://bilimvegelecek.com.tr/index.php/2019/05/30/isyerinde-algoritmik-yonetim-ve-calisanlarin-tepkisi
  27. Gray, M. L., Suri, S. (2019), Ghost Work: How to Stop Silicon Valley from Building a New Global Underclass, Houghton Mifflin Harcourt.
  28. Guendelsberger, E. (2019). On the Clock What Low-Wage Work Did to Me and How It Drives America Insane, Little, Brown and Company
  29. Gürcan, E. C. (2022). Emperyalizm Çağında Dijitalleşme ve Tekelci Kapitalizmin Dönüşümü, Bilim ve Ütopya, 338, 30-42. https://bilimveutopya.com.tr/emperyalizm-caginda-dijitallesme-ve-tekelci-kapitalizmin-donusumu/
  30. Han, B. (2020). Psikopolitika, İstanbul:Metis Yayınları.
  31. Hanley, D. (2021). Eyes Everywhere: Amazon's Surveillance Infrastructure and Revitalizing Worker Power - An Update (September 1, 2021). Open Markets Institute, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4089859. Erişim tarihi: 23.01.2024
  32. Hao, K. (2025). Empire of AI, Penguin Press: New York.
  33. Hari, J.(2022). Çalınan Dikkat Neden Odaklanamıyoruz, İstanbul: Metis.
  34. Huberman, J. (2023). Dijital Kapitalizmin Ruhu, Ankara: Fol Yayınları.
  35. Hyde, M. (2025). Oh, I’m Sorry, Tech Bros – Did DeepSeek Copy Your Work? I Can Hardly Imagine Your Distress. https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jan/31/tech-bros-deepseek-china-sam-altman-openai. Erişim tarihi: 07.03. 2025
  36. Hayes, A. (2024), Dotcom Bubble Definition, investopedia, https://www.investopedia.com/terms/d/dotcom-bubble.asp. Erişim tarihi: 31.04.2024
  37. Igo, S. E. (2021). Afterword. İçinde, Surveillance Capitalism in America, (ed.) Josh Lauer and Kenneth, Philadelphia: Universit y of Pennsylvania.
  38. ILO (2024), World Employment and Social Outlook, https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%40inst/documents/publication/wcms_908142.pdf
  39. Karayemiş, O. (2018). Dijitalleşme ve Öznelliğin Üretimi: Aşırı-İletişim Çağının Bir Ön Panoraması, Doğu-Batı, 86, 39-61.
  40. Keloğlu-işler, E. İ. (2024). Algıların Ayarını Bozmak: Dijital Söylemi Etkileyen Beş Yanılsama. N. Törenli, A. Özaktay (Ed.), Dijital Teknoloji Sorgulanıyor (ss. 85-113). Ankara: Nika Yayınevi
  41. Kleiner, D.(2016), Telekomünist Manifesto, Alternatif Medya Derneği.
  42. Koşar, A.(2025). Dijital Teknolojiler ve Emek Denetimi, Toplum ve Hekim, Cilt:40 Sayı:4, 268-276. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1357199/dijital-teknolojiler-ve-emek-denetimi
  43. Levent, H. (2022a). Gözetim Kapitalizmi, https://medyascope.tv/2022/05/01/haluk-levent-yazdi-gozetim-kapitalizmi/. Erişim tarihi: 05.02.2024
  44. Levent, H. (2022b). Gözetim kapitalizminde bilgi, güç ve iktidar, https://medyascope.tv/2022/05/22/haluk-levent-yazdi-gozetim-kapitalizminde-bilgi-guc-ve-iktidar/. Erişim tarihi: 22.03.2024
  45. Lohmann. L. (2020). Interpretatıon Machines: Contradıctıons Of ‘Artificial Intelligence’ In 21st-Century Capitalism”, Socialist Register, 57, 50-74. https://socialistregister.com/index.php/srv/article/view/34947/26739
