KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Emek Araştırma Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 29

Çay Tarımında Yarıcı Kadın Emeği, Toplumsal Yeniden Üretim ve Birikim

Nihan Ciğerci Ulukan(Ordu Üniversitesi Ünye İ.İ.B.F.)0000-0001-5411-727X
Sayfa
137–156
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, neoliberal tarımsal dönüşüm sürecinde yarıcılığın ortadan kalkmak yerine yeniden biçimlenerek varlığını sürdürdüğünü ve emek organizasyonunun önemli bileşenlerinden biri olmaya devam ettiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Doğu Karadeniz’de çay tarımında yarıcılık ilişkilerini kadın emeği, toplumsal yeniden üretim ve sermaye birikimi ekseninde incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Mayıs-Haziran 2025 tarihleri arasında, Rize ve Artvin’de yarıcı hanelerde kadınlarla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, neoliberal tarımsal dönüşüm sürecinde yarıcılığın ortadan kalkmak yerine yeniden biçimlenerek varlığını sürdürdüğünü ve emek organizasyonunun önemli bileşenlerinden biri olmaya devam ettiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Kadın Emeği · Yarıcılık · Toplumsal Yeniden Üretim

Özet

Bu makale, Doğu Karadeniz’de çay tarımında yarıcılık ilişkilerini kadın emeği, toplumsal yeniden üretim ve sermaye birikimi ekseninde incelemektedir. Çalışma, neoliberal tarımsal dönüşüm sürecinde yarıcılığın ortadan kalkmak yerine yeniden biçimlenerek varlığını sürdürdüğünü ve emek organizasyonunun önemli bileşenlerinden biri olmaya devam ettiğini göstermektedir. Araştırma, Mayıs-Haziran 2025 tarihleri arasında, Rize ve Artvin’de yarıcı hanelerde kadınlarla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Bulgular, kadınların çay üretiminin emek yoğun aşamalarında aktif rol üstlendiklerini ve aynı zamanda hane içi yeniden üretim faaliyetlerinin büyük bölümünü yürüttüklerini ortaya koymaktadır. Bu durum, kadın emeğinin üretim ile yeniden üretim süreçleri arasında kesintisiz bir geçişkenlik içinde örgütlendiğini ve bu iki alanın kesişiminde yoğunlaştığını göstermektedir. Makale ayrıca, yarıcılık ilişkilerinin üretim riskini hane düzeyine devrederken, bu sürecin önemli ölçüde kadın emeği üzerinden sürdürülebilir kılındığını ileri sürmektedir. Bu bağlamda çalışma, yarıcılığı yalnızca bir üretim ilişkisi olarak değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet tarafından şekillendirilen bir emek rejimi olarak kavramsallaştırmakta ve tarımsal emek analizlerinde toplumsal yeniden üretim perspektifinin önemine dikkat çekmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ulukan, N. C. (2026). Çay Tarımında Yarıcı Kadın Emeği, Toplumsal Yeniden Üretim ve Birikim. Emek Araştırma Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 29, 137–156. https://ajindex.com/articles/1205246

