Journals / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 76

Private Expert Opinion in Administrative Jurisdiction in the Context of the Right to be Heard and Principle of Equality of Arms

HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI VE SİLAHLARIN EŞİTLİĞİ İLKESİ BAĞLAMINDA İDARİ YARGIDA UZMAN GÖRÜŞÜ

Zeynep Nihal Aydınoğlu Yalçın(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-7939-8458
Pages
581–615
Publication Date
2026-03-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It is therefore imperative that private expert opinions in administrative proceedings be acknowledged as discretionary evidence, thoroughly examined, and meaningfully reflected in the reasoning of the judgment, in a manner consistent with the right to a fair trial and attentive to the inherent asymmetry between the parties.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Private expert opinion constitutes a means of evidence frequently employed in administrative jurisdiction, offering parties the opportunity to substantiate their claims and defenses through scientific assessments.
📊
Key Findings & Data:In this regard, the obligation to provide a reasoned judgment is particularly significant, as it serves as a concrete indicator of whether the opinion has been adequately assessed in accordance with procedural fairness.
💡
Conclusion & Impact:It is therefore imperative that private expert opinions in administrative proceedings be acknowledged as discretionary evidence, thoroughly examined, and meaningfully reflected in the reasoning of the judgment, in a manner consistent with the right to a fair trial and attentive to the inherent asymmetry between the parties.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İspat vasıtaları · Uzman görüşü · Hukuki dinlenilme hakkı

Abstract

Private expert opinion constitutes a means of evidence frequently employed in administrative jurisdiction, offering parties the opportunity to substantiate their claims and defenses through scientific assessments. Despite ongoing debates concerning its legal nature, private expert opinion—most commonly submitted by claimants—should be treated as discretionary evidence, particularly in light of the structural imbalance of power between the parties in administrative proceedings. In certain types of disputes, and in cases where the standard of proof is heightened, such opinions may, under specific conditions, serve as the sole basis for judicial decisions. Nonetheless, an analysis of the case law of the Council of State reveals that this evidentiary instrument is not sufficiently addressed or evaluated. This shortcoming has, in some instances, been interpreted by the Constitutional Court as a violation of both the right to be heard and the principle of equality of arms. Accordingly, private expert opinion should be examined with reference to the components of the right to be heard—namely, the rights to access information, to present evidence and arguments, and to be duly considered. In this regard, the obligation to provide a reasoned judgment is particularly significant, as it serves as a concrete indicator of whether the opinion has been adequately assessed in accordance with procedural fairness. Moreover, in cases where expert opinions submitted by claimants are weighed against the institutional expertise and technical staff of administrative authorities, and where the former is not accorded appropriate evidentiary weight, the principle of equality of arms is violated. It is therefore imperative that private expert opinions in administrative proceedings be acknowledged as discretionary evidence, thoroughly examined, and meaningfully reflected in the reasoning of the judgment, in a manner consistent with the right to a fair trial and attentive to the inherent asymmetry between the parties.

Özet

Uzman görüşü tarafların iddia ve savunmalarını dayandırabileceği, bilimsel mütalaa alma olanağı sağlayan ve idari yargıda sıkça başvurulan bir ispat vasıtasıdır. Hukuki niteliği tartışmalı olan ve idari yargıda ağırlıkla davacı tarafından başvurulan uzman görüşünün, bu yargı yolunda taraflar arasında halihazırda var olan güç dengesizliği nedeniyle, takdiri delil olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. İdari yargı yolunda görülen bazı uyuşmazlıklar ve ispat ölçüsünün yükseldiği haller açısından hükme tek başına esas alınmasının mümkün olduğu sonucuna ulaşılan uzman görüşünün, Danıştay kararlarında yeterli ölçüde ele alınmadığı görülmüştür. Bu durum, Anayasa Mahkemesi tarafından hukuki dinlenilme hakkına ve silahların eşitliği ilkesine aykırı olarak değerlendirilebilmektedir. Uzman görüşü tarafların hukuki dinlenilme hakkı bağlamında sahip oldukları bilgilenme, ispat ve açıklama yapma, dikkate alınma haklarının her biri açısından ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bu bağlamda gerekçeli karar hakkı uzman görüşünün hukuki dinlenilme hakkına uygun bir biçimde ele alınıp alınmadığını göstermesi bakımından önemlidir. Öte yandan idarenin uzman kurum ve personeli ile davacının sunduğu uzman görüşünün karşı karşıya kaldığı ve uzman görüşüne yeterli ağırlığın verilmediği bir düzlemde silahların eşitliği ilkesi de ihlal edilmektedir. Bu bakımdan idari yargıda uzman görüşünün adil yargılanma hakkına uygun olarak ve taraflar arasındaki güç dengesizliği gözetilerek; takdiri delil olarak kabul edilmesi, yeterli ölçüde incelenmesi ve kararda tatmin edici gerekçelerle uzman görüşüne yer verilmesi gerekmektedir.

