Dergiler / KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 1 Özel Sayı

Türkiye’de Transhümanizm ve Posthümanizm Literatürüne Dair Değerlendirme

An Evaluation of the Transhumanism and Posthumanism Literature in Türkiye

Yaylagül Ceran Karataş(ISTANBUL MEDENIYET UNIVERSITY, FACULTY OF LETTERS, DEPARTMENT OF PHILOSOPHY)0000-0002-5621-8039
Sayfa
359–382
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Türk akademilerindeki transhümanizm ve posthümanizm araştırmalarının tercüme ve aktarım düzeyinin ötesine geçerek ampirik uygulamaların derinleştiği özgün, ilişkisel ve yerleşik bilgi üretimine dayalı yeni araştırma gündemleri geliştirme potansiyeline sahip olduğunu ileri sürmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türk akademilerinde giderek görünürlük kazanan transhümanizm ve posthümanizm literatürünü eleştirel bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Son yıllarda felsefe, ilahiyat, edebiyat, kültürel çalışmalar ve sosyal bilimlerin farklı alanlarında üretilen çalışmalar, insanın biyolojik ve ontolojik sınırlarının yeniden düşünülmesine yönelik önemli bir tartışma zemini oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Türk akademilerindeki transhümanizm ve posthümanizm araştırmalarının tercüme ve aktarım düzeyinin ötesine geçerek ampirik uygulamaların derinleştiği özgün, ilişkisel ve yerleşik bilgi üretimine dayalı yeni araştırma gündemleri geliştirme potansiyeline sahip olduğunu ileri sürmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Transhümanizm · Eleştirel posthümanizm · Feminist teori

Özet

Bu çalışma, Türk akademilerinde giderek görünürlük kazanan transhümanizm ve posthümanizm literatürünü eleştirel bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda felsefe, ilahiyat, edebiyat, kültürel çalışmalar ve sosyal bilimlerin farklı alanlarında üretilen çalışmalar, insanın biyolojik ve ontolojik sınırlarının yeniden düşünülmesine yönelik önemli bir tartışma zemini oluşturmuştur. Ancak Türkiye’deki literatürde transhümanizm ve posthümanizm kavramlarının sıklıkla birbirine indirgenmesi, transhümanizmin kendi içindeki teorik ve politik çeşitliliğin yeterince dikkate alınmaması ve posthümanizmin daha çok edebiyat ile sanat ekseninde değerlendirilmesi önemli kuramsal sınırlılıklar yaratmaktadır. Bu çalışma, eleştirel bir literatür incelemesi yoluyla söz konusu alanın gelişimini analiz etmekte ve üç temel soruna odaklanmaktadır: Transhümanizm ile posthümanizm arasındaki kavramsal ayrımın belirsizliği, transhümanizme yönelik normatif ve indirgemeci yorumların baskınlığı ve posthümanizmin siyaset, hukuk, emek, göç, ekoloji ve toplumsal cinsiyet gibi alanlarla kurduğu ilişkilerin yeterince görünür olmaması. Çalışma bu sorunlardan hareketle eleştirel posthümanist yaklaşımların feminist teori, yeni materyalizm ve insan-merkezcilik eleştirileriyle kurduğu ilişkileri Türkiye bağlamında epistemolojik sömürgesizleşme ve yerel metodoloji arayışlarının imkânlarını yeni bir tartışma zemininde düşünmeye davettir. Çalışma, Türk akademilerindeki transhümanizm ve posthümanizm araştırmalarının tercüme ve aktarım düzeyinin ötesine geçerek ampirik uygulamaların derinleştiği özgün, ilişkisel ve yerleşik bilgi üretimine dayalı yeni araştırma gündemleri geliştirme potansiyeline sahip olduğunu ileri sürmektedir.