  46. Lyon, D. (1997). Elektronik Göz, Gözetim Toplumunun Yükselişi, İstanbul: Sarmal Yayınevi.
  47. McMahon, B. (2025). Bubble Trouble An AI Bubble Threatens Silicon Valley, and All Of Us. https://prospect.org/power/2025-03-25-bubble-trouble-ai-threat/. Erişim tarihi: 21.05.2025
  48. McQuillan, D. (2022). Yapay Zekaya Direnmek, İstanbul: NotaBene.
  49. Morozov, E. (2019).Capitalism’s New Clothes. https://thebaffler.com/latest/capitalisms-new-clothes-morozov. Erişim tarihi: 02.04.2025
  50. Naughton, J. (2019) Gözetim Kapitalizmine Hoşgeldiniz Büyük Biraderin Mutasyonu. https://birartibir.org/buyuk-biraderin-mutasyonu. Erişim Tarihi: 11.02.2025
  51. Narin, B. (2018). Kişiselleştirilmiş Çevrimiçi Haber Akışının Yankı Odası Etkisi, Filtre Balonu ve Siberbalkanizasyon Kavramları Çerçevesinde Incelenmesi, Selçuk İletişim, 11(2), 232-251. https://doi.org/10.18094/josc.340471
  52. Narin, Ö. (2021). Yapay Zeka ve Öğrenen Makineler Çağında Kapitalizm “Us Yürüten” Makineler. Us Yürüten İnsan. A. Yalçın Göymen (Ed.), En Uzak Sahilin Kıyısında. (ss. 93-116.) İstanbul: Habitus Kitap.
  53. Ongweso, J, E. (2024). AI, slavery, surveillance, and capitalism. https://thetechbubble.substack.com/p/ai-slavery-surveillance-and-capitalism. Erişim tarihi: 04.01. 2025.
  54. Özarslan, Z. (2016). Gözün İktidarı: Elektronik Gözetim Sistemler. B. Çoban ve Z. Özarslan, (Ed.) Panoptikon: Gözün İktidarı (ss. 139-154), İstanbul: Su Yayınları.
  55. Pasquinelli, Matteo. (2025). Patronun Gözü Yapay Zekanın Sosyal Tarihi, İstanbul: Metis.
  56. Pease-Watkin, C. (2016). Bentham’ın ‘Panoptikon’u Ve Dumont’un ‘Panoptıque’i. B. Çoban ve Z. Özarslan, (Ed.) Panoptikon: Gözün İktidarı (ss. 77-81), İstanbul: Su Yayınları.
  57. Perrigo, B. (2023). Exclusive: OpenAI Used Kenyan Workers on Less Than $2 Per Hour to Make ChatGPT Less Toxic. https://time.com/6247678/openai-chatgpt-kenya-workers/. Erişim tarihi: 21.03.2025.
  58. Peters, M.A. ve Bulut E. (2014). Giriş: Bilişsel Kapitalizm, Eğitim ve Dijital Emek. Michael A. Peters ve Ergin Bulut, (Ed.), Bilişsel Kapitalizm, Eğitim ve Dijital Emek (ss. 31-51.), İstanbul: NotaBene.
