Dergiler / İslami İlimler Dergisi / 2026 / Sayı: 42

Yetişkin Bireylerin Hayatı Anlamlandırmalarında Din Eğitiminin Yeri

The Role of Religious Education in Adults’ Meaning-Making of Life

İrfan Erdoğan(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ, AHMET KELEŞOĞLU İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-2452-1252
Ömer Özdemir(HARRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8147-494X
Sayfa
511–531
Yayın Tarihi
2026-03-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca katılımcıların dini tutum düzeyleri ile hayatın anlamı ve amacı puanları arasında farklı düzeylerde pozitif yönde korelasyon tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanlık tarihi boyunca bireyler hayatın anlamına, ölüm ve sonrasına dair varoluşsal sorulara cevap aramışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma evrenini İstanbul ilinde yaşayan yetişkinler oluştururken, çalışmanın örneklemi ise bu grubu temsilen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel seviyeleri birbirinden farklı 517 katılımcıdan oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca katılımcıların dini tutum düzeyleri ile hayatın anlamı ve amacı puanları arasında farklı düzeylerde pozitif yönde korelasyon tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:517 katılımcı
⚙️Değişkenler:Din Eğitimi · Yetişkin Din Eğitimi · Hayatın Anlamı

Özet

İnsanlık tarihi boyunca bireyler hayatın anlamına, ölüm ve sonrasına dair varoluşsal sorulara cevap aramışlardır. Bu bağlamda din, bireylerin anlam arayışına rehberlik eden en önemli kaynaklardan biri olmuştur. Yetişkin bireylerde hayatı anlamlandırma ile din eğitimi arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan nedensel karşılaştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma evrenini İstanbul ilinde yaşayan yetişkinler oluştururken, çalışmanın örneklemi ise bu grubu temsilen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel seviyeleri birbirinden farklı 517 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, “Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği” ve “Dini Tutum Ölçeği” kullanılmıştır. Düzenli olarak bir din eğitimi faaliyetine devam edenlerin hayatın anlamı ve amacı puanları daha yüksek iken, hayatın anlamsızlığı ve amaç yoksunluğu puanları anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Katılımcıların dinin hayattaki yerine ilişkin görüşleri, dini bilgi açısından kendini yeterli görme durumları ve kendilerini dindar olarak tanımlama durumu gibi değişkenler hayatın anlamı ve amacı puanlarında anlamlı farklılıklara yol açmıştır. Ayrıca katılımcıların dini tutum düzeyleri ile hayatın anlamı ve amacı puanları arasında farklı düzeylerde pozitif yönde korelasyon tespit edilmiştir. Sonuç olarak, din eğitimi yetişkin bireylerin ruhsal iyilik hali ve yaşam doyumunu artırma; anlamsızlık duygusu, bıkkınlık hissi, kötümserlik, umutsuzluk duygusu ve amaç yoksunluğu duygularını azaltmada kritik bir rol üstlenmektedir.

Abstract

Throughout human history, individuals have sought answers to existential questions about the meaning of life, death, and the afterlife. In this context, religion has emerged as a predominant source that has guided individuals in their quest for meaning. The present study utilizes the causal-comparative model, a quantitative research method, to examine the relationship between the comprehension of life and religious education in adults, considering various variables. The research population consisted of adults residing in Istanbul, while the sample comprised 517 participants representing this group with different socioeconomic and sociocultural levels. The study employed a personal information form, the "Meaning and Purpose of Life Scale," and the "Religious Attitude Scale" as data collection instruments. Individuals who exhibited consistent participation in religious education activities demonstrated higher levels of comprehension and purpose in life, as evidenced by elevated scores on pertinent assessments. Conversely, those with less engagement in these activities exhibited significantly lower scores, suggesting a correlation between religious education engagement and enhanced understanding of life's meaning and purpose. The findings revealed that variables such as participants' views on the place of religion in life, their perception of themselves as knowledgeable about religion, and their identification as religious led to significant differences in their scores on the meaning and purpose of life. Furthermore, a positive correlation of varying strengths was identified between participants' levels of religious attitudes and their scores on the meaning and purpose of life. In conclusion, the findings of this study demonstrate that religious education plays a critical role in enhancing the spiritual well-being and life satisfaction of adults, as well as reducing feelings of meaninglessness, boredom, pessimism, hopelessness, and lack of purpose.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erdoğan, İ., Özdemir, Ö., Asoğlu, E. (2026). Yetişkin Bireylerin Hayatı Anlamlandırmalarında Din Eğitiminin Yeri. İslami İlimler Dergisi, Sayı: 42, 511–531. https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1837990

