Dergiler / ATATÜRK YOLU DERGİSİ / 2022 / Sayı: 70

ATA'NIN MİHMANI: İRAN ŞAHI RIZA PEHLEVİ'NİN TÜRKİYE ZİYARETİ'NDEKİ TEŞRİFAT VE ZİYARETE DAİR MÜHİM NOTLAR

Atatürk’s Guest: The Protocol During the Shah of Iran Reza Pahlavi’s Visit to Turkey and Important Notes Regarding His Visit

Sayfa
17–32
Yayın Tarihi
2022-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tüm bu belgeler, Cumhurbaşkanlığı Arşivi’ndeki Atatürk dönemini içeren tasnifli dosyalardan temin edildi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İki lider, geçmişte hayli problemli olan ilişkileri düzeltmek adına en başından itibaren ciddi çalışmalara girişti.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye Cumhuriyeti ve İran, aralarında en büyük problem olarak temayüz eden sınır sorunlarının çözümü için, yıllarca mücadele etti. 1932 yılına kadar Türkiye Cumhuriyeti ve İran Devleti gel gitlerle dolu ilişkilerinde yeni bir sayfa açarak, sınır sorunlarını nihayete erdirecek antlaşmaya imza attılar.
💡
Sonuç & Katkı:Tüm bu belgeler, Cumhurbaşkanlığı Arşivi’ndeki Atatürk dönemini içeren tasnifli dosyalardan temin edildi.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Atatürk · İran · Rıza Şah Pehlevî

Özet

İki lider, geçmişte hayli problemli olan ilişkileri düzeltmek adına en başından itibaren ciddi çalışmalara girişti. Türkiye Cumhuriyeti ve İran, aralarında en büyük problem olarak temayüz eden sınır sorunlarının çözümü için, yıllarca mücadele etti. 1932 yılına kadar Türkiye Cumhuriyeti ve İran Devleti gel gitlerle dolu ilişkilerinde yeni bir sayfa açarak, sınır sorunlarını nihayete erdirecek antlaşmaya imza attılar. Bu antlaşmanın yaratmış olduğu olumlu rüzgârı devam ettirmek isteyen iki devletin lideri, 1934 yılının Haziran ayında Türkiye’de bir araya geldi. Atatürk’ün davetiyle gerçekleşen İran Şahı Rıza Pehlevî’nin Türkiye ziyaretinin siyasi ve sosyal birçok anlamı bulunmaktaydı. Daha önce üzerinde durulan hususlardan ayrı olarak bu çalışma, İran Şahı Rıza Pehlevî’ye Türkiye’de uygulanan resmî protokolü ele almak için hazırlandı. Protokole ait hususlar ele alınmadan evvel, ilişkilerin geçmişi ve ziyaretin gerçekleşme sebeplerine değinildi. Ayrıca bu çalışma, ziyarete dair yine daha önce üzerinde çok fazla durulmayan veya hiç ele alınmayan önemli bazı detayları, uygulanan protokolün kaleme alındığı bazı kısımlardaki gibi, yayımlanmamış belgeler üzerinden ortaya koymaya çalıştı. Tüm bu belgeler, Cumhurbaşkanlığı Arşivi’ndeki Atatürk dönemini içeren tasnifli dosyalardan temin edildi.

