Dergiler / SineFilozofi / 2025 / Sayı: 20

Yıkıma ve Hastalıklara Karşı İyileştirme: Hayao Miyazaki’nin Anime Filmlerinde Hijyenin Mekânsal Temsilleri

Healing Against Havoc and Disease: Spatial Representations of Hygiene in the Animated Films of Hayao Miyazaki

Deniz Avcı(İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR VE TASARIM FAKÜLTESİ, İÇ MİMARLIK VE ÇEVRE TASARIMI BÖLÜMÜ)0000-0003-1157-5654
Sayfa
91–114
Yayın Tarihi
2025-12-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, Miyazaki’nin filmlerinde mimarinin, iyileştirme mekânlarının ve hijyenik tasarım ilkeleriyle kurulan düzenin yıkıma ve salgın hastalıklara karşı bir savunma aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sinema, sağlık/hijyen ve mimarinin kesişim noktasında konumlanan bu çalışma, Studio Ghibli’nin direktörü, usta Japon animatör, film yapımcısı ve manga sanatçısı Hayao Miyazaki’nin (1941-) filmlerinde öne çıkan gündelik hayat ve hijyen temasını, üç filmi odağına alarak (Komşum Totoro, 1988; Ruhların Kaçışı, 2001; Rüzgâr Yükseliyor, 2013), değerlendirmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Miyazaki’nin filmleri, iki savaş arası ve sonrası dönemde Japonya’daki sosyo-politik ve sosyo-kültürel krizlere dair önemli veriler sunan; savaşlar ve ardından gelen salgın hastalıkların toplum yaşamında yarattığı zorluklara ilişkin belgesel değeri olan yapıtlar olarak görülebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, Miyazaki’nin filmlerinde mimarinin, iyileştirme mekânlarının ve hijyenik tasarım ilkeleriyle kurulan düzenin yıkıma ve salgın hastalıklara karşı bir savunma aracı olduğunu ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2001 Verileri
⚙️Değişkenler:Sinema · anime · modern mimarlık

Özet

Sinema, sağlık/hijyen ve mimarinin kesişim noktasında konumlanan bu çalışma, Studio Ghibli’nin direktörü, usta Japon animatör, film yapımcısı ve manga sanatçısı Hayao Miyazaki’nin (1941-) filmlerinde öne çıkan gündelik hayat ve hijyen temasını, üç filmi odağına alarak (Komşum Totoro, 1988; Ruhların Kaçışı, 2001; Rüzgâr Yükseliyor, 2013), değerlendirmektedir. Miyazaki’nin filmleri, iki savaş arası ve sonrası dönemde Japonya’daki sosyo-politik ve sosyo-kültürel krizlere dair önemli veriler sunan; savaşlar ve ardından gelen salgın hastalıkların toplum yaşamında yarattığı zorluklara ilişkin belgesel değeri olan yapıtlar olarak görülebilir. Filmlerde kahramanların, savaş zamanlarında tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıklarla verdiği mücadele “Yıkımla Yüzleşmek” başlığı altında incelenmiştir. Takiben, “Hastalıkları Önlemek” başlığı altında, gündelik yaşamda uygulanmakta olan hijyen pratikleri ve bu pratiklerin mimari mekânlarla ilişkisi, özellikle konut iç mekân betimlemelerinin incelenmesiyle tartışılmaktadır. İncelenen üç farklı filmde ana setler olarak sağlık yapıları gösterilir. Bunlar, “Yıkımı Düzenlemek, Hastalıkları İyileştirmek” başlığı altında incelenen Komşum Totoro (1988) filmindeki Shichikokuyama Hastanesi ve tüberküloz koğuşu, Rüzgâr Yükseliyor (2013) filmindeki Kusakaru Dinlenme Evi ve Fujimi Kogen Sanatoryumu ve Ruhların Kaçışı (2001) filmindeki hamam/hidroterapi kompleksidir. Bahsi geçen sağlık kurumlarının esin kaynağı Japonya’nın kırsal kesimindeki 20. yüzyıl hastaneleri iken, sonuncusu hamam olarak anılsa da bu çalışmada tartışıldığı gibi daha çok bir nekahethane (iyileştirme evi) olarak hizmet verir. Bu araştırma, Miyazaki’nin filmlerindeki yıkıma karşı düzen, hastalığa karşı hijyen ikiliklerini mimari mekân üzerinden analiz etmekte ve değerlendirmektedir. Sonuçlar, Miyazaki’nin filmlerinde mimarinin, iyileştirme mekânlarının ve hijyenik tasarım ilkeleriyle kurulan düzenin yıkıma ve salgın hastalıklara karşı bir savunma aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract

