KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Emek Araştırma Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 29

Refah Devleti Paradigmalarının Adil Geçişe Uyum Kapasitesi: Teorik Bir Karşılaştırma ve Türkiye Örneği

Kübra Yavuz(YALOVA ÜNİVERSİTESİ, YALOVA İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0003-1437-2959
Sayfa
71–96
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular; Sosyal Demokrat rejimlerin evrensel hak temelli yapıları sayesinde yüksek uyum kapasitesi sunduğunu, liberal rejimlerin piyasa odaklı yapıları nedeniyle riskleri bireyselleştirdiğini, muhafazakâr rejimlerin ise statü temelli koruma nedeniyle sınırlı kapsayıcılık sergilediğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, farklı refah devleti paradigmalarının düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecindeki adil geçiş kapasitelerini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemekte ve Türkiye’nin hibrit refah rejimini bu tipoloji içerisinde konumlandırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analitik model, Amartya Sen’in Yetenekler Yaklaşımı ile ILO’nun adil geçiş ilkelerini sentezleyerek; kapsayıcı sosyal koruma kalkanı, dönüştürücü yetenek politikaları ve katılımcı yönetişim altyapısı olmak üzere üç boyutlu bir değerlendirme sunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular; Sosyal Demokrat rejimlerin evrensel hak temelli yapıları sayesinde yüksek uyum kapasitesi sunduğunu, liberal rejimlerin piyasa odaklı yapıları nedeniyle riskleri bireyselleştirdiğini, muhafazakâr rejimlerin ise statü temelli koruma nedeniyle sınırlı kapsayıcılık sergilediğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2024-2026 Verileri
⚙️Değişkenler:adil geçiş · refah devleti · sosyal politika

Özet

Bu çalışma, farklı refah devleti paradigmalarının düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecindeki adil geçiş kapasitelerini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemekte ve Türkiye’nin hibrit refah rejimini bu tipoloji içerisinde konumlandırmaktadır. Araştırmada, nicel göstergeler ile nitel kurumsal analizi birleştiren karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Analitik model, Amartya Sen’in Yetenekler Yaklaşımı ile ILO’nun adil geçiş ilkelerini sentezleyerek; kapsayıcı sosyal koruma kalkanı, dönüştürücü yetenek politikaları ve katılımcı yönetişim altyapısı olmak üzere üç boyutlu bir değerlendirme sunmaktadır. Karşılaştırmalı analizde OECD, ILO, İŞKUR ve ÇSGB’nin 2024-2026 dönemini kapsayan güncel verileri üzerinden dört farklı rejim tipi değerlendirilmiştir. Bulgular; Sosyal Demokrat rejimlerin evrensel hak temelli yapıları sayesinde yüksek uyum kapasitesi sunduğunu, liberal rejimlerin piyasa odaklı yapıları nedeniyle riskleri bireyselleştirdiğini, muhafazakâr rejimlerin ise statü temelli koruma nedeniyle sınırlı kapsayıcılık sergilediğini ortaya koymaktadır. Türkiye örneği, yüksek kayıt dışılık, parçalı sosyal güvenlik sistemi ve merkeziyetçi nitelikteki zayıf sosyal diyalog mekanizmaları nedeniyle çok düşük uyum kapasitesi sergilemektedir. Çalışma, adil geçişin başarısının yalnızca teknik hazırlıkla değil, mevcut klientelist yapının hak temelli bir eko-sosyal modele dönüştürülmesini hedefleyen politik tercihlerle belirlendiğini savunmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavuz, K. (2026). Refah Devleti Paradigmalarının Adil Geçişe Uyum Kapasitesi: Teorik Bir Karşılaştırma ve Türkiye Örneği. Emek Araştırma Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 29, 71–96. https://ajindex.com/articles/1205243

