KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gümrük ve Ticaret Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 40

Türkiye Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü Rekabet Gücü: AB ve Dünya Dış Ticareti Çerçevesinde Sektörel Değerlendirme

Competitiveness of the Turkish Textile and Apparel Sector: Sectoral Assessment Within the Framework of EU and World Foreign Trade

Nurdan Kuşat(Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi)0000-0002-2823-8948
Sayfa
59–79
Yayın Tarihi
2026-09-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, tekstil ve hazır giyim sektörünün Türkiye ekonomisi içerisindeki sektörel rekabet avantajını göstermesinin yanında; gerek Avrupa Birliği gerek dünya dış ticareti genelinde sahip olduğu üstün rekabet gücünün varlığını da ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmanın temel amacı; Türkiye ekonomisinin geleneksel imalat sektörlerinin başında yer alan tekstil ve hazır giyim sektöründeki rekabet gücünü belirlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yan amaç ise Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün sahip olduğu rekabet avantajını hem Avrupa Birliği, hem de dünya ticareti özelinde değerlendirmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, tekstil ve hazır giyim sektörünün Türkiye ekonomisi içerisindeki sektörel rekabet avantajını göstermesinin yanında; gerek Avrupa Birliği gerek dünya dış ticareti genelinde sahip olduğu üstün rekabet gücünün varlığını da ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tekstil Sektörü · Rekabet Gücü · Rekabet Avantajı

Özet

Çalışmanın temel amacı; Türkiye ekonomisinin geleneksel imalat sektörlerinin başında yer alan tekstil ve hazır giyim sektöründeki rekabet gücünü belirlemektir. Yan amaç ise Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün sahip olduğu rekabet avantajını hem Avrupa Birliği, hem de dünya ticareti özelinde değerlendirmektir. Çalışmada Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Topluluğu (UNCTAD) tarafından oluşturulan Standart Uluslararası Ticaret Sınıflandırması (SITC) Revizyon 3’e ait değerlendirme verileri kullanılmış ve ilgili veriler Birleşmiş Milletler (UN) ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO) resmi internet sitelerinden elde edilmiştir. Hesaplamalarda Balassa (1965) tarafından geliştirilen Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Endeksi (Revealed Comparative Advantage – RCA) ve sonrasında bu endeksten esinlenerek üretilen türev endeksler kullanılmaktadır. Bu endeksler Vollrath (1991) tarafından geliştirilen Nispi İhracat Avantajı Endeksi (The Relative Export Advantage Index – RXA), Nispi İthalat Avantajı Endeksi (The Relative Import Advantage Index - RMA) ve Nispi Rekabet Üstünlüğü Endeksi (Revealed Competitiveness – RC)’dir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, tekstil ve hazır giyim sektörünün Türkiye ekonomisi içerisindeki sektörel rekabet avantajını göstermesinin yanında; gerek Avrupa Birliği gerek dünya dış ticareti genelinde sahip olduğu üstün rekabet gücünün varlığını da ortaya koymaktadır. Fakat sektörün sahip olduğu avantajlı durumda son yıllarda bir takım kayıpların yaşandığı da dikkat çekmektedir.

Abstract

The primary objective of this study is to determine the competitiveness of the textile and apparel sector, which is one of the leading traditional manufacturing sectors of the Turkish economy. A secondary objective is to evaluate the competitive advantage of the Turkish textile and apparel sector in the context of both European Union and world trade. The study utilizes evaluation data from the Standard International Trade Classification (SITC) Revision 3, created by the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), and this data was obtained from the official websites of the United Nations (UN) and the World Trade Organization (WTO In the calculations, the Revealed Comparative Advantage (RCA) Index developed by Balassa (1965) and subsequent derivative indices inspired by this index are used. These indices are the Relative Export Advantage (RXA) Index, the Relative Import Advantage (RMA) Index, and the Revealed Competitiveness (RC) Index developed by Vollrath (1991). The findings of the study demonstrate the sectoral competitive advantage of the textile and apparel industry within the Turkish economy, as well as its superior competitiveness in both European Union and global foreign trade. However, it is noteworthy that the sector has experienced some losses in this advantageous position in recent years.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kuşat, N. (2026). Türkiye Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü Rekabet Gücü: AB ve Dünya Dış Ticareti Çerçevesinde Sektörel Değerlendirme. Gümrük ve Ticaret Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 40, 59–79. https://doi.org/10.70490/gumrukticaretdergisi.1902841