Situated at the intersection of cinema, health/hygiene and architecture, this study evaluates the theme of everyday life and hygiene in the films of Studio Ghibli director, master Japanese animator, filmmaker and manga artist Hayao Miyazaki (1941-), focusing on three films (My Neighbor Totoro, 1988; Spirited Away, 2001; The Wind Rises, 2013). Miyazaki’s films can be viewed as documentaries that offer valuable insights into the socio-political and socio-cultural crises in Japan during the interwar and postwar periods, as well as the challenges posed by war and disease. The protagonists’ struggle against infectious diseases, such as tuberculosis, during wartime is analyzed under the heading “Facing Destruction”. Subsequently, under the heading “Preventing Diseases”, Miyazaki’s rendering of the hygiene practices in daily life and their relationship with architectural spaces are discussed, especially through an analysis of the representation of domestic interior spaces. Analyzed under the title “Organizing Destruction, Healing Diseases”, the three films feature health facilities as the main sets: These are the Shichikokuyama Hospital and its tuberculosis ward in My Neighbor Totoro (1988); the Kusakaru Rest House and the Fujimi Kogen Sanatorium in The Wind Rises (2013); and the bathhouse/hydrotherapy complex in Spirited Away (2001). The first three institutions were inspired by rural 20th century Japanese hospitals, while the latter is referred to as a bathhouse, although, as it is suggested here, it is more of a convalescent home. This research analyzes and evaluates the dichotomies of order versus destruction and hygiene versus disease in Miyazaki’s films through the representation of architectural spaces. The results reveal that, in Miyazaki’s films, architectural spaces and the order established by hygienic design principles serve as a defense against destruction and epidemics.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Avcı, D. (2025). Yıkıma ve Hastalıklara Karşı İyileştirme: Hayao Miyazaki’nin Anime Filmlerinde Hijyenin Mekânsal Temsilleri. SineFilozofi, Sayı: 20, 91–114. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1564327

