KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Emek Araştırma Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 29

Kırsal Dönüşüm, Kadın Emeği ve Toplumsal Yeniden Üretim

Burcu Saka(Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyoloji Bölümü)0000-0001-6830-7701
Sayfa
119–136
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, Gülpınar’da tarımın erken dönem piyasa entegrasyonu, turizmin gelişimi ve yaşlanan nüfus nedeniyle kırdan kopuşun belirginleştiğini; kadın emeğinin ise pansiyonculuk, yemek hazırlama, temizlik, yaşlı ve çocuk bakımı gibi çoğunlukla ücretsiz bakım emeğine kaydığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Çanakkale/Ayvacık’taki Gülpınar ve Yukarıköy köylerinde kırsal dönüşümün emek, bakım ve gündelik yaşam üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, toplumsal yeniden üretim literatürü ile Cindi Katz’ın topografya yaklaşımından hareketle, metalaşma, borçluluk, finansallaşma ve ortak alanların çözülmesi gibi benzer makro süreçlerin komşu köylerde farklı toplumsal yeniden üretim rejimleri yarattığını savunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, Gülpınar’da tarımın erken dönem piyasa entegrasyonu, turizmin gelişimi ve yaşlanan nüfus nedeniyle kırdan kopuşun belirginleştiğini; kadın emeğinin ise pansiyonculuk, yemek hazırlama, temizlik, yaşlı ve çocuk bakımı gibi çoğunlukla ücretsiz bakım emeğine kaydığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2017 Verileri
⚙️Değişkenler:Kırsal dönüşüm · toplumsal yeniden üretim · kadın emeği

Özet

Bu çalışma, Çanakkale/Ayvacık’taki Gülpınar ve Yukarıköy köylerinde kırsal dönüşümün emek, bakım ve gündelik yaşam üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışma, toplumsal yeniden üretim literatürü ile Cindi Katz’ın topografya yaklaşımından hareketle, metalaşma, borçluluk, finansallaşma ve ortak alanların çözülmesi gibi benzer makro süreçlerin komşu köylerde farklı toplumsal yeniden üretim rejimleri yarattığını savunmaktadır. Araştırma, derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlem ve saha notlarına dayanan niteliksel alan çalışmasına dayanmaktadır. Bulgular, Gülpınar’da tarımın erken dönem piyasa entegrasyonu, turizmin gelişimi ve yaşlanan nüfus nedeniyle kırdan kopuşun belirginleştiğini; kadın emeğinin ise pansiyonculuk, yemek hazırlama, temizlik, yaşlı ve çocuk bakımı gibi çoğunlukla ücretsiz bakım emeğine kaydığını göstermektedir. Buna karşılık Yukarıköy’de geç gerçekleşen piyasa entegrasyonu, 2017 depremi sonrası konut politikaları, finansallaşma ve ortak alanların kaybı, hayvancılığa dayalı yaşam biçimlerini çözerek kadınların tarımsal alanlarda işçileşme süreçlerini hızlandırmıştır. Böylece Yukarıköy’de kırsal alan, giderek barınma alanına dönüşmüştür. Makale, kırsal dönüşümün tek biçimli bir süreç olmadığını; komşu köylerde dahi farklı emek kullanım biçimleri ve toplumsal yeniden üretim rejimleri yarattığını savunmaktadır. Bu süreçte kadın emeği hem hanelerin gündelik yeniden üretiminin hem de yerel gıda sistemlerinin sürdürülebilirliğinin temel dayanağı hâline gelmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Saka, B. (2026). Kırsal Dönüşüm, Kadın Emeği ve Toplumsal Yeniden Üretim. Emek Araştırma Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 29, 119–136. https://ajindex.com/articles/1205245

