Dergiler / Emek Araştırma Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 27

Bilinçdışına Açılan Geçit: Sinema ve Animasyon Filmlerinde Sürrealist Göz İmgesi

Özge Hazal Çalışkan(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR ENSTİTÜSÜ)0000-0002-7577-3548
Elif Ergen(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1222-5699
Sayfa
115–140
Yayın Tarihi
2025-07-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın son kısmında ise göz imgesinin Sürrealizmdeki bu dönüşümü ele alınarak, bakışın ve gözün denetim aygıtına dönüşümü üzerinde durulacak, bu bağlamda; sinema ve animasyon filmlerinde yer alan sürrealist göz imgesi incelenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sürrealizm, uyumsuz ve beklenmedik yan yana gelişlerdeki tekinsiz harikuladelik ile karakterize olan sanatsal ve politik bir harekettir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sürrealistler; mantığa olan güvensizlikleri ile aklın hegemonyasını yadsıyarak, bilinçdışının ve rastlantısal olanın izinde en saf gerçekliğin peşine düşmüşlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın son kısmında ise göz imgesinin Sürrealizmdeki bu dönüşümü ele alınarak, bakışın ve gözün denetim aygıtına dönüşümü üzerinde durulacak, bu bağlamda; sinema ve animasyon filmlerinde yer alan sürrealist göz imgesi incelenecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sürrealizm · imge · göz

Özet

Sürrealizm, uyumsuz ve beklenmedik yan yana gelişlerdeki tekinsiz harikuladelik ile karakterize olan sanatsal ve politik bir harekettir. Sürrealistler; mantığa olan güvensizlikleri ile aklın hegemonyasını yadsıyarak, bilinçdışının ve rastlantısal olanın izinde en saf gerçekliğin peşine düşmüşlerdir. Sürrealist sanatın temel taşı olan imge ise; sürreal olanı ifade etmede yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Düşler, rastlantı, bilinçdışı korkular ve arzular imgenin kaynakları olmuş, üst gerçeklik deneyimi imgelerle yeniden üretilmiştir. Bu çalışmada, sürrealist sanat ve sinema pratiğinde göz ve bakışın dönüşümü; görmenin epistemolojik, psikolojik ve estetik boyutları çerçevesinde ele alınacaktır. Çalışmada, öncelikle Sürrealizmin düşünsel temelleri incelenecek; ardından sürrealist imge kavramı ve sürrealist imgenin sinemadaki konumu üzerinde durulacaktır. Sürrealizmde araçsallaştırıcı görme anlayışına karşı çıkılarak, göz ve bakış, bilinçdışına açılan ve duyular arası bir görme biçimi olarak önerilmiştir. Göz, bu bağlamda hem arzunun ve yasağın kesişim noktası hem de şiddet ve tekinsizlik temalarının taşıyıcısı olarak konumlandırılmıştır. Sürrealist sanatçılar, gözün rasyonel anlamını ters yüz ederken, onu bilinçdışının bir ifşa aracı olarak kullanmışlardır. Çalışmanın son kısmında ise göz imgesinin Sürrealizmdeki bu dönüşümü ele alınarak, bakışın ve gözün denetim aygıtına dönüşümü üzerinde durulacak, bu bağlamda; sinema ve animasyon filmlerinde yer alan sürrealist göz imgesi incelenecektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çalışkan, Ö. H., Ergen, E. (2025). Bilinçdışına Açılan Geçit: Sinema ve Animasyon Filmlerinde Sürrealist Göz İmgesi. Emek Araştırma Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 27, 115–140. https://ajindex.com/articles/1205264

