Dergiler / Tarih Dergisi / 2022 / Cilt: 0 - Sayı: 77

I. Erzurum Antlaşması Metninde Yapılan Tahrifat ve Antlaşmanın Uygulanmasında Yarattığı Sorunlar

Falsifications in the Letter About the First Treaty of Erzurum and the Resultant Problems in Implementing the Treaty

Sayfa
213–257
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Devletlerin elindeki bu farklı nüshalardan alınan cesaretle daha büyük sorunlara yol açan bir kısım antlaşma hükümleri de ilerleyen dönemlerde Osmanlı ve İran devletlerini hayli meşgul ederek soruna dönüşmüş ve bu sorunlardan bazıları, XX. yüzyıla dahi taşınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı, 1823 yılında imzalanan Erzurum Antlaşması ile yahut literatürdeki yaygın adıyla I.
📊
Temel Bulgular & Veri:Erzurum Antlaşması, mahiyeti itibarıyla devletler arasındaki sorunları, iki ülkenin bir önceki yüzyılda mutabık kaldığı ve 1746 yılında imzalanan Kerden Antlaşması’nın metnine göre çözme temelinde tesis edilmişti.
💡
Sonuç & Katkı:Devletlerin elindeki bu farklı nüshalardan alınan cesaretle daha büyük sorunlara yol açan bir kısım antlaşma hükümleri de ilerleyen dönemlerde Osmanlı ve İran devletlerini hayli meşgul ederek soruna dönüşmüş ve bu sorunlardan bazıları, XX. yüzyıla dahi taşınmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:I. Erzurum Antlaşması · Osmanlı Devleti · İran

Özet

1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı, 1823 yılında imzalanan Erzurum Antlaşması ile yahut literatürdeki yaygın adıyla I. Erzurum Antlaşması’nın imzalanması neticesinde nihayete erdi. I. Erzurum Antlaşması, mahiyeti itibarıyla devletler arasındaki sorunları, iki ülkenin bir önceki yüzyılda mutabık kaldığı ve 1746 yılında imzalanan Kerden Antlaşması’nın metnine göre çözme temelinde tesis edilmişti. Ancak metnin tesis sürecinde başlayan birtakım anlaşmazlıklar, sulh metninin doğru bir şekilde oluşturulmasına ciddi oranda engel teşkil etti. Tesis edildiği düşünülen antlaşma metninin her iki devlet elinde bulunan ve aralarında farklılıklar olan nüshaları ise, bugün halen tartışılması gereken bir konudur. Devletlerin elindeki bu farklı nüshalardan alınan cesaretle daha büyük sorunlara yol açan bir kısım antlaşma hükümleri de ilerleyen dönemlerde Osmanlı ve İran devletlerini hayli meşgul ederek soruna dönüşmüş ve bu sorunlardan bazıları, XX. yüzyıla dahi taşınmıştır.

Abstract

The Ottoman-Persian War of 1820-1823, ended in 1823 with both parties signing the Treaty of Erzurum, known commonly in the literature as the First Treaty of Erzurum. The First Treaty of Erzurum resolved the problems between the two states and was in essence based on the terms in the Treaty of Kerden that the two states had signed and agreed upon a century prior in 1746. However, certain disagreements that emerged in the process of composing the terms of the treaty posed a serious obstacle to properly establishing the terms for peace. Both states had a different version of the treaty based on their idea of how it had been composed, and these different versions continue to warrant further discussion. Certain clauses from the Treaty of Erzurum led to even greater problems, and due to the audacity that had been derived from these different versions, the states turned these into problems in the future, problems that occupied the agenda of the Ottomans and Iranians to a great extent. Some of these problems even carried over to 20th century.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AZAP, E. Y. (2022). I. Erzurum Antlaşması Metninde Yapılan Tahrifat ve Antlaşmanın Uygulanmasında Yarattığı Sorunlar. Tarih Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 77, 213–257. https://ajindex.com/articles/595915

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Bab-ı Âsafî Divan-ı Hümayun Düvel-i Ecnebiye Kalemi Defterleri (A.{DVN.DVE.d), 43/1. Divan-ı Hümayun Sicilleri Name-i Hümayun Defterleri (A.{DVNS.NMH.d), 10/221, 10/222, 10/420. Hatt-ı Hümayun (HAT), 457/22544, 550/27133, 672/32913, 714/34100, 768/36165-C, 770/36176, 770/37176- O, 770/36176-Ü, 772/36215, 781/36589, 781/36594, 782/36597, 782/36600, 782/36603, 782/36607, 782/36607-A, 783/36617, 783/36617-A, 783/36619, 783/36620, 784/36637, 785/36668, 786/36677, 786/36704, 788/36750, 788/36750-J, 788/36750-K, 788/36750-L, 788/36750-P, 789/36773, 789/36773- A, 789/36773-B, 789/36773-C, 789/36773-D, 793/36837-A, 794/36852, 801/37094-L, 802/37100-C, 802/37100-D, 802/37101, 802/37103, 802/37104, 802/37104-E, 802/37113-A, 802/37113-B, 802/37113-C, 802/37113-H, 802/37113-İ, 802/37113-K, 802/37113-L, 802/37113-M, 806/37178, 807/37193-B, 807/37195- H, 808/37196-G, 808/37196-I, 808/37196-K, 808/37196-L, 808/37196-O, 808/37196-Ö, 808/37198-K, 809/37202, 809/37203, 811/ 37218, 811/37216, 811/37219, 811/37224, 811/37229, 813/37262, 813/37262- C, 813/37262-D, 813/37262-F, 813/37262-I, 813/37262-J, 814/37265-A, 814/37265-H, 814/37269-J, 814/37269-K, 814/37270, 815/37281, 825/37413-A, 1091/44307-Ç, 1314/51255, 1315/51269-A. İbnülemin Askeri (İE.AS), 89/8236. Sazman-ı Esnad ve Kitabhane-i Milli-i Cumhuri-i İslami-i İran (İran Devlet Arşivi) 295/8038. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emiri Belge (Aeblg.), 197. The Times. Ahmed Cevdet (Paşa), Tarih-i Cevdet, c. XII, Dersaadet 1301. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı Kaleleri, haz. Resul Köse, Kevser Şeker, Kemal Gurulkan vd., Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, İstanbul 2016.
  2. Ateş, Sabri, Osmanlı-İran Sınır Bölgeleri: Bir Sınır Yapmak 1843-1914,
  3. Küre Yayınları, İstanbul 2020.
  4. Aykun, İbrahim, Erzurum Konferansı (1843-1847) ve Osmanlı-İran Hudut Antlaşması, Erzurum Atatürk Üniversitesi,
  5. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Erzurum 1995.
  6. Azap, Eralp Yaşar, 1820-1823
  7. Osmanlı-İran Savaşı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2021.
  8. Çelik, Yüksel, Şeyhü’l-Vüzera Koca Hüsrev Paşa: II. Mahmud Devrinin Perde Arkası, TTK Yayınları, Ankara 2013.
  9. Çetinsaya, Gökhan, “Atatürk Dönemi Türkiye-İran İlişkileri 1926-1938”, Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, V/3, 1999, s. 148-175.
  10. Doğan, Mehmet, Mehmet Emin Rauf Paşa (1780-1860), Hace