🔖

Cite This Article

Yalçın, Z. N. A. (2026). Private Expert Opinion in Administrative Jurisdiction in the Context of the Right to be Heard and Principle of Equality of Arms. Adalet Dergisi, Sayı: 76, 581–615. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1918837

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (56)

  1. Akil C, ‘Medeni Yargılama Hukukunda Mahkeme Tarafından Atanan Bilirkişi – Uzman – Tanık Ayrımı’, (2011) 2 Ankara Barosu Dergisi, 171
  2. Aksoy M. D, Çevre Hukuku İlkelerinin İdari Yargı Kararlarına Yansıması, (On İki Levha Yayınları 2024)
  3. Akyılmaz B / Sezginer M / Kaya C, Türk İdari Yargılama Hukuku, (Seçkin Yayıncılık 2023)
  4. Akıncı M, İdari Yargıda Adil Yargılanma Hakkı, (Turhan Kitapevi 2008)
  5. Albayrak H, ‘Medeni Usul Hukukunda İspat Kolaylığı Kavramı’ (2024) 4(2) Kırıkkale Hukuk Mecmuası 933
  6. Alyanak S, Avrupa Birliği Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı ve Etkili Yargısal Denetim, (Seçkin Yayıncılık 2023)
  7. Arslan R / Yılmaz E / Taşpınar Ayvaz S / Hanağası E, Medeni Usul Hukuku, (10. bs Yetkin Yayıncılık 2024)
  8. Asker S, İdari Yargıda Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkeleri, (Yetkin Yayıncılık 2023)
  9. Atalay O, Medeni Usul Hukukunda Menfi Vakıaların İspatı, (Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını 2001)
  10. Atalı M / Ermenek İ / Erdoğan E, Medeni Usul Hukuku, (7. bs, Yetkin Yayıncılık 2024)
  11. Basan R. G, ‘Özel Hukuk Yargılamalarında Uzman Görüşünün Değerlendirilmesi ve Çelişkilerin Giderilmesi’ (2024) 14(1) Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 123
  12. Birbir Efendioğlu D, İdari Yargılama Hukukunda İspat Standardı, (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlananmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019)
  13. Bolayır N, ‘Medeni Usul Hukukunda İspat Hakkı ve İspat Hakkının Sınırları’, Prof. Dr. Ejder Yılmaz’a Armağan C. I, (Yetkin Yayıncılık 2014)
  14. Boz S. S / Ardıç S / Çakıcı B / Yekebaş D, İdari Yargılama Hukukunda İspat ve Deliller, (Adalet Yayınevi 2022)
  15. Candan T, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, (11. bs, Yetkin Yayıncılık 2025)
  16. Çağlayan R, İdari Yargılama Hukuku, (16. bs. Seçkin Yayıncılık 2024)
  17. Çalışkan A. Z, ‘İptal Davalarında İspat Yükü’ (2023) 13(1) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 159
  18. Cin Karagöz E, İdare Hukukunda Karine ve Varsayım, (Turhan Kitabevi 2017)
  19. Demirkol S, ‘İdari Yargılama Usulünde Savunmaya Kadar Kabul Olgusu – İdari Yargı(cın)nın Var Olduğunun Doğrulanması’ (2010) 84(1) İstanbul Barosu Dergisi, 83
  20. Dülger M. V / Taşkın Ş. C, Ceza Muhakemesi Hukuku, (Seçkin Yayınları 2024)
  21. Erem F, ‘Diyalektik Açıdan Ceza Yargılaması’ (1977) 34 (1) AÜHFD 1
  22. Gölcüklü F, ‘Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde “Adil Yargılanma”’ (1994) 49 (1) Ankara Üniversitesi SBFD 199
  23. Gözübüyük Ş / Gölcüklü F, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması (10. bs Turhan Kitapevi 2013)
  24. Gümüşkaya G, Vergi Hukukunda İspat (On İki Levha Yayınları 2024)
  25. Günday M, İdari Yargılama Hukuku (Turhan Yayınları 2024)
  26. Güneş A. M., Çevre Hukukunda İhtiyat İlkesi (Bilge Yayınevi 2012)