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Blyth, M. (2002). Great transformations: Economic ideas and institutional change in the twentieth century. Cambridge University Press.
  2. Bonoli, G. (2013). The origins of active social policy: Labour market and childcare policies in a comparative perspective. Oxford University Press.
  3. Böhmelt, T., Ward, H., & Bernauer, T. (2025). Do welfare states have lower carbon emissions? The importance of state capacity in lower-income countries. Journal of Public Policy, 45(3), 428–448. https://doi.org/10.1017/S0143814X25000121
  4. Brown, C. T., & Chang, Y.-L. (2024). Ecosocial policy and the social risks of climate change: Foundations of the US ecosocial safety net. Journal of Social Policy, 1–20. https://doi.org/10.1017/S0047279424000126
  5. Busemeyer, M. R., & Trampusch, C. (2012). The comparative political economy of collective skill formation. Oxford University Press.
  6. Buğra, A. (2007). Kriz ve geleneksel refah rejimi. Bianet.
  7. Buğra, A., & Keyder, Ç. (2003). Yeni yoksulluk ve Türkiye’nin değişen refah rejimi. UNDP Türkiye.
  8. Buğra, A., & Keyder, Ç. (2006). The Turkish welfare regime in transformation. Journal of European Social Policy, 16(3), 211–228. https://doi.org/10.1177/0958928706065593
  9. Dryzek, J., Downes, D., Hunold, C., Schlosberg, D., & Hernes, H. (2003). Green states and social movements: Environmentalism in the United States, United Kingdom, Germany, and Norway. Oxford University Press.
  10. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (CSGB). Çalışma Hayatı İstatistikleri Ocak-2026 E-Bülten. https://www.csgb.gov.tr/cgm/yayinlar/calisma-hayati-istatistik-ebultenleri/
  11. Çiçek, Ö., & Öçal, M. (2019). Avrupa Birliği’ne üyelik sürecinde Türkiye’de sosyal diyaloğun dönüşümü. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 18(2), 365–404.
  12. Dünya Bankası. (2013). Turkey - Evaluating the impact of Iskur's vocational training programs (Vol. 1 of 2): Nihai rapor (Turkish). Washington DC; World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/303691468109486258
  13. Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.
  14. Esping-Andersen, G. (Ed.). (1996). Welfare states in transition: National adaptations in global economies. SAGE Publications.
  15. Ferrera, M. (1996). The “Southern model” of welfare in social Europe. Journal of European Social Policy, 6(1), 17–37.
  16. García-García, P., Buendía, L., & Carpintero, Ó. (2022). Welfare regimes as enablers of just energy transitions. Ecological Economics, 197, 107419. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2022.107434
  17. Gough, I. (2013a). Climate change, social policy, and global governance. Journal of International and Comparative Social Policy, 29(3), 185–203. https://doi.org/10.1080/21699763.2013.852128
  18. Gough, I. (2013b). Carbon mitigation policies, distributional dilemmas and social policies. Journal of Social Policy, 42(2), 191–213.
  19. Gough, I. (2015). Climate change and sustainable welfare. Cambridge Journal of Economics, 39(5), 1191–1214. https://doi.org/10.1093/cje/bev039
  20. Gough, I. (2016). Welfare states and environmental states: a comparative analysis. Environmental Politics, 25(1), 24–47. https://doi.org/10.1080/09644016.2015.1074382
  21. Gough, I. (2017). Heat, greed and human need: Climate change, capitalism and sustainable wellbeing. Edward Elgar Publishing.
  22. Guida, C., Gargiulo, C., Papa, R., & Carpentieri, G. (2022). Vulnerability and exposure of Mediterranean coastal cities to climate change-related phenomena. Environmental Sciences Proceedings, 21(1), 79. https://doi.org/10.3390/environsciproc2022021079
  23. Greer, I. (2016). Welfare reform, precarity and the re-commodification of labour. Work, Employment & Society, 30(1), 162–173. https://www.jstor.org/stable/26655454
  24. Hasanaj, V. (2023). The shift towards an eco-welfare state: Growing stronger together. Journal of International and Comparative Social Policy, 39(1), 42–63. https://doi.org/10.1017/ics.2023.2
  25. Healy, N., & Barry, J. (2017). Politicizing energy justice and energy system transitions. Energy Policy, 108, 451–459. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2017.06.014
  26. Hemerijck, A. (2013). Changing welfare states. Oxford University Press.
  27. Heffron, R. J. (2021). What is the “just transition”? In Achieving a just transition to a low-carbon economy. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-89460-3_2
  28. Hick, R., & Lanau, A. (2017). In-work poverty in the UK. Journal of Poverty and Social Justice, 25(3), 277–293.
  29. International Labour Organization. (2015). Guidelines for a just transition towards environmentally sustainable economies and societies for all [Policy guidelines]. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40ed_emp/%40emp_ent/documents/publication/wcms_432859.pdf
  30. International Labour Organization. (2023). Social protection for a just transition (Policy brief No. WCMS_867426) [Policy brief]. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_emp/@emp_ent/documents/publication/wcms_867426.pdf
  31. İŞKUR. (2026). İşsizlik Sigortası Bülteni. https://www.iskur.gov.tr/kurumsal/yayinlar/issizlik-sigortasi-bulteni/2026/
  32. Kalleberg, A. L. (2018). Precarious lives: Job insecurity and well-being in rich democracies. Cambridge: Polity Press
  33. Kaymaz, Y. S. (2022). Türkiye’nin Refah Rejiminin Dönüşümü. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 11(1), 66-76. https://izlik.org/JA62XE96UY