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Akgül, Ömer. Hayatı Anlamlandırmada İnancın ve Kişisel Değerlerin Rolü (Ruh Sağlığı Çalışanları ve Öğrencileri Örneği). Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2014.
  2. Akıncı, Âdem. Hayata Anlam Vermeye Din Öğretiminin Katkısı. Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara Üniversitesi, Doktora Tezi, 2002.
  3. Aksoy, Elif. Yetişkinlik Döneminde Hayatı Anlamlandırma ve Dindarlık İlişkisi: (Gaziantep Örneğinde). Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  4. Asoğlu, Emel - Özdemir, Ömer. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 321-348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  5. Aydın, Cüneyd vd. “Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 38 (2015), 39-55. https://doi.org/10.17120/omuifd.80248
  6. Ayhan, Rumeysa. Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılarının Dini Tutum ile İlişkisinde Bağlanma Stillerinin Aracı Rolü. Sosyal Bilimler Enstitüsü: Bursa Uludağ Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  7. Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak. İstanbul: İz Yayınları, 2021.
  8. Ayten, Ali - Yıldız, Refik. “Dindarlık, Hayat Memnuniyeti İlişkisinde Dinî Başa Çıkmanın Rolü Nedir? Emekliler Üzerine Bir Araştırma”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 16/1 (2016), 281-308.
  9. Bahadır, Abdulkerim. Hayatın Anlam Kazanmasında Psiko-Sosyal Faktörler ve Din. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1999.
  10. Bilgin, Beyza. Din Öğretimi. Ankara: Gün Yayınları, 1999.
  11. Bulut, Elif. Genç, Yetişkin ve Yaşlılarda Hayatın Anlamı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  12. Büyük Kuşçu, Afra. Gençlerde Anlam Arayışı ve Dindarlık İlişkisi. İstanbul: Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  13. Büyüköztürk, Şener vd. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları, 2021.
  14. Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi, 16. Basım., 2012.
  15. Cohen, Jacob. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, 1988.
  16. Cranney, Stephen. “Do People Who Believe in God Report More Meaning in Their Lives? The Existential Effects of Belief”. Journal for the Scientific Study of Religion 52/3 (2013), 638-646. https://doi.org/10.1111/jssr.12046
  17. Çakmak, Ahmet. Lise Öğrencilerinde DKAB Eğitimi ile Hayatı Anlamlandırma Arasında Dindarlık ve Sorumluluğun Aracılık Rolünün İncelenmesi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2018.
  18. Doğanay, Süleyman. “Depremzedelerin Hayatı Anlamlandırma ve Yas Süreçlerinde Dinin Rolü: Nitel Bir Araştırma”. ULUM Dini Tetkikler Dergisi 6/Özel Sayı (2023), 157-190.
  19. Frankl, Viktor Emil. İnsanın Anlam Arayışı. çev. Selçuk Budak. İstanbul: Okyanus Yayın, 2009.
  20. Galek, Kathleen vd. “Religion, Meaning and Purpose, and Mental Health”. Psychology of Religion and Spirituality 7/1 (2015), 1-12. https://doi.org/10.1037/a0037887
  21. Homan, Kristin J. - Boyatzis, Chris J. “Religiosity, Sense of Meaning, and Health Behavior in Older Adults”. International Journal for the Psychology of Religion 20/3 (2010), 173-186. https://doi.org/10.1080/10508619.2010.481225
  22. Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2022.
  23. Karslı, Necmi. “Üniversite Öğrencilerinde Hayatın Anlamı ve Dindarlık İlişkisi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 48 (2020), 169-201.
  24. Kaya, Mevlüt - Küçük, Nurettin. “İbadetler ile Hayatın Anlamı ve Psikolojik İyi Olma Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 42 (2017), 17-43.
