KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 1 Özel Sayı

Yapay Zekâ Destekli Akıllı Evlerde Dijital Ev İçi Zorlayıcı Denetim: Kadınların Özerkliği ve Güvenliğine İlişkin Eleştirel Kavramsal Derleme

Digital Domestic Coercive Control in AI-Enabled Smart Homes: A Critical Conceptual Review of Women’s Autonomy and Safety

Gıyasettin Yıldız(HARRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5191-509X
Sayfa
326–358
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son olarak, feminist tasarımla güvenlik (Safety-by-Design) yaklaşımının mağdur-hayatta kalanın özerkliğini, anlaşılabilirliğini ve güvenliğini tasarımın merkezine koyması gerektiği savunulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, yapay zekâ destekli ve giderek otomasyon kapasitesi artan akıllı ev teknolojilerinin, yakın partner şiddeti bağlamında kadınların özel alandaki özerklik ve güvenliğini nasıl yeniden şekillendirebileceğini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu boşluktan hareketle çalışma; teknoloji kolaylaştırıcılı istismar, dijital zorlayıcı denetim, akıllı ev/IoT istismarı, feminist ev tartışmaları, teknik aracılık ve epistemik adaletsizlik literatürünü sentezlemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Son olarak, feminist tasarımla güvenlik (Safety-by-Design) yaklaşımının mağdur-hayatta kalanın özerkliğini, anlaşılabilirliğini ve güvenliğini tasarımın merkezine koyması gerektiği savunulmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yapay zekâ · Akıllı ev teknolojileri · Dijital zorlayıcı denetim

Özet

Bu çalışma, yapay zekâ destekli ve giderek otomasyon kapasitesi artan akıllı ev teknolojilerinin, yakın partner şiddeti bağlamında kadınların özel alandaki özerklik ve güvenliğini nasıl yeniden şekillendirebileceğini incelemektedir. Geleneksel siber güvenlik yaklaşımları çoğunlukla dış tehditlere odaklanırken, ev içi istismar senaryolarında asıl risk, meşru sistem erişimini kötüye kullanabilen mahrem saldırganla ilişkilidir. Bu boşluktan hareketle çalışma; teknoloji kolaylaştırıcılı istismar, dijital zorlayıcı denetim, akıllı ev/IoT istismarı, feminist ev tartışmaları, teknik aracılık ve epistemik adaletsizlik literatürünü sentezlemektedir. Çalışma, akıllı ev destekli istismarı mekânsal denetim, altyapısal asimetri, epistemik istikrarsızlaştırma ve otomasyonla süreklileşen denetim olmak üzere dört ilişkisel mekanizma üzerinden açıklayan “Dijital Ev İçi Zorlayıcı Denetim Modeli”ni önermektedir. Bu mekanizmalar yeni istismar türleri olarak değil, hane içi güç ilişkileriyle cihaz tasarımı, teknik yetki, veri akışı, bildirim mekanizmaları ve otomasyon kuralları arasındaki ilişkisel bir denetim mimarisi olarak ele alınmaktadır. Mevcut kural tabanlı otomasyon, yakın partner şiddeti bağlamında henüz yerleşik bir denetim mekanizması olarak kabul edilemeyecek özerk yapay zekâ (agentic AI) kapasitelerinden ayrılmakta ve bu kapasiteler, mevcut mekanizmaları gelecekte daha da yoğunlaştırabilecek olası bir katman olarak ele alınmaktadır. Bu sentez, kadınların yardım arama, kanıt koruma ve diğer dijital karşı pratiklerini de dikkate almaktadır. Son olarak, feminist tasarımla güvenlik (Safety-by-Design) yaklaşımının mağdur-hayatta kalanın özerkliğini, anlaşılabilirliğini ve güvenliğini tasarımın merkezine koyması gerektiği savunulmaktadır.

Abstract

This article examines how AI-enabled and increasingly automated smart home technologies may reshape women’s autonomy and safety within the context of intimate partner violence. While conventional cybersecurity approaches often focus on external threats, domestic abuse scenarios require attention to the intimate attacker who may exploit legitimate system access. Addressing this gap, the article synthesizes literature on technology-facilitated abuse, digital coercive control, smart home/internet of things (IoT) abuse, feminist accounts of the home, technical mediation, and epistemic injustice. It proposes the “Digital Domestic Coercive Control Model”, which conceptualizes smart home-enabled abuse through four interrelated mechanisms: spatial control, infrastructural asymmetry, epistemic destabilization, and automated continuity. The model does not claim these mechanisms as newly invented forms of abuse. It treats them as a relational control architecture in which household power disparities become entangled with device design, technical authority, data flows, notification systems, and automation rules. Current rule-based automation is distinguished from agentic AI. Agentic AI is treated as a prospective intensification layer whose capacities may deepen existing mechanisms of control. The synthesis also considers women’s help-seeking, evidence preservation, and other digital counter-practices. Finally, it argues for a feminist Safety-by-Design approach that places victim-survivor autonomy, intelligibility, and safety at the center of smart home design and governance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldız, G. (2026). Yapay Zekâ Destekli Akıllı Evlerde Dijital Ev İçi Zorlayıcı Denetim: Kadınların Özerkliği ve Güvenliğine İlişkin Eleştirel Kavramsal Derleme. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1 Özel Sayı, 326–358. https://doi.org/10.21798/kadem.2026.226

