Dergiler / Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 30

TÜRKİYE’YE ÖZGÜ BİR KIRSAL KALKINMA MODELİ: KÖY ENSTİTÜLERİ

A RURAL DEVELOPMENT MODEL UNIQUE TO TÜRKİYE: THE VILLAGE INSTITUTES

Sabır Güler(MERSİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9498-6154
Erkan Aktaş(MERSİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7068-2807
Sayfa
726–750
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu kapsamda, çalışma hem teorik hem de güncel gelişmeler ışığında özgün bir perspektif sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de “eğitim yoluyla kırsal kalkınma” yaklaşımının özgün bir kurumu olan Köy Enstitülerinin yalnızca bir eğitim modeli değil, aynı zamanda dönemin koşulları çerçevesinde özgün bir kırsal kalkınma modeli olarak işlev görüp görmediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda bu çalışmada, Köy Enstitülerinin kalkınma pratiğinin literatürdeki katılımcı ve insan merkezli kalkınma modelleriyle ne ölçüde örtüştüğü değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kapsamda, çalışma hem teorik hem de güncel gelişmeler ışığında özgün bir perspektif sunmaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Köy Enstitüleri · Kırsal Kalkınma · Türkiye

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de “eğitim yoluyla kırsal kalkınma” yaklaşımının özgün bir kurumu olan Köy Enstitülerinin yalnızca bir eğitim modeli değil, aynı zamanda dönemin koşulları çerçevesinde özgün bir kırsal kalkınma modeli olarak işlev görüp görmediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda bu çalışmada, Köy Enstitülerinin kalkınma pratiğinin literatürdeki katılımcı ve insan merkezli kalkınma modelleriyle ne ölçüde örtüştüğü değerlendirilmiştir. Konu yalnızca tarihsel bir olgu olarak değil, kırsal kalkınma politikaları açısından ulusal ve uluslararası düzeyde karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmıştır. Bu çalışma, Köy Enstitüleri’nin geleneksel kalkınma modellerinden ayrılan heterodoks bir kırsal kalkınma modeli sunduğunu ortaya koymaktadır. Yerel üretim ve eğitimi birleştirerek bireyi kalkınmanın aktif bir öznesi haline getiren bu model, merkeziyetçi ve sermaye odaklı yaklaşımlara alternatif olarak değerlendirilmiştir. Köy Enstitüleri’nin katılımcı ve üretime dayalı eğitim anlayışı, kırsal bölgelerde sürdürülebilir toplumsal dönüşüm yaratmayı hedeflemiştir. Günümüz eğitim ve kalkınma politikaları çerçevesinde, bu modelin kırsal kalkınma ve eğitimde fırsat eşitliği açısından yeniden ele alınması gerektiği bulgusuna ulaşılmıştır. Literatürde genellikle eğitim politikaları çerçevesinde değerlendirilen Köy Enstitüleri, bu çalışmada kırsal kalkınmaya sağladığı somut katkılar, yerel ekonomiler üzerindeki etkisi ve günümüz kalkınma modelleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu kapsamda, çalışma hem teorik hem de güncel gelişmeler ışığında özgün bir perspektif sunmaktadır.

Abstract

This study aims to explore whether the Village Institutes in Turkey, as a unique institution of the "rural development through education" approach, functioned not only as an educational model but also as a distinctive rural development model within the context of its time. The study assesses how the development practices of the Village Institutes align with participatory and human-centered development models in the literature, providing a comparative perspective on rural development policies at both national and international levels.This study reveals that the Village Institutes presented a heterodox rural development model that differed from traditional approaches. By integrating local production and education, the model empowered individuals as active agents of development, offering an alternative to centralized and capital-driven models. The participatory and production-based educational approach aimed to create sustainable social transformation in rural areas. The findings suggest that, in the context of contemporary education and development policies, this model should be revisited for its contributions to rural development and educational equality.This study offers a novel perspective by examining the Village Institutes not only as an educational model but also as a rural development model specific to Turkey. While the institutes are typically evaluated within educational policy frameworks, this study investigates their contributions to rural development, their impact on local economies, and compares them with contemporary development models, offering an original perspective both theoretically and in light of current developments.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güler, S., Aktaş, E. (2025). TÜRKİYE’YE ÖZGÜ BİR KIRSAL KALKINMA MODELİ: KÖY ENSTİTÜLERİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 30, 726–750. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1712961