Abstract

From the very beginning, the two leaders began to make strenuous efforts in order to repair the highly problematic past relations. Republic of Turkey and Iran struggled for years for the resolution of the border problems that came to the fore as their greatest problem. Until 1932, Republic of Turkey and Iran opened a new page in their turbulent relationship and finally signed the treaty that would put an end to their border problems. The two leaders wanted to sustain this positive atmosphere created by the treaty and came together in Turkey in June 1934. Shah of Iran Reza Pahlavi’s visit to Turkey, which took place upon Atatürk’s invitation, had many political and social meanings. As different from the other subjects that have been addressed previously, this study has been prepared to address the official protocol that was implemented for Shah of Iran Reza Pahlavi in Turkey. Before addressing the issues pertaining to the protocol, the nature of the past relations and the reasons as to why this visit took place are mentioned. In addition, this study attempts to illustrate certain details that have previously not been addressed adequately or have never been addressed at all such as the sections where the implemented protocol was written down, through unpublished documents. All these documents have been obtained from the classified files regarding Atatürk period in the Presidential Archive.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AZAP, E. Y. (2022). ATA'NIN MİHMANI: İRAN ŞAHI RIZA PEHLEVİ'NİN TÜRKİYE ZİYARETİ'NDEKİ TEŞRİFAT VE ZİYARETE DAİR MÜHİM NOTLAR. ATATÜRK YOLU DERGİSİ, Sayı: 70, 17–32. https://ajindex.com/articles/469123

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Arşivi (CBA). Ahmedî, Hamid. İran: Ulusal Kimlik İnşası, Çev. Hakkı Uygur, İstanbul: Küre Yayınları, 2020.
  2. Akgül, L. Hilal. “Rıza Han’ın (Rıza Şah Pehlevi) Türkiye Ziyareti”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 7 (2005): 1-42.
  3. Amuyi, Hamid. “Berresi-i Mukayese-i Siyasetha-yı Ferhengi ve İctimai der İran ve Torkiye: Motalaa-i Tetbiki Dovre-i Reza Şah ve Atatork”, Neşriye-i Ulum-i Siyasi, 20 (1391): 193-224.
  4. Atuk, M. Volkan. “İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye Ziyareti”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, XVII / 35 (2017): 219-247.
  5. Axworthy, Michael. Devrimci İran: İslam Cumhuriyeti’nin Tarihi, Çev. Ali Karatay, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2020.
  6. Azadermeki, Taki, Behroz Delgoşayi, “Mesele-i Modernizasyon der İran: Mokayesi-i Tetbiki-Tarihi-i İran ve Torkiye der Devran-ı Hokumet-i Reza Şah ve Atatork (1921-1941), Neşriye-i Berresi-i Mesail-i İctimai-i İran, 1 (1390): 121-142.
  7. Cin, Barış. Türkiye-İran İlişkileri (1923-1938),
  8. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, 2006.
  9. Cronin, Stephanie. “Yukarıdan Reform, Aşağıdan Direniş: İran’da Yeni Düzen ve Muhalifleri (1927-1929)”, Devlet ve Maduniyet: Türkiye ve İran’da Modernleşme, Toplum ve Devlet, Der. Touraj Atabaki, Çev. Serhan Afacan, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2010: 93-118.
  10. Çetinsaya, Gökhan. “Atatürk Dönemi Türkiye-İran Siyasi İlişkileri 1926-1938”, Avrasya Dosyası Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5 / 3 (1999): 148-175.
  11. Demirel, Fatmagül. Dolmabahçe ve Yıldız Saraylarında Son Ziyaretler Son Ziyafetler, İstanbul: Doğan Kitap, 2007.
  12. Erden, Mustafa Suphi. Türkiye ve İran’da Vatandaşlık ve Etnisite, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2017, s. 111. Erden, Ömer. “1934 Yılında Trabzon-Erzurum-Tebriz Transit Yolu ve Rıza Şah’ın Erzurum’a Gelişi”, 23 Temmuz Erzurum Kongresi ve Kurtuluştan Günümüze Erzurum I. Uluslararası Sempozyumu, Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2002: 841-855. İran Tarihi: En Eski Çağlardan Yirminci Yüzyıla, Ed: Mihail Sergeyeviç İvanov, Çev. Hasan Demiroğlu, İstanbul: Selenge Yayınları, 2021.
  13. Kara, Polat. Türkiye-İran İlişkileri (1923-1960),
  14. Doktora Tezi, Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
  15. Kashani-Sabet, Firoozeh. Sınır Kurguları: İran Ulusunun Şekillenmesi (1804-1946),
  16. Çev. Duygu Şendağ, İstanbul: İstanbul Bilgi Üni