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Alpagut, L. (2018). Üretken bir mimar ve Ankara’da modern bir bina: Bruno Taut ve Atatürk lisesi. Sanat Tarihi Dergisi, 27(1), 135-161. https://doi.org/10.29135/std.399781
  2. Anon. (1929). Japonyada hıfzussıhha (sic.) çocuklara nasıl öğretilir. Yaşamak Yolu, 3, 2-3.
  3. Anonymous. (2023, Ekim 19). Visit the Spirited Away bathhouse for real: 3 Onsen that inspired the movie [Rakuten Travel]. https://travel.rakuten.com/contents/usa/en-us/guide/spirited-away-bathhouse/#01
  4. ArchDaily. (t.y.). Wabi house / Tadao Ando Architect and Associates. Geliş tarihi 17 Ağustos 2024, gönderen https://www.archdaily.com/788480/wabi-house-tadao-ando-architect-and-associates
  5. Avcı, D. (2024). Tuberculosis in cinematic narratives: Architectural spaces and socio-spatial constructs. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 15(1), 7-56. https://doi.org/10.32001/sinecine.1424279
  6. Avcı, D., & Değirmencioğlu, C. (2024). 100. Yılda İstanbul sanatoryumlarına yeniden bakmak: Yapı tipleri ve veremden sonraki yaşamları. İçinde İ. Akpınar & Ş. Hoşkara (Ed.), Cumhuriyet’in 100. Yılında mimarlık (ss. 336-370). İdealkent.
  7. Beita, E., & Fujii, A. (2013). Harmonization between architecture and nature through traditional Japanese screens. International Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 8(1), 29-40.
  8. Campbell, M. (2005). What tuberculosis did for modernism: The influence of a curative environment on modernist design and architecture. Medical History, 49(4), Article 4. https://doi.org/10.1017/S0025727300009169
  9. Čapková, H. (2014). Transnational networkers—Iwao and Michiko Yamawaki and the formation of Japanese modernist design. Journal of Design History, 27(4), 370-385.
  10. Cartwright, V. (2023). Pine forest and sunlight: Alvar Aalto’s paimio sanitorium. İçinde A. Bliss & D. Kopec (Ed.), Architectural factors for infection and disease control (ss. 57-64). Routledge. 10.4324/9781003214502-3
  11. Collins, J. (2022). Architecture in anime: Miyazaki’s motifs. [Graduation] Honors Projects, 690. https://scholarworks.bgsu.edu/honorsprojects/690
  12. Colomina, B. (2019). X-Ray architecture. Lars Müller Publishers. Colomina, B., & Wigley, M. (2020). The bacterial clients of modern architecture. Cure and Care, 62, Article 62. https://doi.org/10.52200/62.A.YSGG9KKU
  13. Dal Co, F. (1997). Tadao Ando: Complete works 1969-1994 (3rd bs). Phaidon Press.
  14. Daniel, T. M. (2011). Hermann Brehmer and the origins of tuberculosis sanatoria. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 15(2), Article 2.
  15. Day, C. A. (2017). Consumptive chic: A history of beauty, fashion, and disease. Bloomsbury Academic.
  16. Douglas, M. (1966). Purity and danger: An analysis of concepts of pollution and taboo. Routledge.
  17. Douglas, M. (2021). Saflık ve tehlike: Kirlilik ve tabu kavramlarının bir çözümlemesi (E. Ayhan, Çev.; 3.). Metis.
  18. Dr. Tevfik İsmail. (1929). Verem mikrobu nerelerde bulunur. Yaşamak Yolu, 7, 3-5.
  19. Erdoğan, Y. (Direktör). (2013). Kelebeğin Rüyası [The Butterfly’s Dream] [Video recording]. BKM Film, Böcek Yapım, UIP. https://www.hdfilmizle.site/film/kelebegin-ruyasi-2013-izle/
  20. Giedion, S. (1929). Befreites wohnen: Licht, luft, oeffnung (Reprint: 2019, Lars Müller Publishers). Orell Füssli.
  21. Haimes, P. (2020). On Japanese minimalism. Contemporary Aesthetics, 18. https://contempaesthetics.org/2020/09/24/on-japanese-minimalism/
  22. Heikinheimo, M. (2016). Architecture and technology: Alvar Aalto’s Paimio Sanatorium. Aalto University.
  23. Hori, T. (2024). Rüzgâr yükseliyor (L. Toksöz, Çev.). İthaki.
  24. Mann, T. (1971). The magic mountain (Der Zauberberg) (H. T. Lowe-Porter, Çev.). Secker & Warburg.