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Aagaard, L. K. (2023). When smart technologies enter household practices: The gendered implications of digital housekeeping. Housing, Theory and Society, 40(1), 60-77. https://doi.org/10.1080/14036096.2022.2094460
  2. Al-Alosi, H. (2020). Fighting fire with fire: Exploring the potential of technology to help victims combat intimate partner violence. Aggression and Violent Behavior, 52, Article 101376. https://doi.org/10.1016/j.avb.2020.101376
  3. Aydıner Boylu, A., Ayan, H., & Bilgin, İ. (2016). Toplumsal cinsiyet ve ev teknolojilerinin kullanımına etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 955-965. https://doi.org/10.15869/itobiad.35691
  4. Boethius, S., Åkerström, M., & Hydén, M. (2023). The double-edged sword-Abused women’s experiences of digital technology. European Journal of Social Work, 26(3), 506-518. https://doi.org/10.1080/13691457.2022.2 040437
  5. Bowstead, J. C. (2019). Women on the move: Administrative data as a safe way to research hidden domestic violence journeys. Journal of Gender-Based Violence, 3(2), 233-248. https://doi.org/10.1332/23986801 9X15538575149704
  6. Boxall, H., Lawler, S., & Morgan, A. (2025). Unpacking variation in technology-facilitated intimate partner violence: A conceptual and empirical analysis. Journal of Family Violence. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10896-025-00928-8
  7. Brickell, K. (2020). Home SOS: Gender, violence, and survival in crisis ordinary Cambodia. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118898338
  8. Brown, A., Harkin, D., & Tanczer, L. M. (2025). Safeguarding the “Internet of Things” for victim-survivors of domestic and family violence: Anticipating exploitative use and encouraging safety-by-design. Violence Against Women, 31(5), 1039-1062. https://doi.org/10.1177/10778012231222486
  9. Chidziwisano, G. H., & Jalakasi, M. Z. (2023). Understanding women’s perspectives on smart home security systems in patriarchal societies of Malawi. In Proceedings of the 2023 ACM Designing Interactive Systems Conference (pp. 1078-1092). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3563657.3595971
  10. Cotter, K. (2023). “Shadowbanning is not a thing”: Black box gaslighting and the power to independently know and credibly critique algorithms. Information, Communication & Society, 26(6), 1226-1243. https://doi.org/10.1080/1369118X.2021.1994624
  11. Çarkcı, D., & Akarçay Ulutaş, D. (2025). Kadına yönelik dijital şiddetin kavramsal çerçevesi ve yansımaları: Alanyazın çalışmaları üzerine bibliyometrik ve tematik bir inceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 25(68), 761-802. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1714582
  12. Dwivedi, Y. K., Helal, M. Y. I., Elgendy, I. A., Alahmad, R., Walton, P., Suh, A., Singh, V., & Jeon, I. (2026). Agentic AI systems: What it is and isn’t. Global Business and Organizational Excellence, 45(3), 253-263. https://doi.org/10.1002/joe.70018
  13. Fricker, M. (2007). Epistemic injustice: Power and the ethics of knowing. Oxford University Press.
  14. Furszyfer Del Rio, D. D., Sovacool, B. K., & Martiskainen, M. (2021). Controllable, frightening, or fun? Exploring the gendered dynamics of smart home technology preferences in the United Kingdom. Energy Research & Social Science, 77, Article 102105. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102105
  15. Gökbayrak, Ş. (2007). Ev içi teknolojileri ve toplumsal cinsiyet. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 9(4), 119-141. https://izlik.org/JA35XD26NY
  16. Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: an analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91-108. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x
  17. Harris, B., & Woodlock, D. (2019). Digital coercive control: Insights from two landmark domestic violence studies. The British Journal of Criminology, 59(3), 530-550. https://doi.org/10.1093/bjc/azy052
  18. Henry, N., Vasil, S., Flynn, A., Kellard, K., & Mortreux, C. (2022). Technology-facilitated domestic violence against immigrant and refugee women: A qualitative study. Journal of Interpersonal Violence, 37(13-14), NP12634- NP12660. https://doi.org/10.1177/08862605211001465
  19. Koçak Turhanoğlu, F. A., & Beklan Çetin, O. (2023). Toplumsal cinsiyet bağlamında ‘ev’in anlamı ve ev ile kurulan ilişkinin farklılaşması. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 26(1), 40-60. https://doi.org/10.18490/sosars.1290150
  20. Latour, B. (1994). On technical mediation: Philosophy, sociology, genealogy. Common Knowledge, 3(2), 29-64.