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Adkins, L. ve Dever, M. (2016) “The Financialisation of Social Reproduction: Domestic Labour and Promissory Value.” Adkins, L. ve M. Dever (der.), The Post-Fordist Sexual Contract: Working and Living in Contingency, London: McMillan,129-147.
  2. Araghi, F. (2009) “Accumulation by Displacement: Global Enclosures, Food Crisis, and the Ecological Contradictions of Capitalism”, Review, 32,1, 113-146.
  3. Aydın, Z. (2010) “Neo-liberal Transformation of Turkish Agriculture”, Journal of Agrarian Change, 10,2, 149-187. https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2009.00241.x.
  4. Ayvacık Belediyesi (2026) https://www.canakkaleayvacik.bel.tr/Ayvacik/IlceTanitim. Erişim Tarihi: 01.06.2026.
  5. Bernstein, H. (2000) “The Peasantry in Global Capitalism: Who, Where And Why?” Panitch L. ve C. Leys (der.), Socialist Register 2001: Working Classes, Global Realities, London: Merlin Press, 25-51.
  6. Caffentzis, C. G. (2015) “Everyday Life in the Shadow of the Debt Economy”, Schraube, E. ve C. Højholt (der.), Psychology and the conduct of everyday life, Routledge, 176-191.
  7. Ciğerci Ulukan, N. ve Ulukan, U. (2022) “Doğu Karadeniz Tarımında Kadın: Hanehalkı Anketlerinin Söyle(Me)Dikleri”, Fiscaoeconomia, 6,2, 726-742. https://doi:10.25295/fsecon.1102482.
  8. Çelik, C. (2023) “The Social Reproduction of Natural Resource Extraction and Gendered Labour Regimes in Rural Turkey”, Journal of Agrarian Change, 24,3. https://doi.org/10.1111/joac.12535.
  9. Ecevit, M. (1994) “Tarımda Kadının Toplumsal Konumu: Bazı Kavramsal İlişkiler”, Amme İdaresi Dergisi, 27,2, 89-96.
  10. Erensü, S. (2018) “Powering Neoliberalization: Energy and Politics in the Making of a New Turkey”, Energy Research & Social Science, 41, 148-157. https://doi.org/10.1016/j.erss.2018.04.037.
  11. Erensü, S., ve Madra, Y. M. (2020) “Neoliberal Politics in Turkey”, Özbudun G. (der.), The Oxford Handbook of Turkish Politics,159-186.
  12. Ertürk, Y. (1998) “Kırsal Türkiye’de Cemaat, Gelenek ve Değişme Eğilimleri”, Türkiye’de Tarımsal Yapı ve İstihdam. Ankara: DİE, 95-122.
  13. Federici, S. (2014) “From Commoning to Debt: Financialization, Microcredit, and the Changing Architecture of Capital Accumulation”, South Atlantic Quarterly, 113,2, 231-244. https://doi.org/10.1215/00382876-2643585.
  14. Fırat, B. Ö. ve Genç, F. (2023) “Giriş: Mülkiyete Geri Dönmek”, Özden Fırat B. ve F. Genç (der.), Mülkiyet ve Müşterekler: Türkiye’de Mülkiyetin İnşası, İcrası ve İhlali, Metis Yayınları, 11-43.
  15. Gill, S., & Bakker, I. (der). (2003). Power, production and social reproduction: Human in/security in the global political economy. Springer.
  16. Him, M. S., ve Hoşgör, A. G. (2017) “Feminisation of Rural Work and Young Women’s Dis/empowerment” Kadın/Woman 2000, 18,1, 1-22. https://doi.org/10.33831/jws.v18i1.260.
  17. Jenkins, K. (2017) “Women Anti-mining Activists’ Narratives of Everyday Resistance in the Andes: Staying Put and Carrying on in Peru and Ecuador”, Gender, Place & Culture, 24, 10, 1441-1459. https://doi.org/10.1080/0966369X.2017.1387102.
  18. Kabeer, N. (2016) ““Gender Equality, Economic Growth, and Women’s Agency: The “Endless Variety” and “Monotonous Similarity” of Patriarchal Constraints””, Feminist Economics, 22,1, 295-321. https://doi.org/10.1080/13545701.2015.1090009.
  19. Kahraman Özözen, S. Çalışkan, V. Arslan, F. ve Bay, A. (2012) “Kültürel Coğrafya Açısından Bir Saha Araştırması: Yukarıköy”, Kazdağları III. Ulusal Sempozyum Bildirileri, 24-26 Mayıs, Balıkesir.