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Akyüz, Y. (1989). Türk eğitim tarihi (Başlangıçtan 1988’e). Ankara Üniversitesi Yayınları.
  2. Aktaş, E., Aka, A., & Demir, M. C. (2006). Türkiye’de hemşehri dernekleri ve kırsal dönüşüm. Tarım Ekonomisi Dergisi, 12(2), 51–58.
  3. Aktaş, E., Aka, A., Demir, M. C., & F., K. (2012). Türkiye’deki hemşehri derneklerinin kırsal yapıdaki rolü. Mülkiye Dergisi, 36(3), 101–132.
  4. Altunya, N. (2014). Köy Enstitüsü sistemi: Toplu bakış (4. baskı). Cumhuriyet Kitapları.
  5. Altvater, E. (1993). The future of the market: An essay on the regulation of money and nature after the collapse of "actually existing socialism". Verso.
  6. Arman, H. (2016). Piramidin tabanı: Köy Enstitüleri ve Tonguç. Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği Yayınları.
  7. Armaoğlu, F. (1994). 20. yüzyıl siyasi tarihi 1914–1980. İş Bankası Yayınları.
  8. Başaran, M. (1999). Köy Enstitüleri: Özgürleşme eylemi. Cumhuriyet Kitapları.
  9. Bérard, L., & Marchenay, P. (2006). The role of cooperatives and producer groups in rural development. Rural Sociology Review, 71(4), 245–263.
  10. Bora, T. (2023). Hasan Ali Yücel (3. baskı). İletişim Yayınları.
  11. Chan, A. (1998). Mao’s crusade: Politics and policy implementation in China’s Great Leap Forward. Oxford University Press.
  12. Çağlar, K. S., & Koç, C. (2022). Köy Enstitüleri’nin Türkiye’de kırsal alan kalkınmasındaki yeri ve önemi. Kent Akademisi Dergisi, 16(3), 1620–1638.
  13. Çağrı, E. (1996). Ortaya çıkışı ve uygulanışıyla Marshall Planı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 51(1). https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001907
  14. Çınar, M. (2024). Anadoluculuk ve Tek Parti CHP'de Sağ Kanat. İletişim Yayınları.
  15. Dewey, J. (1989). Türkiye maarifi hakkında rapor (1924). XII. Milli Eğitim Şurası, 13–17 Kasım, Ankara: MEB.
  16. Doğan, B. (2012). İktisadi Kalkınmada Tarımsal Sektörün Rolü. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2717.
  17. Gedikoğlu, Ş. (1971). Evreleri, Getirdikleri ve Yankılarıyla Köy Enstitüleri. İş Matbaacılık.
  18. Gümüşoğlu, F. (2014). İsmail Hakkı Tonguç’un mektupları ve klasik eğitime karşı özgürleştirici eğitim. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi(10), 129–148.
  19. Gülen, A. (2022). İsmet İnönü ve Köy Enstitüleri. Ankara Üniversitesi İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 70, 188–207.
  20. İnönü, E. (1996). Anılar ve düşünceler (3. baskı). İdea İletişim Hizmetleri.
  21. Kanar, H. (1990). Köy Enstitüleri: Eğitimde Atılım. Selvi Yayınları.
  22. Karaömerlioğlu, M. A. (2009). Köy Enstitüleri. A. İnsel (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Kemalizm (Cilt 2, ss. 286–293). İletişim Yayınları.
  23. Karaman, S., & Yavuz, C. F. (2016). Marshall Planı Türkiye tarımının gelişmesinde nasıl rol oynamıştır?. Uludağ Üniversitesi İİBF Dergisi, 35(1), 1–14.
  24. Kartal, S. (2008). Toplum kalkınmasında farklı bir eğitim kurumu: Köy Enstitüleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 23–36.
  25. Keleş, R. (2021). Kentleşme politikası (20. baskı). İmge Kitabevi Yayınları.
  26. Kissinger, H. (2022). Diplomasi (Çev.E. Berktaş.). Panama Yayınları.
  27. Kirby, F. (1962). Türkiye’de Köy Enstitüleri. İmece Yayınlar
  28. Lewin, M. (1968). Russian peasants and Soviet power: A study of collectivization. W. W. Norton & Company.
  29. Near, H. (1992). The Kibbutz movement: A history. Oxford University Press.
  30. Sander, O. (2023). Siyasi tarih 1918–1994 (Cilt 2). İmge Kitabevi Yayınları.
  31. Şamiloğlu, A. R. (1991). Türkiye açısından Truman Doktrini ve Stalin diplomasisinin hataları. Belleten, 55(212), 239–256. https://doi.org/10.37879/belleten.1991.239
  32. Şimşek, G., Çevik, M., & Mercanoğlu, C. (2017). Kırdan başlayan bir kalkınma hamlesi: Köy Enstitüleri. 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 41. Kolokyumu, Ankara. https://avesis.atauni.edu.tr/activitycitation/index/1/4dee4226-1f55-4074-a3cc-6cc1f79c9326
  33. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı. (t.y.). II. Tarım Şurası: Kırsal kalkınma politikaları komisyon raporu.https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetGaleriFile/330/DosyaGaleri/7222/viii.komisyon.pdf
  34. Tosun, U. U. (2022). Truman Doktrini’nin ilanı ve Türkiye’deki etkileri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1705–1715. https://doi.org/10.33206/mjss.1137401
  35. TÜİK. (2013). İstatistik göstergeler (1923–2012). Türkiye İstatistik Kurumu Matbaası.
  36. Tonguç, E. (1997). Bir eğitim devrimcisi: İsmail Hakkı Tonguç (Yaşamı, öğretisi, eylemi) (İkinci kitap). Güldiken Yayınları.
  37. Tonguç, E. (2001). Bir eğitim devrimcisi: İsmail Hakkı Tonguç (Yaşamı, öğretisi, eylemi) (Birinci kitap, 2. baskı). Güldiken Yayınları.
  38. Tonguç, İ. H. (2019). Canlandırılacak köy. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.