  25. Miyazaki, H. (Direktör). (1988). My Neighbor Totoro [Video recording]. Studio Ghibli. https://hianime.to/watch/my-neighbor-totoro-188?ep=58274
  26. Miyazaki, H. (Direktör). (2001). Spirited Away [Video recording]. Studio Ghibli. https://hianime.to/watch/spirited-away-20?ep=58021
  27. Miyazaki, H. (Direktör). (2004). Howl’s Moving Castle [Video recording]. Studio Ghibli. https://hianime.to/watch/howls-moving-castle-49?ep=58207
  28. Miyazaki, H. (Direktör). (2013). The Wind Rises [Video recording]. Studio Ghibli. https://hianime.to/watch/the-wind-rises-369?c_type=episode&c_id=5561089&ep=57987
  29. Nishikawa, J. (2019, Haziran 17). Windows and the invisible light [Window Research Institute]. Window Sociology. https://madoken.jp/en/series/3366/
  30. Nute, K. (1994). Frank Lloyd Wright and Japanese architecture: A study in inspiration. Journal of Design History, 7(3), 169-185.
  31. Overy, P. (2007). Light, air & openness: Modern architecture between the wars. Thames & Hudson.
  32. Pernick, M. S. (1978). Thomas Edison’s tuberculosis films: Mass media and health propaganda. The Hastings Center Report, 8(3), 21-27.
  33. Pilgrim, R. (1995). Intervals (Ma) in space and time: Foundations for a religio-aesthetic paradigm in Japan. İçinde C. Wei-hsun Fu & S. Heine (Ed.), Japan in Traditional and Postmodern Perspectives (ss. 55-80). State University of New York Press.
  34. Reynolds, J. M. (2001). Ise shrine and a modernist construction of japanese tradition. The Art Bulletin, 83(2), 316-341.
  35. Richter, H. (Direktör). (1930). Die Neue Wohnung [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=dGO5qtH7HR0
  36. Ruick, P. (2006). Takehiko Mizutani’s years at the Bauhaus Dessau. Journal of Architecture and Planning, 1(599), 157-163.
  37. Sartre, J.-P. (1948). Portrait of an anti-semite. Secker & Warburg.
  38. Shinohara, K. (1994). Kazuo Shinohara: Works and projects. Ernst & Sohn.
  39. Stevanovic, V. (2013). A reading of interpretative models of minimalism in architecture. METU JFA, 30(2), 181-219. https://doi.org/10.4305/Metu.Jfa.2013.2.10
  40. Takahiko, I. (2002). A note for MA: Space/time in the garden of Ryoan-Ji. Millennium Film Journal, 38(2). http://www.mfj-online.org/journalPages/MFJ38/iimura.html.
  41. Taki, K. (1984). Minimalism or monotonality? A contextual analysis of Tadao Ando’s method. İçinde K. Frampton (Ed.), Tadao Ando: Buildings Projects Writings (ss. 11-22). Rizzoli International.
  42. Tange, K., Kawazoe, N., & Watanabe, Y. (1965). Ise: Prototype of Japanese architecture (E. Klestadt & J. Bester, Çev.). MIT Press.
  43. Tatamitani, T. (Direktör). (2022). Thermae Romae Novae [Video recording]. Netflix.
  44. Taut, B. (1936). Fundamentals of Japanese architecture. Kokusai Bunka Shinkokai.
  45. Taut, B. (2018). Yeni mesken ve yaratıcı olarak kadın. SUB Yayımları.
  46. Taut, B. (2024). Mimarlık Öğretisi. Arketon Yayınları.
  47. Topp, L. (1997). An architecture for modern nerves: Josef Hoffmann’s Purkersdorf sanatorium. Journal of the Society of Architectural Historians, 56(4), Article 4. https://doi.org/10.2307/991312
  48. Vice, P. (1994). Minimalism and the art of visual noise. Architectural Design Profile, 110, 15-17.
  49. W. Japan. (2020, Ekim 26). 5 real places in Japan that popular Studio Ghibli scenery were based on: Spirited Away, My Neighbor Totoro, and more! https://www.tsunagujapan.com/wow_02591/
  50. Wikipedia. (t.y.-a). Shoji. Geliş tarihi 04 Eylül 2024, gönderen https://en.wikipedia.org/wiki/Shoji
  51. Wikipedia. (t.y.-b). Tatami. Geliş tarihi 04 Eylül 2024, gönderen https://tr.wikipedia.org/wiki/Tatami
  52. Yamazaki, M. (2008). Thermae Novae. Yen Press.
  53. Yossef, M. N. A. (2014). Language of minimalism in architecture. Journal of Engineering and Applied Science, 61(5), 413-435.