KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Tarih Dergisi / 2026 / Sayı: 89

Osmanlı Memurlarının İncelenmesinde Büyük Veri

Big Data Approaches to the Study of Ottoman State Officials

Hacı Ömer Akyıldız(University of Connecticut)0000-0002-2280-3002
Abdülhamit Kırmızı(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3160-5841
Sayfa
221–245
Yayın Tarihi
2026-06-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, Osmanlı bürokrasisinin personel kayıtlarını içeren Sicill-i Ahvâl Defterleri’ndeki 50.000 memur hakkında şimdiye değin yapılan en kapsamlı çalışmanın usul, esas ve bulgularını tanıtmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Osmanlı bürokrasisinin personel kayıtlarını içeren Sicill-i Ahvâl Defterleri’ndeki 50.000 memur hakkında şimdiye değin yapılan en kapsamlı çalışmanın usul, esas ve bulgularını tanıtmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı Memur Veri tabanı (OMV) adını alacak daha uzun soluklu bir proje hazırlığının nüvesini teşkil eden çalışmada şimdiye kadar 7.500 memur -toplam sayının %15’i- incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Veri tabanı uzun dönemli bürokratik dinamikler, bölgesel ve kurumsal karşılaştırmalar ile memurlar arası etkileşim ağlarının haritalandırılması gibi geniş bir araştırma yelpazesine kapı aralamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Büyük Veri · Osmanlı Bürokrasisi · Sicill-i Ahvâl Defterleri

Özet

Bu makale, Osmanlı bürokrasisinin personel kayıtlarını içeren Sicill-i Ahvâl Defterleri’ndeki 50.000 memur hakkında şimdiye değin yapılan en kapsamlı çalışmanın usul, esas ve bulgularını tanıtmaktadır. Osmanlı Memur Veri tabanı (OMV) adını alacak daha uzun soluklu bir proje hazırlığının nüvesini teşkil eden çalışmada şimdiye kadar 7.500 memur -toplam sayının %15’i- incelenmiştir. Ağırlıklı olarak 1840-1910 yılları arasında görev yapan binlerce memurun toplumsal kökenleri, eğitim geçmişleri ve kariyer süreçlerine dair ayrıntılı bilgiler içeren bir veri tabanı hazırlanmıştır. 74.000 kaydı ve 3 milyona yakın gözlemi kapsayan bu veri tabanı, bürokratik kariyerlerin zaman ve mekân boyutunda hem nicel hem de nitel yöntemlerle incelenmesine imkân tanır. Makalede projenin mevcut durumu ve hedefleri, arşiv ve veri işleme süreçleri ile türetilmiş değişkenler ele alınmakta; veri tabanının sunduğu araştırma olanaklarını göstermek amacıyla örnek analizler sunulmaktadır. Veri tabanı uzun dönemli bürokratik dinamikler, bölgesel ve kurumsal karşılaştırmalar ile memurlar arası etkileşim ağlarının haritalandırılması gibi geniş bir araştırma yelpazesine kapı aralamaktadır.

Abstract

This article presents the methods, principles, and findings of the most comprehensive study to date on 50.000 officials recorded in the Sicill-i Ahvâl Registers of the Ottoman bureaucracy. The study forms the nucleus of a longer-term project under preparation, to be named the Ottoman Officials Database (OMV), within which 7.500 officers - about 15% of the total - have been examined so far. A database has been constructed containing detailed information on the social orgins, educational backgrounds, and career trajectories of thousands of officials who mainly served between 1840 and 1910. Covering 74,000 records and nearly 3 million observations, this database enables the study of bureaucratic careers across time and space through both quantitative and qualitative methods. The article discusses the project’s current status and objectives, archival and data-processing procedures, as well as derived variables, and provides sample analyses to illustrate the research potential of the database. The database opens the door to a broad range of studies, including long-term bureaucratic processes, regional and institutional comparisons, and mapping interaction networks among officials.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akyıldız, H. Ö., Kırmızı, A. (2026). Osmanlı Memurlarının İncelenmesinde Büyük Veri. Tarih Dergisi, Sayı: 89, 221–245. https://doi.org/10.26650/iutd.1801116

