SavedAdd your journal

Journals / Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 5

AN EVALUATION OF THE EXPROPRIATION REGIME OF IMMOVABLE CULTURAL HERITAGE UNDER ADMINISTRATIVE LAW AND HUMAN RIGHTS LAW

TAŞINMAZ KÜLTÜREL MİRASIN KAMULAŞTIRILMASI REJİMİNİN İDARE HUKUKU VE İNSAN HAKLARI HUKUKU KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Ezgi Avcıoğlu Aksoy(IZMIR BAKIRCAY UNIVERSITY)
Özge Çeliktaş Türkbay(MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5486-497X
Pages
617–675
Publication Date
2026-09-19
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Finally, the relevant legal regime is discussed in light of the judgments of the European Court of Human Rights (ECtHR) and the Constitutional Court within the framework of the human rights law principles of legality, legitimate aim, and proportionality.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The protection of immovable cultural heritage and its transmission to future generations impose significant responsibilities on states, both within their domestic laws and under international law.
📊
Key Findings & Data:This study aims to analyze the expropriation regime of immovable cultural heritage in Turkish law in an integrated manner, incorporating both administrative law and human rights law perspectives.
💡
Conclusion & Impact:Finally, the relevant legal regime is discussed in light of the judgments of the European Court of Human Rights (ECtHR) and the Constitutional Court within the framework of the human rights law principles of legality, legitimate aim, and proportionality.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kültürel Miras · Taşınmaz Kültür Varlığı · Kamulaştırma

Abstract

The protection of immovable cultural heritage and its transmission to future generations impose significant responsibilities on states, both within their domestic laws and under international law. Within the scope of protecting immovable cultural heritage, different legal regimes are adopted for cultural properties under public ownership versus those owned by private individuals. In this context, expropriation constitutes one of the most crucial legal tools utilized to guarantee the protection of privately owned immovable cultural heritage. However, since the expropriation procedure interferes directly with the right to property, it necessitates the establishment of a delicate balance between individual rights and the public interest. This study aims to analyze the expropriation regime of immovable cultural heritage in Turkish law in an integrated manner, incorporating both administrative law and human rights law perspectives. In this regard, a conceptual framework is first examined, and the concepts of immovable cultural heritage and cultural property are defined. Subsequently, the expropriation regime of privately owned immovable cultural heritage in Turkish law is evaluated within the framework of the provisions of the Cultural and Natural Properties Protection Law No. 2863 and the Expropriation Law No. 2942, specifically through the lens of the administrative act elements of competence, form, cause, subject-matter, and purpose. Finally, the relevant legal regime is discussed in light of the judgments of the European Court of Human Rights (ECtHR) and the Constitutional Court within the framework of the human rights law principles of legality, legitimate aim, and proportionality.

Özet

Taşınmaz kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması, devletlere hem ulusal hukukları nezdinde hem de uluslararası hukuk bakımından önemli sorumluluklar yüklemektedir. Taşınmaz kültürel mirasın korunması kapsamında kamu mülkiyetinde olan taşınmaz kültür varlıkları ile özel kişilerin mülkiyetinde olan taşınmaz kültür varlıkları arasında farklı hukuki rejimler benimsenmektedir. Bu kapsamda özel mülkiyet altındaki taşınmaz kültürel mirasın korunmasını güvence altına almak amacıyla kullanılan en önemli hukuki araçlardan biri kamulaştırmadır. Ancak kamulaştırma usulü, doğrudan mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmesi nedeniyle bireysel hak ile kamusal menfaat arasında hassas bir dengenin kurulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, Türk hukukundaki taşınmaz kültürel mirasın kamulaştırılması rejiminin idare hukuku ve insan hakları hukuku boyutlarıyla bütünleşik bir biçimde incelenmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda önce kavramsal çerçevede inceleme yapılmış ve taşınmaz kültürel mirası ve kültür varlığı kavramları belirlenmiştir. Sonrasında ise Türk hukukunda özel mülkiyet altındaki taşınmaz kültürel mirasın kamulaştırılması rejimi 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri çerçevesinde idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bağlamında değerlendirilmiştir. Son olarak ilgili hukuki rejim insan hakları hukukunun kanunilik, meşru amaç ve ölçülülük ilkeleri çerçevesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında tartışılmıştır.