Abstract

This study aims to critically examine the growing body of transhumanism and posthumanism literature in Turkish academia. In recent years, research produced across philosophy, theology, literary studies, cultural studies, and the social sciences has provided an important platform for rethinking the biological and ontological boundaries of the human. However, the tendency to conflate transhumanism and posthumanism, the insufficient recognition of the theoretical and political diversity within transhumanist thought, and the predominance of literary and artistic approaches in posthumanist studies have generated significant theoretical limitations within the Turkish literature. Through a critical review of the existing scholarship, this article analyzes the development of the field and focuses on three major issues: the ambiguity surrounding the conceptual distinction between transhumanism and posthumanism, the dominance of normative and reductive interpretations of transhumanism, and the limited visibility of posthumanism’s engagements with politics, law, labor, migration, ecology, and gender. The study also discusses the relationship between critical posthumanist approaches, feminist theory, new materialism, and critiques of anthropocentrism, while evaluating the possibilities of epistemological decolonization and situated methodologies in the Turkish context. Ultimately, the article argues that research on transhumanism and posthumanism in Turkish academia possesses the potential to move beyond translation and reception-oriented scholarship toward the development of original, relational, and situated forms of knowledge production.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karataş, Y. C. (2026). Türkiye’de Transhümanizm ve Posthümanizm Literatürüne Dair Değerlendirme. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1 Özel Sayı, 359–382. https://doi.org/10.21798/kadem.2026.227