  20. Kanbur Yılmaz, G., ve Dikmen, Ç. B. (2022) Kazdağları Bölgesinde Çevre Mücadelesinde Adalete Erişim Önünde Engeller: İnsan Hakları İzleme Raporu, Çanakkale: Gülpınar Sürdürülebilir Yaşam Derneği.
  21. Karaçimen, E. Değirmenci, E. ve Çelik, C. (2025) “Gendered Dynamics of Rural Livelihood Diversification: Tea Farmers in the Black Sea Region of Turkey”, Journal of Contemporary Asia, 1-23. https://doi.org/10.1080/00472336.2025.2531382.
  22. Katz, C. (2001a) “Vagabond Capitalism and the Necessity of Social Reproduction” Antipode, 33,4, 709-728. https://doi.org/10.1111/1467-8330.00207.
  23. Katz, C. (2001b) “On the Grounds of Globalization: A Topography for Feminist Political Engagement”, Signs: Journal of Women in Culture and Society, 26,4, 1213-1234.
  24. Keyder, Ç. ve Yenal, Z. (2011) “Agrarian Change under Globalization”, Journal of Agrarian Change, 11,1, 60-86. https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2010.00294.x.
  25. Koç, M., (2014) “Food Banking in Turkey: Conservative Politics in a Neo-Liberal State”, G. Riches G. ve T. Silvasti (der.), First World Hunger Revisited: Food Charity or The Right to Food? Palgrave Macmillan, 146-159.
  26. Laslett, B., ve Brenner, J. (1989) “Gender and Social Reproduction: Historical Perspectives”. Annual Review of Sociology, 381-404.
  27. Lupo, L. ve Dedeoğlu, S. (2026) “From Home to Farm: Household and Labour Brokerage Practices in Turkey's Commercial Agriculture”, Journal of Rural Studies, 124. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2026.104134.
  28. Mezzadri, A., Newman, S., ve Stevano, S. (2022) “Feminist global political economies”, Review of International Political Economy, 29,6. https://doi.org/10.1080/09692290.2021.1957977.
  29. Naidu, S. C. ve Ossome, L. (2016) “Social Reproduction and the Agrarian Question of Women’s Labour in India”, Agrarian South: Journal of Political Economy, 5,1, 50-76. https://doi.org/10.1177/2277976016658737.
  30. Onaran, A. (2022) State-Led Rural Transformation: The Case of Yukarıköy (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  31. Öztürk, M. (2012) Agriculture, Peasantry and Poverty in Turkey in The Neo-Liberal Age, Wageningen: Wageningen Academic Publishers.
  32. Özuğurlu, M. (2011) Küçük Köylülüğe Sermaye Kapanı, Ankara: Nota Bene.
  33. Parsa, A. R. ve Kuruşcu, A. O. (2019) “Situation of Yukarıköy’s Traditional Stone Masonry Houses”, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 5,1, 65-79.
  34. Pattnaik, I. K., Lahiri-Dutt, K., Lochie, S. ve Pritchard, B. (2018) “The Feminization of Agriculture or the Feminization of Agrarian Distress? Tracking the Trajectory of Women in Agriculture in India”, Journal of the Asia Pacific Economy, 23, 1, 138-155. https://doi.org/10.1080/13547860.2017.1394569.
  35. Razavi, S. (2003) “Introduction: Agrarian Change, Gender and Land Rights”, The Journal of Agrarian Change, 3,1, 2-32. https://doi.org/10.1111/1471-0366.00049.
  36. Sajadian, C. (2024) “Reproductive Binds: The Gendered Economy of Debt in a Syrian Refugee Farmworker Camp”, Journal of Agrarian Change, 24,3, 1-23. https://doi.org/10.1111/joac.12577
  37. Saka, B., Uyar, E. S. (2023) “Irak Kırsalda Kadın Emeği ve Toplumsal Yeniden Üretim: Yukarıköy Üzerine Bir Araştırma” [Şirin Tekeli Araştırma Ödülleri kapsamında hazırlanmış yayımlanmamış araştırma raporu], Sabancı Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Mükemmeliyet Merkezi (SU Gender).
  38. TÜİK. (2023) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/.
  39. Uyar, E. S., Saka B. (2024) “Jeotermal Elektrik Santraline (JES) Karşı Nöbet ve Cinsiyetlendirilmiş Emek: Çanakkale Gülpınar’da Bir Yaşam Tarihi Araştırması”, Praksis, 65, 71-90.