H.A.R. Gibb ve Onun Arap Dili ve Kur’an Bağlamında İslâm Algısı

Özet

Öz Bu çalışma, çağdaş İngiliz oryantalistlerden Arap dilinde ve İslâm konusunda kapsamlı araştırmaları ile tanınan Sir Hamilton Alexander Roskeen Gibb’in kısaca hayatı ve eserlerini, Arap dili ve Kur’ân hakkındaki yaklaşımlarını esas alarak onun İslâm algısını ortaya koymaktadır. Esâsında onun İslâm’a ilişkin düşünceleri söz konusu olduğunda, bir bilim adamı olarak objektifliğine gölge düşürmek istemediği satır aralarında göze çarpmaktadır. Ancak onun, Arap dilini çıkış noktası alarak Kur’ân’ı ve Kur’ân’dan hareketle de İslâm’ı değerlendirmesi subjektifliğini gün ışığına çıkarmaktadır. H.A.R. Gibb’in Arap dili hakkındaki en genel yargılarından biri Arap dilinin müzik, resim, tiyatro vs. gibi bir sanat olduğudur. Hz. Peygamber ise vazettiği söylemleri bu sanata dayandırmıştır. H.A.R. Gibb’in Kur’ân hakkındaki yargılarının temelini ise onun bir vahiy olmasından ziyâde, Arapça sanatını tüm incelikleriyle icrâ eden Hz. Peygamber’in söylemleri olduğudur. Dolayısıyla Kur’ân’ın bu türden bir söylem olması Arapların toplumsal eğilimleriyle ve zihinsel yapılarıyla bire bir örtüşmektedir. Bu örtüşme ise onlara soyut olan şeyleri müşahhas hale getirmiş, İslâm müessesesini daima canlı tutmalarına ve onun bir din olarak varlığını sürdürmesine vasıta olmuştur. Anahtar Kelimeler: Hamilton, Alexander, Gibb, Arap dili, Kur’ân, İslâm. H.A.R. GIBB AND HIS PERCEPTION OF ISLAM CONTEXT OF ARABIC LANGUAGE AND QUR’AN Abstract This study presents the Islamic perception of Sir Alexander Roskeen Gibb, a famous contemporary Orientalist known for extensive researches on Arabic Language and Kor’an, based on his life, studies, ideas and approaches towards Islam. Basically, when it comes to the arguments related with Islam in any way, he never meant to cast a cloud over his objectivity as a scholar. Hardly did he sustain his unbiasedness because of accounting for Kor’an through Arabic Language and for Islam through Kor’an, though. To him, this language is of an artistic branch such as music, painting, theatre etc. and the Prophet of Islam established his teachings on it. Kor’an arose by virtue of Prophet’s ingenious use of the language but not of the revelation from Creator.” So, Kor’an tallies with social and mental tendencies of Arabs. This harmony gives rise to their concretion of the abstract, sustenance of Islam as societal phenomenon. Keywords: Hamilton, Alexander, Gibb, Arabic Language, Qur’an, Islam.