  59. Ruivenkamp G., Jongerden J., Öztürk M. (2010), Giriş: Başka Türlü Bir Teknoloji ve Teknolojinin İmkanları İle Başka Türlü Bir Dünya Mümkün (mü?). G. Ruivenkamp, J. Jongerden, M. Öztürk, (Ed.), Teknoloji ve Toplum Yıkıcı Bir Direniş ve Yeniden Yapılanma (ss. 9-23), İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
  60. Salaj, R. (2025). In the Name of Efficiency, the Time of Monsters has Arrived. https://www.versobooks.com/blogs/news/in-the-name-of-efficiency-the-time-of-monsters-has-arrived, Erişim tarihi: 29.05.2025
  61. Sangster, J. (2020). The Survillance Of Service Labour: Conditions And Possibilities Of Resistance, Socialist Register, 57, 175-200. https://socialistregister.com/index.php/srv/article/view/34953
  62. Sendika, (2019). Yeni kurulan bir Yapay Zekâ şirketi algoritmaları eğitmek için yeni bir ucuz emek kaynağı buldu: Mahkûmlar. https://sendika.org/2019/04/yeni-kurulan-bir-yapay-zeka-sirketi-algoritmalari-egitmek-icin-yeni-bir-ucuz-emek-kaynagi-buldu-mahkumlar-541343. Erişim tarihi: 02.04.2025
  63. Sendika, (2020). Kapitalizm, teknoloji ve Yapay Zekâ, https://sendika.org/2020/07/yapay-zeka-iyimser-olmak-icin-erken-2-bolum-kapitalizm-teknoloji-ve-yapay-zeka-592021#_ftnref18. Erişim tarihi: 07.12.2024
  64. Srnicek, N. (2023). Platform kapitalizmi, https://textumdergi.net/platform-kapitalizmi/. Erişim tarihi: 08.04.2025
  65. Ström, T. E. (2022). Sibernetik Kapitalizm, https://www.e-skop.com/skopbulten/sibernetik-kapitalizm/6470. Erişim tarihi: 21.12.2024
  66. The Economist (2025). There Is a Vast Hidden Workforce Behind AI, https://www.economist.com/international/2025/04/10/there-is-a-vast-hidden-workforce-behind-ai. Erişim tarihi: 11.05.2025.
  67. Turner, B. (2025). Why Is DeepSeek Auch A Game-Changer? Scientists Explain How The AI Models Work and Why They Were So Cheap To Build, https://www.livescience.com/technology/artificial-intelligence/why-is-deekspeek-such-a-game-changer-scientists-explain-how-the-ai-models-work-and-why-they-were-so-cheap-to-build. Erişim tarihi: 19.05.2025.
  68. Washington Post, (2023). Behind the AI Boom, An Army of Overseas Workers In ‘Digital Sweatshops, https://www.washingtonpost.com/world/2023/08/28/scale-ai-remotasks-philippines-artificial-intelligence/. Erişim tarihi: 01.21.2025
  69. West, E. (2019). Amazon: Surveillance as a Service, Surveillance & Society, 17(1/2): 27-33. https://doi.org/10.24908/ss.v17i1/2.13008
  70. West, S. M. (2019). Data Capitalism: Redefining the Logics of Surveillance and Privacy, Business & Society, 2019, Vol. 58(1) 20 –4. https://doi.org/10.1177/0007650317718185
  71. Wildcat, (2023). Capitalist intelligence?, https://www.wildcat-www.de/en/wildcat/112/w112_ki.html. Erişim tarihi: 13.12.2024
  72. Williams, A., Miceli M. ve Gebru T. (2022). The Exploited Labor Behind Artificial Intelligence. https://www.noemamag.com/the-exploited-labor-behind-artificial-intelligence/. Erişim tarihi: 10.12. 2024
  73. Yeshimabeit, M. Ve Traub A. (2021).Data Capitalism and Algorithmic Racism. https://www.demos.org/research/data-capitalism-and-algorithmic-racism. Erişim tarihi: 17.05.2025.
  74. Yeşilbağ, M. (2023). Platformlaşma ve Türkiye kapitalizmi: Bir Eşitsiz Gelişim Öyküsü. https://textumdergi.net/platformlasma-ve-turkiye-kapitalizmi/#_ftnref4. Erişim tarihi: 11.11.2024
  75. Yıldırım, A. (2019). Gözetlemenin Güncel İşleyiş Mantığı Olarak Post-Panoptizm.Doğu Batı, 21 (86), 63-77
  76. Zuboff, S. (2021), Gözetleme Kapitalizmi Çağı, İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
  77. Han, B. (2020). Psikopolitika, İstanbul:Metis Yayınları.