  21. Leitão, R. (2019). Anticipating smart home security and privacy threats with survivors of intimate partner abuse. In Proceedings of the 2019 on Designing Interactive Systems Conference (pp. 527-539). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3322276.3322366
  22. Levy, K., & Schneier, B. (2020). Privacy threats in intimate relationships. Journal of Cybersecurity, 6(1), Article tyaa006. https://doi.org/10.1093/cybsec/tyaa006
  23. Leyton Zamora, C., Boddy, J., O’Leary, P., & Liang, J. (2023). Technology-facilitated abuse against women from culturally and linguistically diverse backgrounds: A scoping review of the literature. Trauma, Violence, & Abuse, 24(4), 2530-2543. https://doi.org/10.1177/15248380221098045
  24. McKay, D., & Miller, C. (2021). Standing in the way of control: A call to action to prevent abuse through better design of smart technologies. In Proceedings of the 2021 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1-14). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3411764.3445114
  25. Navaie, K. (2025). From rights to runtime: Privacy engineering for agentic AI. AI Magazine, 46(4), Article e70036. https://doi.org/10.1002/aaai.70036
  26. Novitzky, P., Janssen, J., & Kokkeler, B. (2023). A systematic review of ethical challenges and opportunities of addressing domestic violence with AI-technologies and online tools. Heliyon, 9(6), Article e17140. https://doi. org/10.1016/j.heliyon.2023.e17140
  27. Pangrazio, L., & Mavoa, J. (2025). Studying the datafication of Australian childhoods: Learning from a survey of digital technologies in homes with young children. Media International Australia, 194(1), 53-68. https://doi. org/10.1177/1329878X231162386
  28. Rogers, M. M., Fisher, C., Ali, P., Allmark, P., & Fontes, L. (2023). Technology-facilitated abuse in intimate relationships: A scoping review. Trauma, Violence, &Abuse, 24(4), 2210-2226. https://doi.org/10.1177/15248380221090218
  29. Sarışın, M. (2022). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin yeni yüzü: Dijital şiddet. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 8(2), 257-285. https://doi.org/10.21798/kadem.2022.118
  30. Seçgin, L., & Tarı Selçuk, K. (2023). Sanal ağların distopyası: Kadına yönelik dijital şiddet. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2023(1), 203-217. https://doi.org/10.55543/insan.1110952
  31. Slupska, J., & Tanczer, L. M. (2021). Threat modeling intimate partner violence: Tech abuse as a cybersecurity challenge in the Internet of Things. In J. Bailey, A. Flynn, & N. Henry (Eds.), The Emerald International Handbook of Technology-Facilitated Violence and Abuse (pp. 663-688). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-83982-848-520211049
  32. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
  33. Stark, E. (2007). Coercive control: How men entrap women in personal life. Oxford University Press.
  34. Stark, E., & Hester, M. (2019). Coercive control: Update and review. Violence Against Women, 25(1), 81-104. https://doi.org/10.1177/1077801218816191
  35. Stephenson, S., Almansoori, M., Emami-Naeini, P., Huang, D. Y., & Chatterjee, R. (2023a). Abuse vectors: A framework for conceptualizing IoT-enabled interpersonal abuse. In 32nd USENIX Security Symposium (USENIX Security 23) (pp. 69-86). USENIX Association. Retrieved from https://www.usenix.org/conference/usenixsecurity23/presentation/stephenson-vectors
  36. Stephenson, S., Almansoori, M., Emami-Naeini, P., & Chatterjee, R. (2023b). “It’s the equivalent of feeling like you’re in jail”: Lessons from first hand and secondhand accounts of IoT-enabled intimate partner abuse. In 32nd USENIX Security Symposium (USENIX Security 23) (pp. 105-122). USENIX Association. https://www.usenix.org/conference/usenixsecurity23/presentation/stephenson-lessons
  37. Urquhart, L., Miranda, D., & Podoletz, L. (2022). Policing the smart home: The Internet of Things as “invisible witnesses”. Information Polity, 27(2), 233-246. https://doi.org/10.3233/IP-211541
  38. Woodlock, D., McKenzie, M., Western, D., & Harris, B. (2020). Technology as a weapon in domestic violence: Responding to digital coercive control. Australian Social Work, 73(3), 368-380. https://doi.org/10.1080/031240 7X.2019.1607510
  39. Zhang, S., Chung, P., Vervelde, J., Korapati, N., Chatterjee, R., & Fawaz, K. (2025). Abusability of automation apps in intimate partner violence. In 34th USENIX Security Symposium (USENIX Security 25) (pp. 41-60). USENIX Association. Retrieved from https://www.usenix.org/conference/usenixsecurity25/presentation/zhang-shirley