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Adıgüzel, M. (2019). Türkiye hazır giyim sektörünün sorunları, çözüm önerileri ve rekabet gücü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11 (4), 3485-3504.
  2. Ahmad, N. & Kalim, R. (2013). Changing revealed comparative advantage of textile and clothing sector of Pakistan: Pre and post quota analysis, Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 7(3), 520-544.
  3. Aktan, C. C. & Vural, İ. Y. (2004). Rekabet gücü ve rekabet stratejileri. Türkiye İşverenler Sendikaları Konfederasyonu, Rekabet Dizisi: 2, Yayın No: 254, Ankara.
  4. Altay, B. & Gürpınar, K. (2010). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve bazı rekabet gücü endeksleri: Türk mobilya sektörü üzerine bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 257-274.
  5. Altıntaş, N., & Akpolat A. G., (2013). Tekstil sektöründe Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki rekabet analizi. KAU IIBF Dergisi, 4(6), 33-42.
  6. Assadzadeh, A., Behbudi, D., Miyarkolaie, N.F. & Moghadam, H.M. (2013). A study of the revealed comparative advantage in the textile and clothing industries between Iran and Turkey. International Journal of Economics and Finance Studies, 5(2), 95-107.
  7. Aynagöz Çakmak, Ö. (2005). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve rekabet gücü: Türkiye tekstil ve hazır giyim endüstrisi üzerine bir uygulama. Ege Academic Review, 5(1), 65-76.
  8. Bahar, O. & Kozak, M. (2005). Küreselleşme sürecinde uluslararası turizm ve rekabet edebilirlik. Detay Yayıncılık, Ankara.
  9. Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and “revealed” comparative advantage. The Manchester School of Economic and Social Studies, 33(2), 99–123.
  10. Bashimov, G. (2015). Türkmenistan’ın uluslararası ticaretteki karşılaştırmalı üstünlüğü: tekstil endüstrisi örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2), 12-21.
  11. Bashimov, G. (2017). Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün uluslararası rekabet gücü: ASEAN-5 ülkeleri ile karşılaştırmalı analiz. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 1-15.
  12. Başkol, M. O. ve Bektaş, S. (2020). Türkiye imalat sanayinin teknolojik yapısının rekabet gücü üzerine bir analiz. Tesam Akademi Dergisi, 7(2), 331-356.
  13. Bilas, V. & M. Bošnjak (2015). Revealed comparative advantage and merchandise exports: The case of merchandise trade between Croatia and the rest of the European Union member countries. Ekon. Misao Praksa Dbk. God XXIV., Br. 1. 29-47.
  14. Bostan, A., Ateş, İ., & Ürüt, S. (2010). Türkiye tekstil ve hazır giyim sektörünün rekabet gücü: Avrupa Birliği ülkeleri ile bir karşılaştırma. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(13), 43-58.
  15. Budun, F. (2012). Avrupa Birliği tekstil piyasasında rekabet gücü: Çin ve Türkiye karşılaştırmalı analiz. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 27.01.2026
  16. Çetintürk, A. (2020). Türkiye tekstil ve hazır giyim sektörünün uluslararası rekabet gücü: KEİ ülkeleri ile karşılaştırmalı analiz. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.06.2026
  17. Çoban, O. & Kök, R. (2005). Türkiye tekstil endüstrisi ve rekabet gücü: AB ülkeleriyle karşılaştırmalı bir analiz örneği, 1989-2001. İşletme, İktisat ve Finans, 20(228): 68-81.
  18. De Benedictis, L. & Tamberi, M. (2002). A Note on the Balassa Index of revealed comparative advantage. Universita' Politecnica delle Marche (I), Dipartimento di Scienze Economiche e Sociali, Working Papers 158.
  19. Demir, E. & Önder, K. (2023). Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Tekstil ve Konfeksiyon Sektörünün Karşılaştırmalı Rekabet Analizi: 2010-2020 Dönemi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 6(1), 64-86.
  20. Duran, A. E. (2025, Ocak 26). Türkiye'de tekstil krizi derinleşiyor. https://www.dw.com/tr/t%C3%BCrkiyede-tekstil-krizi-derinle%C5%9Fiyor/a-71413713 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 29.01.2026
  21. Erkan, B. (2013). Türkiye’nin tekstil ve hazır giyim sektörü ihracatında uluslararası rekabet gücünün belirlenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Mart 2013, Cilt 13(1): 93-109.
  22. EURATEX. (2026) https://euratex.eu/news/eu-textile-clothing-outlook-2024-2025/. Erişim Tarihi: 10.06.2026