🔖

Cite This Article

Aksoy, E. A., Türkbay, Ö. Ç. (2026). AN EVALUATION OF THE EXPROPRIATION REGIME OF IMMOVABLE CULTURAL HERITAGE UNDER ADMINISTRATIVE LAW AND HUMAN RIGHTS LAW. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 5, 617–675. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1967977

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (46)

  1. Akıllıoğlu, Tekin. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Mülkiyet Hakkı ve Kazanılmış Hak Üzerine Bazı Gözlemler.” İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 15, no. 2 (2014): 9-27.
  2. Aslan, Volkan. “Amerikalılararası İnsan Hakları Sistemi.” İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3, no. 2 (2012): 260-292.
  3. Atılgan, Cansu. “Ulusal ve Uluslararası Düzenlemeler Işığında Türkiye’de Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Üzerine Bir Değerlendirme.” Art-Sanat Dergisi, no. 6 (2016): 249-261.
  4. Avrupa Konseyi. “Guide on Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights: Protection of Property.” 31 Ağustos 2020. Erişim tarihi 7 Mayıs 2026. https://rm.coe.int/guide-art-1-protocol-1-eng/1680a20cdc.
  5. Aykan, Bahar. “Kültürel Miras Hakkı: Kültürel Mirasa İnsan Hakları Temelli Güncel Yaklaşımlar.” Alternatif Politika 10, no. 2 (2018): 231-252.
  6. Bakırcı, Münevver Kübra. “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Özel Mülkiyete Konu Taşınmazlar İçin Öngördüğü Hukuki Statü.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 33, no. 3 (2025): 1921-1957.
  7. Balkır, Gönül. “Mülkiyet Hakkının Hukuki Bir Değer Olarak Yeniden Tanımlanması.” Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, no. 29 (Haziran 2024): 3-52.
  8. Bilgin, Hüseyin ve Fidan Ermumcu. “Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunmasında Yetkili Kurumların Teşkilat Yapısı”. İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5 (9) 2024: 83-118.
  9. Blake, Janet. “On Defining Cultural Heritage.” International and Comparative Law Quarterly 49, no. 1 (Ocak 2000).
  10. Borowiecki, Karol Jan, Neil Forbes ve Antonella Fresa. Cultural Heritage in a Changing World. Springer International Publishing, 2016.
  11. Clippele, Marie-Sophie de, ve Lucie Lambrecht. “Art Law & Balances: Increased Protection of Cultural Heritage Law vs. Private Ownership: Towards Clash or Balance.” International Journal of Cultural Property 22, no. 2 (2015): 259-278.
  12. Cornu, Marie. “Museum Pre-Emption Rights Under French Law.” Art Antiquity and Law 11, no. 2 (2006).
  13. Çamurcuoğlu, Gülden. “Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi Çerçevesinde Öngörülen Koruma Mekanizmaları.” ERÜHFD 14, no. 2 (2019): 713-770.
  14. Çeliktaş Türkbay, Özge. Uluslararası İnsancıl Hukuk ve İnsan Hakları Hukuku Kapsamında Kültürel Mirasın Korunması ve Devletlerin Sorumluluğu. Adalet Yayınevi, Nisan 2026.
  15. Etgü, Mehmet Akif. Kamu Hukukunda Mülkiyet Hakkı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Mülkiyet Hakkına Bakışı. 1. baskı. On İki Levha Yayıncılık, 2009.
  16. Francioni, Francesco. “Public and Private in the International Protection of Global Cultural Goods.” European Journal of International Law 23, no. 3 (2012): 719-730.
  17. Gemalmaz, Mehmet Semih. Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunun Genel Teorisine Giriş (İnsan Hakları Hukuku). 6. baskı. Legal Yayınları, Ekim 2007.
  18. Gözler, Kemal ve Gürsel Tekin. İdare Hukuku Dersleri. 19. baskı. Ekin Kitabevi, 2019.
  19. Gözler, Kemal. İdare Hukuku. c. 2. Ekin Kitabevi, 2009.
  20. Gözübüyük, A. Şeref. Yönetim Hukuku. 12. baskı. Turhan Kitabevi, Ekim 2003.
  21. Gözübüyük, A. Şeref ve Turgut Tan. İdare Hukuku. c. 1: Genel Esaslar. 9. baskı. Turhan Kitabevi, 2013.