  25. Kılavuz, M Akif. “Yetişkinlik ve Yaşlılık Döneminde Eğitim ve Din Eğitiminin Önemi”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2002).
  26. Kıraç, Ferdi. “Üniversite Öğrencilerinde Dindarlık Eğilimi ve Anlam Duygusu”. Mukaddime 7 (2013), 165-178.
  27. Köylü, Mustafa. “Ruh ve Beden Sağlığı ile Din İlişkisi Üzerine Yapılan Araştırmaların Bir Değerlendirmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (2010), 5-36.
  28. Köylü, Mustafa. Yetişkin Din Eğitiminin Teorik Temelleri. Samsun: Etüt Yayınları, 2000.
  29. Köylü, Mustafa. “Yetişkinlik Dönemi Din Eğitimi”. Gelişimsel Basamaklara Göre Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 8. Basım, 2021.
  30. Krause, Neal “Social Foundation of Religious Meaning in Life. Research on Aging” 30/395-427 (2008), 395-427.
  31. Krause, Neal. “Religious Meaning and Subjective Well-Being in Late Life”. The Journals of Gerontology: Series B 58/3 (2003), 160-170.
  32. Lazarus, Richard S. - Folkman, Susan. Stress, Appraisal, and Coping. Springer Publishing Company, 1984.
  33. Mascaro, N - Rosen, D H. “The Role of Existential Meaning as a Buffer Against Stress”. Personalityand İndividualDifferences 37/4 (2006), 845-886.
  34. Meydan, Hasan. “Neglected Aspect of Religious Education: Search for Meaning”. Bilimname XXXVII 2019/37 (2019), 1247-1269.
  35. Ok, Üzeyir. “Dini Tutum Ölçeği: Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 8/2 (2011), 529-549.
  36. Onur, Bekir. Gelişim Psikolojisi: Yetişkinlik, Yaşlılık ve Ölüm. Ankara: İmge Kitapevi Yayınları, 2021.
  37. Öz, Beyza. Dindar ve Dindar Olmayan Bireylerde Hayatı Anlamlandırma. Çanakkale: On sekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  38. Özdemir, Ömer. Yetişkin Din Eğitimi Bağlamında Aile ve Dini Rehberlik Büroları. İstanbul: Kitap Dünyası, 2. Basım, 2024.
  39. Pargament, Kenneth I. “The Religious Dimension of Coping:Advances in Theory, Research and Practicle”. Handbook of the Psychology of Religion and Spirituality. ed. Gene G. Ano vd. New York: Guilford Press, 2005.
  40. Park, Crystal L. “Religion as a Meaning-Making Framework in Coping With Life Stress”. Journal of Social Issues 61/4 (2005), 707-729.
  41. Sami, Said. “Çocukluk Dönemi İhmal ve İstismar Yaşantılarının Tanrı Tasavvuru ile İlişkisinde Bilişsel Çarpıtmaların Aracı Rolü”. Hitit İlahiyat Dergisi 23/2 (2024), 1067-1089.
  42. Şentürk, Habil - Yakut, Selahattin. “Hayatın Anlamı ve Din”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/33 (2014), 45-60.
  43. Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Using Multivariate Statistics. Harlow: Pearson, 2013.
  44. Ulu, Mustafa - Osmanoğlu, Cemil. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinde Hayatın Anlamı ve Yeni Çağ İnançları Üzerine Bir Araştırma”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 1/60 (2023), 82-96. https://doi.org/10.5152/ilted.2023.23423
  45. Vural, Muhammet Enes. Hayatın Anlamı, Dindarlık ve Ruh Sağlığı ilişkisi: Bir Karma Yöntem Araştırması. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  46. Williams, DR vd. “Religion and Psychological Distress in a Community Sample.” Social Sciences Medicine 32/11 (1991), 1257-1262. https://doi.org/10.1016/0277-9536(91)90040-j
  47. Yaparel, Recep. “Depresyon ve Dini İnançlar ile Tabiatüstü Nedensel Yüklemeler Arasındaki İlişkiler”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi VIII (1994), 275-299.
  48. Yüksel, Zeynep. “Gençliğin Anlam Arayışına Din Eğitiminin Katkısının İncelenmesi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11/1 (2020), 376-395.