  34. Koca, D. (2022). 2000-2020 yılları arasında G7 ülkeleri ve Türkiye’nin işgücü piyasası yapısının ve aktif işgücü piyasası politikalarının karşılaştırmalı analizi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 83, 101-140. https://doi.org/10.26650/jspc.2022.83.1075435
  35. Koch, M., & Fritz, M. (2014). Building the eco-social state. Journal of Social Policy, 43(4), 679–703. https://doi.org/10.1017/S004727941400035X
  36. Larsson, B., Letell, M., ve Thörn, H. (Eds.). (2012). Transformations of the Swedish welfare state: From social engineering to neoliberalism. Palgrave Macmillan.
  37. Leibfried, S. (1992). Towards a European welfare state? In Z. Ferge & J. E. Kolberg (Eds.), Social policy in a changing Europe (pp. 245–279).
  38. Majekolagbe, A. (2023). Just transition as wellbeing: A capability approach framing. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4518574
  39. Mandelli, M. (2025). The comparative politics of just transition policies. Journal of European Public Policy, 1–26. https://doi.org/10.1080/13501763.2024.2446364
  40. Meadowcroft, J. (2005). Environmental political economy, technological transitions and the state. New Political Economy, 10(4), 479–498.
  41. Morel, N., Palier, B., & Palme, J. (Eds.). (2012). Towards a social investment welfare state? Ideas, policies and challenges. Policy Press.
  42. Newell, P., & Mulvaney, D. (2013). The political economy of the ‘just transition’. The Geographical Journal, 179(2), 132–140. https://doi.org/10.1111/geoj.12008
  43. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). Nordic lessons for an inclusive recovery? Responses to the impact of COVID-19 on the labour market. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2aa7bcc1-en
  44. Organisation for Economic Co operation and Development. (2024a). Benefits in unemployment, share of previous income. OECD. https://www.oecd.org/en/data/indicators/benefits-in-unemployment-share-of-previous-income.html
  45. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2024b). Public spending on active labour market policies as a share of GDP [Indicator]. https://goingdigital.oecd.org/en/indicator/42
  46. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Membership of unions and employers' organisations, and bargaining coverage: Standing, but losing ground. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/fe47107c-en
  47. Rudra, N. (2007). Welfare States in Developing Countries: Unique or Universal? The Journal of Politics, 69(2), 378–396. https://doi.org/10.1111/j.1468-2508.2007.00538.x
  48. Schulze Waltrup, R. (2023). An eco-social policy typology. Global Social Policy, 25(1), 17–35. https://doi.org/10.1177/14680181231205777 (Original work published 2025).
  49. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
  50. Shejale, S., Zhan, M. X., Sahakian, M., Aleksieva, R., Biresselioglu, M. E., Bogdanova, V.,. & Schibel, K. L. (2025). Participation as a pathway to procedural justice: A review of energy initiatives across eight European countries. Energy Research & Social Science, 122, 103982. https://doi.org/10.1016/j.erss.2025.103982
  51. Stark, A., Gale, F., & Murphy-Gregory, H. (2023). Just transitions’ meanings. Society & Natural Resources, 36(10), 1277–1297. https://doi.org/10.1080/08941920.2023.2207166
  52. Taylor-Gooby, P. (Ed.). (2004). New risks, new welfare: The transformation of the European welfare state. Oxford University Press.
  53. Ulutaş, Ç. Ü. (2017). Türkiye refah rejiminin dönüşüm sürecinde sosyal yardım sistemi. Emek Araştırma Dergisi, 8(12), 27-48.
  54. Viebrock, E., ve Clasen, J. (2009). Flexicurity and welfare reform: a review. Socio-Economic Review, 7(2), 305–331. https://doi.org/10.1093/ser/mwp001
  55. Visser, J. (2019). ICTWSS database (Version 6.1) [Data set]. Amsterdam Institute for Advanced Labour Studies (AIAS), University of Amsterdam. https://doi.org/10.23728/b2share.76722d0d7fb14252b15e9c1efa695ec6
  56. Wilder, M., Rosalle, R., & Bishop, A. (2024). Eco-welfare states and just transitions. Circular Economy and Sustainability, 4(3), 2241–2265. https://doi.org/10.1007/s43615-024-00234-1
  57. Yardımcıoğlu, D. (2024). İklim Değişikliğinin Çalışma Hayatına Etkileriyle Mücadele: Adil Bir Geçiş İçin Toplu İş Hukuku Düzenlemelerinden Yararlanılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(1), 467-511. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1383496
  58. Yılmaz, V. (2017). The political economy of social policy change in Turkey: Politics of universal health care and pensions. Palgrave Macmillan.
  59. Yörük, E., & Gençer, A. Ş. (2022). The Dynamics of Welfare State Regime Development in the Global South: Structures, Institutions, and Political Agency. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice, 24(5), 452–472. https://doi.org/10.1080/13876988.2021.2004541
  60. Zimmermann, K. (2024). ‘Varieties of green transitions’? Comparative welfare state research and the social dimension of green transitions. European Political Science, 23(1), 56–69. doi:10.1057/s41304-023-00456-3
  61. Dünya Bankası. (2013). Turkey - Evaluating the impact of Iskur's vocational training programs (Vol. 1 of 2): Nihai rapor (Turkish). Washington DC; World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/303691468109486258
  62. Shejale, S., Zhan, M. X., Sahakian, M., Aleksieva, R., Biresselioglu, M. E., Bogdanova, V.,. & Schibel, K. L. (2025). Participation as a pathway to procedural justice: A review of energy initiatives across eight European countries. Energy Research & Social Science, 122, 103982. https://doi.org/10.1016/j.erss.2025.103982