  27. Güneş A. M., Çevre Hukuku, (6. bs Adalet Yayınları 2024)
  28. Hanağası E, Medeni Yargılama Hukukunda Silahların Eşitliği (Yetkin Yayınları 2016)
  29. İnceoğlu S, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, (Tıpkı 4. bs. Beta Yayınları 2013)
  30. Kaplan M. B, ‘Medeni Usul Hukukunda Bilirkişi Raporu ile Uzman Görüşü Arasındaki Çelişkinin Giderilmesi’ (2022) 4 (2) TAÜHFD 557
  31. Kaplan G, İdari Yargılama Hukuku (Ekin Yayınları 2024)
  32. Karahanoğulları O, İdari Yargı (İdarenin Hukuka Zorlanması) (Turhan Kitabevi 2019)
  33. Karahanoğulları O, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler (5. bs Turhan Kitabevi 2022)
  34. Keskin Z, ‘İdari Davalarda Eşitlik Denetiminin Yoğunluğu’ (2023) 14 (1) 2023 İnÜHFD 58
  35. Konuralp H, Medeni Usul Hukukunda İspat Kurallarının Zorlanan Sınırları (AÜHF Yayınları, 1999)
  36. Kuru B / Aydın B, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı (7. bs, Yetkin Yayınları, 2022)
  37. Okumuş N, ‘Medeni Usul Hukukunda İspat Hakkının Hukuki Güvenlik İlkesi Bakımından Değerlendirilmesi’ (2023) 40 (2) Anayasa Yargısı 115
  38. Onar S. S, İdare Hukukunun Umumi Esasları C. III (İsmail Akgün Matbaası 1966)
  39. Özbek M. S, ‘Uzman Görüşünün Yargılamada Değerlendirilmesi’, (2017) 4 (1) Türkiye Noterler Birliği Hukuk Dergisi 63
  40. Özbek V. Ö / Doğan K / Bacaksız P, Ceza Muhakemesi Hukuku (Seçkin Yayınları 2024)
  41. Öztek S, ‘Bilirkişi Raporunun Hâkimi Bağlamaması’ Prof. Dr. Ejder Yılmaz’a Armağan C. II, (Yetkin Yayınları 2014 1607)
  42. Pekcanıtez H, ‘Hukuki Dinlenilme Hakkı’ Seyfullah Edis’e Armağan, (Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları 2000 753)
  43. Pekcanıtez H, ‘Özel Uzman (Bilirkişi) Görüşü ve Değerlendirilmesi’ Prof. Dr. Saim Üstündağ’a Armağan (Adalet Yayınları 2009 397)
  44. Pekcanıtez H /Atalay O /Özekes M, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı (12. bs, On İki Levha Yayınları 2024)
  45. Sarısözen M. S, ‘Özel Bilirkişi (Uzman Görüşü)’ Prof. Dr. Ejder Yılmaz’a Armağan C. II, Yetkin Yayınları 2014 1699
  46. Sümer N, İdare Hukuku Açısından Orman Alanlarından Yararlanma Rejimi, (On İki Levha Yayınları 2024)
  47. Taner F. G, Ceza Muhakemesi Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı Bağlamında Çelişme ve Silahların Eşitliği (2. bs, Seçkin Yayınları 2021)
  48. Tanrıver S, ‘Hukuk Yargısı (Medeni Yargı) Bağlamında Adil Yargılanma Hakkı’ (2004) 53, TBBD 191
  49. Tanrıver S, Medeni Usul Hukuku C. I, (Yetkin Yayıncılık 2020)
  50. Tanrıver S, Hukukumuzda Bilirkişilik (2. bs, Yetkin Yayıncılık 2024)
  51. Toraman B, ‘Medeni Usul Hukukunda İspat Hakkına Yönelik Bazı Tespit ve Değerlendirmeler’ (2014) 16 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Özel Sayı (Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan) 1483
  52. Ulusoy A, Türk İdare Hukuku (5. bs Yetkin Yayıncılık 2023)
  53. Yasin M, İdari Yargılama Usulünde İspat, (On İki Levha Yayınları 2015)
  54. Yazıcı A. S, Medeni Yargılama Hukukunda Uzman Görüşü (Yetkin Yayınları 2024)
  55. Yenice K / Esin Y, İdari Yargılama Usulü, (Arısan Matbaacılık 1983)
  56. Yılmaz H, ‘İdari Yargıya İlişkin Bireysel Başvuru Kararlarında Silahların Eşitliği İlkesi’ (2020) 19 İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 27