  22. Gülan, Aydın. Kamu Mallarından Yararlanma Usullerinin Tabi Olduğu Hukuki Rejim. Alfa Basım Dağıtım, 1999.
  23. Günday, Metin. İdare Hukuku. 10. baskı. İmaj Yayınevi, 2011.
  24. Kanadoğlu, Sabih. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Hukuku. 3. baskı. Seçkin Yayıncılık, Mayıs 2007.
  25. Kaplan, Gürsel. “Yeni yasal düzenlemelere göre kamulaştırmasız el koyma sebebiyle doğan tazmin hakkının tabi olduğu usul ve esaslar.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no. 99 (2012): 125-150.
  26. Kutlu, Meltem. İdari Bir İşlem Olarak Kamulaştırma ve İptal Davası. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, 1992.
  27. Michl, F. “The Protection of Cultural Goods and the Right to Property Under the ECHR.” In Cultural Heritage and International Law, edited by E. Lagrange, S. Oeter ve R. Uerpmann-Wittzack, 109-127. Springer, 2028.
  28. Muñoz-Viñas, Salvador. Contemporary Theory of Conservation. 1. baskı. Routledge, 2004.
  29. Oğuzman, Kemal, Özer Seliçi ve Saibe Oktay Özdemir. Eşya Hukuku. Filiz Kitabevi, 2024.
  30. Onar, Sıddık Sami. İdare Hukukunun Umumi Esasları. c. 3. İsmail Akgün Matbaacılık, 1966.
  31. Özel, Sibel. “5226 Sayılı ‘Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’ Üzerine Bir Değerlendirme.” İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası 63, no. 1-2 (2005): 113-138.
  32. Özel, Sibel. “Kültür Varlıkları Üzerinde Geniş Kapsamlı Kanunlarla Tesis Edilen Devlet Mülkiyeti ve Türk Hukukundaki Durum.” İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası 55, no. 4 (1997): 65-84.
  33. Özel, Sibel. “Türk Hukukunda Kültür Varlıklarının Mülkiyeti.” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 24, no. 1 (Haziran 2018): 215-238.
  34. Özyıldırım, Mehmet Mert. “Taşınır Kültür Varlıklarının Hukuka Uygun Bir Biçimde Devredilebilmeleri Açısından Türk Hukukunda Kabul Edilen Yöntemler.” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 26, no. 3 (2022): 393-424.
  35. Prott, Lyndel, ve Patrick O’Keefe. “Cultural Heritage or Cultural Property.” International Journal on Cultural Property 1, no. 2 (Temmuz 1992). Erişim tarihi 27 Şubat 2026. https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/S09407391.
  36. Ramos, José Luís Bonifácio. “Preference or Pre-Emption Right for Cultural Property.” Journal of Politics and Law 15, no. 2 (2022): 32.
  37. Renold, Marc-André, ve Alessandro Chechi. “International Human Rights Law and Cultural Heritage.” In Cultural Heritage and Mass Atrocities, edited by James Cuno ve Thomas G. Weiss, 396-410. Getty Publications, 2022.
  38. Sancakdar, Oğuz. Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Hukuku. 2. baskı. Seçkin Kitabevi, 2012.
  39. Smith, Laurajane. Uses of Heritage. Routledge, 2006.
  40. Szabados, Tamás. “Right to Property and Cultural Heritage Protection in the Light of the Practice of the European Court of Human Rights.” Central European Journal of Comparative Law 3, no. 2 (2022): 159-181.
  41. Şimşek, Suat. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Mülkiyet Hakkıyla İlgili Davaları İnceleme Yöntemi: Üç Kural Analizi.” Sayıştay Dergisi, no. 88 (2013): 27-47.
  42. Tuncel, Seher. Kamulaştırmanın Mülkiyet Hakkına Etkisi. Adalet Yayınevi, Eylül 2020.
  43. Umar, Bilge ve Altan Çilingiroğlu. Eski Eserler Hukuku. Dokuz Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, 1990.
  44. Umar, Bilge. “2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa Getirilen Değişiklikler Üzerine.” Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1, no. 2 (2005): 15-46.
  45. Yalçınduran, Türker. Kamulaştırmasız El Koyma. Yetkin Yayınları, 2015.
  46. Yayla, Yıldızhan. İdare Hukuku. Beta Yayınevi, 2010.