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Agarwal, B. (1994). A Field of One’s Own: Gender and Land Rights in South Asia. Cambridge: Cambridge University Press.
  2. Agarwal, B. (2002). Are We Not Peasants Too? Land Rights and Women’s Claims in India. Population Council.
  3. Beban, A. ve Bourke Martignoni, J. (2024). “The Lucky and Unlucky Daughter: Gender, Land Inheritance and Agrarian Change in Ratanakiri, Cambodia”, Journal of Agrarian Change, 24(2), 1-22.
  4. Bernstein, H. (2009). Tarımsal Değişimin Sınıfsal Dinamikleri, (çev. Oya Köymen) İstanbul:Yordam Yay.
  5. Bhattacharya, T. (Ed.). (2017). Social Reproduction Theory: Remapping Class, Recentering Oppression. London: Pluto Press.
  6. Boratav, K. (1981). Tarımsal Yapılar ve Kapitalizm, İstanbul:Birikim
  7. Boserup, E. (1970). Woman’s Role in Economic Development. London: George Allen & Unwin.
  8. Ciğerci Ulukan, N. (2019). “Kırsal Dönüşüm, Tarım Dışı İstihdam Ve Kadın Emeği: Fındık Fabrikalarında Çalışan Kadınla”, Emek Araştırma Dergisi (GEAD), 10(16), 123–140.
  9. Cousin, B., Dubb, A., Hornby, D. ve F. Mtero (2018). “Social Reproduction of ‘Classes of Labour’ in the Rural Areas of South Africa: Contradictions and Contestations.”, The Journal of Peasant Studies, 45(5-6): 1060-1085.
  10. Deere, C. D. (1995). “What Difference Does Gender Make? Rethinking Peasant Studies”, Feminist Economics, 1(1), 53-72.
  11. Deere, C. D., & León, M. (2003). The Gender Asset Gap: Land in Latin America. World Development, 31(6), 925-947.
  12. Değirmenci, E., ve Karaçimen, E. (2019). “Bir Bardak Çayın Serüveni: Meta Zinciri Analizinden Hareketle Çayın Ekonomi Politiği”, Mülkiye Dergisi, 43(1), 139-173.
  13. Emer, A. (2023). Toplumsal Cinsiyet Ekseninde İnsan, Doğa ve Devlet İlişkileri: Rize Pazar Örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  14. Ergün, Z. E. ve Özmen Yılmaz, D. (2024). “Cinsiyetli ve Çelişkili Bir Kategori Olarak Ücretsiz Aile İşçiliğinin Türkiye’deki Seyri”. Çalışma ve Toplum, 4(83), 1585-1626.
  15. Federici, S. (2004). Caliban and the Witch. USA: Autonomedia.
  16. Fraser, N. (2017). “Crisis of Care? on The Social-Reproductive Contradictions of Contemporary Capitalism.” içinde (Ed). T. Bhattacharya Social Reproduction Theory: Remapping Class, Recentering Oppression, (ss. 21–36). London: Pluto Press.
  17. Fraser, N. (2016). “Contradictions of Capital and Care.” New Left Review, 100, 99–117.
  18. Genç, F. (2016). “Neoliberal Dönüşümün Çay Evresi”, D. Yıldırım ve E. Haspolat (Der.). Değişen Karadeniz’i Anlamak, 257-280, Ankara: Phoenix.
  19. Genç, F. (yayın aşamasında) “Rize Otu Çay: Bir Coğrafyanın Bir Bitki ile Dönüşen Hikâyesi”, içinde, (Ed.) A. Taş, Bizum Rize, İstanbul: İletişim yay.
  20. Gore, E. (2026). “Colonial Afterlives in The Global Cocoa Supply Chain: Sharecropping, Labour Exploitation, and Gendered (Re) Production” Review of International Political Economy, 33(1), 379-408.
  21. Güler Müftüoğlu, B. (2009). “1980 Sonrasında Çay Sektöründe Değişim Rüzgarı: Yücehisar Köyünde Çay Üreticiliğinde Neler Değişiyor?”, 137-163, Almanak, İstanbul: SAV Yay.
  22. Güler, B. (2021). “Üretim İlişkilerinin Dönüşümü: Tarladan Çaya İzlence”, F. Genç & Ö. Şendeniz (Ed.), Çayda Öte: Tarladan Demliğe, Mekânda ve Bellekte Çay, (ss. 23–50). İstanbul: Gola Yayınları.
  23. Karaçimen, E., Değirmenci, E., ve Çelik, C. (2025). “Gendered Dynamics of Rural Livelihood Diversification: Tea Farmers in The Black Sea Region of Turkey”, Journal of Contemporary Asia., 56, 1-23
  24. Katz, C. (2001). “Vagabond Capitalism and the Necessity of Social Reproduction”, Antipode, 33(4), 709–728.
  25. Lastarria-Cornhiel, S. (2006) “Feminization of Agriculture: Trends and Driving Forces,” Background paper for the World Development Report 2008.
  26. Mezzadri, A. (2019). “On The Value of Social Reproduction: Informal Labour, The Majority World and the Need for Inclusive Theories and Politics”, Radical Philosophy, 2(4), 33–41.
  27. Mies, M. (2011). Ataerki ve Birikim Uluslararası İşbölümünde Kadınlar, (Çev.Yıldız Temurtürkan), Ankara: Dipnot yay.
  28. Pattenden, J. (2023). “The Patriarchy of Accumulation: Homework, Fieldwork and the Production-Reproduction Nexus in Rural Indonesia”, Canadian Journal of Development Studies, 44(2), 172-190.
  29. Pattenden, J., & Wastuti, M. (2023). “Waiting For The Call To Prayer’: Exploitation, Accumulation and Social Reproduction in Rural Java”, The Journal of Peasant Studies, 50(1), 369-390.
  30. Razavi, S. (2009). “Engendering the Political Economy of Agrarian Change.” Journal of Peasant Studies, 36(1), 197–226.
  31. Ulukan, U. (2021). “Türkiye’de Çay Tarımında Yeni Dinamikler ve Yeni Sorular”, içinde F. Genç & Ö. Şendeniz (Ed.), Çayda Öte: Tarladan Demliğe, Mekânda ve Bellekte Çay (ss. 155–170). İstanbul: Gola Yayınları.
  32. Ulukan, U. ve Ciğerci Ulukan N. (2026). “Your Land, My Labour: Rethinking Sharecropping in Türkiye’s Tea Production”. Third World Quarterly, 47(6), 1139-1159.
  33. Ulukan, U. ve Ciğerci Ulukan, N. (2024). “Çaya Ortak Olmak: Doğu Karadeniz’de Göç Dinamikleri ve Yarıcılık”. Praksis, (66), 93-118.
  34. Vogel, L. (1983). Marxism and The Oppression of Women: Toward a Unitary Theory. London: Pluto Press.
  35. Yıldırım Şahin, E. (2020). Doğu Karadeniz’de Bir Kolektif Dayanışma Çabası: Hopa Çay Kooperatifi. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 23(2), 356-390.
  36. Yılmaz Uzun, A. (2019). Çay Tarımında Kadın Emeği: Hopa Örneği (Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi) Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.