  23. Filiztekin, A. (2009). Türkiye’nin dış ticarette rekabet gücü: seçilmiş ülkeler, sektörler-mal grupları ve endeksler bazında karşılaştırmalı bir analiz. TÜSİAD-Sabancı Üniversitesi Rekabet Forumu ve Sektörel Dernekler Federasyonu, İstanbul.
  24. Gacaner Atış, A. (2014). Türkiye’nin tekstil ve konfeksiyon sektörünün karşılaştırmalı rekabet analizi. Ege Akademik Bakış, 14(2): 315-334.
  25. Havrila, I. & Gunawardana, P. (2003). Analysing comparative advantage and competitiveness: an application to australia’s textile and clothing ındustries, Australian Economic Papers, 42 (1), 103-117. https://comtradeplus.un.org/TradeFlow. Erişim Tarihi: 30.01.2026
  26. https://stats.wto.org/dashboard/merchandise_en.html, Erişim Tarihi: 30.01.2026
  27. https://unctadstat.unctad.org/EN/Classifications/DimSitcRev3Products_Official_Hierarchy.pdf. Erişim Tarihi: 30.01.2026
  28. Jucevicius, R. & Rybakovas, E. (2010). Competitiveness of Lithuanian textile and clothing ındustry, 6th International Scientific Conference, May 13-14 2010, Vilnius, Lithuania, s. 390-398
  29. Kaya, Ö. Ve Oduncu, A. (2016). Türk tekstil sektörünün uluslararası rekabet gücü değerlendirmesi. Akademik Bakış Dergisi, Sayı: 54 Mart – Nisan, 418-428.
  30. Kanat, S. (2018). Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün uluslararası rekabet gücünün analizi. TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası, Tekstil ve Mühendis Dergisi, 2(25/110): 169-179.
  31. Kantur, Ç. & Türkekul, B. (2021). Türkiye’nin pamuk ve pamuklu dokumada uluslararası rekabet gücü: sabit pazar payı ve açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük analizi. Ege Univ. Ziraat Fak. Derg., 58 (4): 615-628
  32. Kisrure, A. H. (2020). Çin’den ithal edilen tekstil ürünlerinin Türkiye’deki tekstil üretim firmalarına etkileri ve sektörün rekabet gücünün ölçülmesi. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 17.01.2026
  33. Kumar, D. & Singh, D. (2015). Export competitiveness of ındian textile ındustry, Abhinav National Monthly Refereed Journal of Research in Commerce and Management, 4(2), 1-5.
  34. Özçelik, E., Taymaz, E., & Eruygur, O. (2004). Tekstil ve hazır giyim sanayilerinde uluslararası rekabet. İktisat İşletme ve Finans, 19(217), 5-23.
  35. Özözen, S. (2021). Dünya ticaret örgütü tekstil ve hazır giyim anlaşması sonrası AB (15) piyasasında Türk hazır giyim sektörünün rekabet gücü. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.06.2026
  36. Pehlivanoğlu, F. & Göçeri, K. (2018). “Türkiye’de Tekstil Ve Hazır Giyim Sektörünün Uluslararası Rekabet Gücü: Akü Endeksi İle Karşılaştırmalı Bir Analiz”, International Social Sciences Studies Journal, 4(28): 6523-6533.
  37. Sarıçoban, K. & Yalçın, M. (2020): Türkiye’nin Halı Sektörü İhracat Rekabet Gücünün Belirlenmesi ve Halı İhracatında Söz Sahibi Ülkeler ile Bir Karşılaştırma, Tekstil ve Mühendis, 27: 118, 98-110.
  38. Şahin, D. (2015). Türkiye ve Çin in tekstil ve hazır giyim sektöründe rekabet gücünün analizi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (47), 155-171.
  39. Tan, B. (2001). Overview of the Turkish Textile and Apparel İndustry. www.b2bturkishtextile.com\ottci.pdf., Erişim Tarihi: 25.01.2026
  40. Taşlıçay, M. T. (2007). Türk tekstil sektörünün AB pazarındaki rekabet gücü. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 17.01.2026
  41. TC Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). Onikinci Kalkınma Planı (2024-2028), Tekstil, Deri, Hazır Giyim Çalışma Grubu Raporu, Ankara. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/08/Tekstil- Deri-Hazir-Giyim-CG-Raporu_01082025.pdf. Erişim Tarihi: 16.06.2026.
  42. TÜİK (2026). https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=dis-ticaret-104&dil=1. Erişim Tarihi: 20.01.2026
  43. Vollrath, T. L. (1991). A theoretical evaluation of alternative trade intensity measures of revealed comparative advantage. Weltwirtschaftliches Archiv, 127(2), 265-280.
  44. Yalçın, T. & Bakan, S. (2021). Türkiye’nin rekabet gücünün açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yöntemiyle analizi (2005-2018 Dönemi), Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(2), 98-114.
  45. Yang, Y. (1999). China’s textile and clothing exports: changing international comparative advantage and its policy implications. Asia Pacific Press, CEP 99-3.
  46. Yücel, Y. (2010). Küreselleşme sürecinde Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün rekabet gücü, (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 17.01.2026