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Aspley, K. (2010) Historical Dictionary of Surrealism, The Scarecrow Press.
  2. Bonitzer, P. (1995) Bakış ve Ses. (çev. İ. Yaşar), Yapı Kredi Yayınları.
  3. Breton, A. (2011) (der.) Sanat Manifestoları, Avangard Sanat ve Direniş, İletişim Yayınları.
  4. Bunuel, L. (2000) (der.) The Shadow and Its Shadow: Surrealist Writings on the Cinema, The Cinema, Instrument of Poetry, San Francisco: City Lights Books.
  5. Burnett, R. (2018) İmgeler Nasıl Düşünür? (çev. G. Pusar), Metis Yayınları.
  6. Coşkun, E. E. (2017) Dünya Sinemasında Akımlar, Phoenix Yayınevi.
  7. Creed, B. (2007) The Untamed Eye and the Dark Side of Surrealism: Hitchcock, Lynch and Cronenberg, London & New York: Wallflower Press.
  8. Elder, R. B. (2013) Dada, Surrealism, and the Cinematic Effect, Canada: Wilfrid Laurier University Press.
  9. Elsaesser, T., Hagener, M. (2024) Film Kuramı Duyular Yoluyla Bir Giriş (çev. B. Soner, B. Yıldırım), Dipnot Yayınları.
  10. Fischer, L. (2019) Cinemagritte: René Magritte Within the Frame of Film History, Theory, and Practice, Detroit: Wayne State University Press.
  11. Foster, H. (2011) Zoraki Güzellik (çev. Ş. Kaptan), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  12. Freud, S. (1919) The Uncanny. First Published in Imago, Bd. V.: Reprinted in Sammlung, Fünfte Folge.
  13. Goudal, J. (2000) (der.). The Shadow and Its Shadow: Surrealist Writings on the Cinema, Surrealism and Cinema, San Francisco: City Lights Books.
  14. Grzymkowski, E. (2021) Sanat 101: Lonardo da Vinci’den Andy Warhol’a Sanat Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey, Say Yayınları.
  15. Hammond, P. (2000) (der.) The Shadow and Its Shadow: Surrealist Writings on the Cinema, Available Light, San Francisco: City Lights Books.
  16. Hopkins, D. (2020) Dada ve Gerçeküstücülük, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
  17. Jameson, F. (1997) Marksizm ve Biçim, Yirminci Yüzyılda Diyalektik Yazın Kuramları (çev. M. H. Doğan), Yapı Kredi Yayınları.
  18. Jay, M. (1991) The Disenchantment of the Eye: Surrealism and the Crisis of Ocularcentrism, Visual Anthropology Review, Volume 7 Number 1.
  19. Kahraman H. B. (2016) Sanatsal Gerçeklikler, Olgular ve Öteleri, Kapı Yayınları-Sanat Dizisi.
  20. King, E. H. (2007) Dalí, Surrealism and Cinema, Kamera Books.
  21. Lowenstein, A. (2015) Dreaming of Cinema: Spectatorship, Surrealism, and the Age of Digital Media. Film & Culture, New York: Columbia University Press.
  22. Noheden, K. (2017) Surrealism, Cinema, and the Search for a New Myth, Palgrave Macmillan.
  23. Noheden, K., Susik, A. (2021) Surrealism and Film After 1945, Absolutely Modern Mysteries, Manchester University Press.
  24. Richardson, M. (2006) Surrealism and Cinema, Berg Editorial offices.
  25. Rosemont, P. (1998) Surrealist Women: An International Anthology, London: The Athlone Press.
  26. Sheringham, M. (2006) Everyday Life, Theories and Practices from Surrealism to the Present, Oxford Universty Press.
  27. Stockwell, P. (2017) The Language of Surrealism, Palgrave.
  28. Vaneigem, R. (1999) A Cavalier History of Surrealism, Ak Press.
  29. Ziss, A. (2011) Estetik Gerçekliği Sanatsal Özümsemenin Bilimi (çev. Y. Şahan), İstanbul: Hayalbaz Kitap.
  30. Zizek, S. (2014) Sanat, Konuşan Kafalar (çev. M. Yıldırım), İstanbul: Encore Yayınları.