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Ağın, B. (2020). Posthumanizm. Siyasal Kitapevi.
  2. Ağın, B. & Gizem Yılmaz, Z. (2023). Beşerî bilimlerin 50 rengi çevreci, dijital, tıbbi ve posthüman sesler. Kapadokya Üniversitesi Yayınları.
  3. Ağın, B. & Gizem Yılmaz, Z. (2025). Beşerî bilimlerin 50 rengi çevreci, dijital, tıbbi ve posthüman izler. Kapadokya Üniversitesi Yayınları.
  4. Ballı, Ö. (2024). Posthümanizm / transhümanizm ve günümüz sanatı. Siyasal Kitabevi.
  5. Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Duke Univesity Press.
  6. Bostrom, N. (2004). Tranhumanism: The world’s most dangerous idea? Retrieved Aralık 18, 2018, from www.nickbostrom.com
  7. Braidotti, R. (2013). The posthuman. Polity Press.
  8. Braidotti, R. (2006). Posthuman, all too human towards a new process ontology. Theory, Culture & Society, 23, (7-8), 197–208. https://doi.org/10.1177/0263276406069232
  9. Braidotti, R. (2017). Göçebe özneler. (Ö. Karakaş, Trans.) Kollektif Kitap.
  10. Braidotti, R. (2019a). A theoretical framework for the critical posthumanities. Theory, Culture & Society, 36(6), 31-61. https://doi.org/10.1177/0263276418771486
  11. Braidotti, R. (2019b). Posthuman knowledge (e-pub ed.). Polity Press.
  12. Buchanan, A. (2012). Beyond humanity? Oxford University Press.
  13. Buran, S. (2020). Edebiyatta posthümanizm. Transnational Press London.
  14. Buran, S. & Kümbet, P. (Eds.) (2022). Çokdisiplinli çalışmalarda posthümanizm. Transnational Press London.
  15. Ceran Karataş, Y. (2022). Posthüman: Şehir ve beden. Siyasal Kitapevi.
  16. Ceran Karataş, Y. (2024). Eleştirel felsefi antropoloji açısından posthümanizm ve antropontoloji. Özne, (40), Feminizm ve Felsefe.
  17. Chakrabarty, D. (2000). Provincializing Europe: Postcolonial thought and historical difference. Princeton University Press.
  18. Dağ, A. (2018). Transhümanizm. Elis Yayınları.
  19. Dağ, A. & Dereci, T. (Ed.). (2022). Transhümanizm [Özel sayı]. Pasajlar Sosyal Bilimler Dergisi, (11).
  20. Dedeoğlu, Ç. (Ed.). (2021). Posthümanizm [Özel sayı]. Pasajlar Sosyal Bilimler Dergisi, (7).
  21. Demir, T. (2021). Din ve transhümanizm. Eskiyeni Yayınları.
  22. Gizem Yılmaz, Z. (2023). Tiyatronun posthümanist tarihçesi. Siyasal Kitabevi.
  23. Goody, J. (2012). Tarih hırsızlığı. (G. Çağalı Güven, Trans.) İş Bankası Yayınları.
  24. Hansell, R. G., & Grassie, W. (2010). H± transhumanism and its critics. Metanexus Institute.
  25. Haraway, D. (2006). Siborg manifesto, geç yirminci yüzyılda bilim, teknoloji ve sosyalist feminizm. (O. Akınbay, Trans.) Agora Kitaplığı.
  26. Haraway, D. (2008). When species meet. The University of Minnesota Press.
  27. Haraway, D. (2015). Anthropocene, capitalocene, plantationocene, chthulucene:
  28. Making kin. Environmental Humanities (6), 159-165. https://doi.org/10.1215/22011919-3615934
  29. Hayles, N. K. (1999). How we became posthuman: Virtual bodies in cybernetics, literature, and informatics. University of Chicago Press.
  30. Herbrechter, S. (2013). Posthumanism: A critical analysis. Bloomsbury.
  31. Herbrechter, S., Callus, I., Rossini, M., Grech, M., de Bruin-Molé, M., & Müller, C. J. (Eds.). (2022). Palgrave handbook of critical posthumanism. Palgrave Macmillan.
  32. Herbrechter, S. (2026). Critical posthumanism, now. Acta Scientiarum: Human and Social Sciences, 48(1). https://doi.org/10.4025/actascihumansoc.v48i1.82272
  33. Hughes, J. (2004). Citizen cyborg. Why democratic societies must respond to the redesigned human of the future. Westview Press.
  34. Kartal Soysal, E. (2022). Gen ötesi - insan sonrası: Epigenetik felsefesine giriş. Ketebe Yayınları.
  35. Kartal Soysal, E. (2023). Posthüman dünyada üreme: Felsefi bir giriş. Siyasal Kitabevi.
  36. Kurzweil, R. (2005). The singularity is near when humans transcend biology. The Penguin Group.
  37. Kümbet, P. (2020). Critical posthumanism: Cloned, toxic and cyborg bodies in fiction. Transnational Press London.
  38. Latour, B. (2021). Toplumsalı yeniden toplama: Aktör-ağ teorisine bir giriş. (N. Bingöl, Trans.) Tellekt.
  39. More, M. (2010). The overhuman in the transhuman. Journal of Evolution and Technology, 21(1), 1-4.
  40. Nietzsche, F. (2011). Ahlakın soykütüğü üstüne. (Z. Alangoya, Trans.) Kabalcı Yayınları.
  41. Öztürk, Şeyda (Ed.). (2019). Cogito: Üç Aylık Düşünce Dergisi – İnsan Sonrası. Yapı Kredi Yayınları.
  42. Pearce, D. (1995). The hedonistic imperative. Retrieved June 6, 2018, from https://www.hedweb.com/
  43. Santos, B. d. (2016). Epistemologies of the south: Justice against epistemicide. Routledge.
  44. Tekin, M. & Özdemir, M. (Eds.) (2021). Transhümanizm & posthümanizm: Disiplinlerarası bir çalışma. Eskiyeni Yayınları.
  45. Wolfe, C. (2010). What is posthumanism? University of Minnesota Press.
  46. Yusoff, K. (2019). A billion black antropocene. University of Minnesota Press.
  47. Braidotti, R. (2019a). A theoretical framework for the critical posthumanities. Theory, Culture & Society, 36(6), 31-61. https://doi.org/10.1177/0263276418771486