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) google scholar
  2. Sicill-i Ahvâl Defterleri: BOA, DH.SAİDd. google scholar
  3. Akyıldız, H. Ömer, Modernleşme Döneminde Osmanlı Memurları: Posta ve Telgraf Çalışanları Üzerine Ampirik Bir Analiz, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı İktisat Tarihi Bilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2024. google scholar
  4. Atçıl, Abdurrahman, Salih Günaydın, Gürzat Kami ve Abdullah Karaarslan, “Building a Digital Tabaqat: Challenges, Opportunities, and Research Prospects”, Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, IX, no. 2, 2022, s. 243-266. google scholar
  5. ______, The Making of Ottoman Law (OTTOLEGAL), ERC Starting Grant, Sabancı Üniversitesi, 2021-2026. google scholar
  6. Chen, Bijia, Cameron Campbell, Yuxue Ren ve James Lee, “Big Data for the Study of Qing Officialdom: The China Government Employee Database-Qing (CGED-Q)”, Journal of Chinese History, IV, no. 2, 2020, s. 431- 460. google scholar
  7. Findley, Carter V., Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: the Sublime Porte (1789-1922), Princeton University Press, Princeton 1980. google scholar
  8. ______, Ottoman Civil Officialdom: A Social History, Princeton University Press, Princeton 1989. google scholar
  9. Kabadayı, M. Erdem Kabadayı, Industrialisation and Urban Growth from the mid-nineteenth century Ottoman Empire to Contemporary Turkey in a Comparative Perspective 1850-2000, ERC Advanced Grant, Koç Universitesi, 2016-2022. google scholar
  10. Kırmızı, Abdulhamit, Empire of Officials: Christians and Jews in the Late Ottoman Bureaucracy, Bloomsbury/ I.B. Tauris, London 2025. google scholar
  11. ______, “Identitäten quantifizieren: Nichtmuslime in der spätosmanischen Beamtenschaft,” BIOS-Zeitschrift für Biographieforschung, Oral History und Lebensverlaufsanalysen, XXXV, no. 1, 2022, s. 81-99. google scholar
  12. ______, “Jews in the Late Ottoman Bureaucracy,” Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, VIII, no. 2, 2021, s. 227-259. google scholar
  13. Pakalın, M. Zeki, Maliye Nezareti Teşkilatı Tarihi I, Maliye Bakanlığı, 1997. google scholar
  14. Quataert, Donald, Overview of the 19th Century, in An Economic and Social History of the Ottoman Empire, ed. Halil İnalcık and Donald Quataert, Cambridge University Press, Cambridge 1994. google scholar
  15. Sarınay, Yusuf, v.dgr., Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi, Başbakanlık Basımevi, İstanbul 2010. google scholar
  16. Sarıyıldız, Gülden, “Sicill-i Ahvâl Defterleri”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVII, 136. google scholar
  17. Stone, Lawrence. “Prosopography”, Daedalus, C, no. 1, 1971. google scholar Uğur Yunus, “Big Data in Ottoman Urban Studies: A Relational Approach to the Archival Data and to Socio-Spatial Analyses of an Early Modern Ottoman City”, Social Sciences, VII, no. 4, 2018, s. 1-12. google scholar
  18. Verboven, Koenraad, Myriam Carlier ve Jan Dumolyn, “A Short Manual to the Art of Prosopography”, in Prosopography Approaches and Applications A Handbook, ed. K.S.B. Keats-Rohan, Oxford University Press, Oxford 2007. google scholar
  19. Yaycıoğlu, Ali, et al., “Mapping Ottoman Epirus ((MapOE, https://mapoe. stanford. edu/)”, Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, IX, no. 2, 2022, s. 145-152. google scholar
  20. Yaycıoğlu, Ali, et al., “Mapping Ottoman Epirus ((MapOE, https://mapoe. stanford. edu/)”, Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, IX, no. 2, 2022, s. 145-152. google scholar