Journals / Türkoloji / 2019 / Sayı: 93

THE INCOMPLETE AUXILIARY VERB EMES IN THE MODERN KAZAKH AND NORTH-EASTERN TURKIC LANGUAGES

GÜNÜMÜZ KAZAK VE KUZEY-BATI TÜRK LEHÇELERİNDEKİ "EMES" YARDIMCI FİİLİ

Journal
Türkoloji
Pages
81–91
Publication Date
2019-02-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Along with grammatical meaning, functions as analytical formant and semantic meanings are analyzed and differentiated on the basis of examples.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The article deals with the use of an incomplete auxiliary verb «emes» in the North-Eastern Turkic languages.
📊
Key Findings & Data:It is known that the auxiliary verb «emes» is an important form for the South-Eastern group of Turkic languages (Uzbek and Uighur languages) and some Turkic languages belonging to the North-Western group (Kazakh and Karakalpak languages).
💡
Conclusion & Impact:Along with grammatical meaning, functions as analytical formant and semantic meanings are analyzed and differentiated on the basis of examples.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fiil · Kazak Türkçesi · Yardımcı fiil

Abstract

The article deals with the use of an incomplete auxiliary verb «emes» in the North-Eastern Turkic languages. It is known that the auxiliary verb «emes» is an important form for the South-Eastern group of Turkic languages (Uzbek and Uighur languages) and some Turkic languages belonging to the North-Western group (Kazakh and Karakalpak languages). But the use of the auxiliary verb «emes» in the North-Eastern Turkic languages (Kyrgyz, Altai, Tuva, Tofa, Shor, Teleut) has too little data. Therefore, based on the theoretical data related to the use of the form «emes» in the Kazakh language, the article considers the question of the activity, structure, use of the auxiliary verb «emes» in the North-Eastern Turkic languages. Along with grammatical meaning, functions as analytical formant and semantic meanings are analyzed and differentiated on the basis of examples.

Özet

Makalede "emes" yardımcı fiilinin Kuzey-Doğu Türk lehçelerindeki kullanılışı ele alınmaktadır. "Emes" yardımcı fiili Güney-Doğu Türk lehçelerinde (Özbek ve Uygur) Kuzey-Batı Türk lehçeleri içerisinde yer alan bazı Türk lehçelerinde (Kazak ve Karakalpak) etkin şekilde kullanılan yapıdır. Ancak olumsuzluk anlamı bildiren bu önemli yapı Kuzey-Doğu (Altay, Tuva, Tofa, Şor, Teleüt vb.) Türk lehçelerinde yaygın şekilde kullanılmamaktadır. Bu yüzden makalede "emes" yapısının Kazak Türkçesindeki kullanılışına dayalı teorik bilgiler esasında Kuzey-Doğu Türk lehçelerindeki "emes" yardımcı fiilinin görevi, kullanılışı üzerinde durulmuştur. Gramer anlamıyla birlikte analitik yapı olarak görevi, anlam alanlarıyla ilgili örnekler verilip değerlendirmeler yapılmıştır.

🔖

Cite This Article

KOÇ, K. (2019). THE INCOMPLETE AUXILIARY VERB EMES IN THE MODERN KAZAKH AND NORTH-EASTERN TURKIC LANGUAGES. Türkoloji, Sayı: 93, 81–91. https://ajindex.com/articles/855337

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. Janos Eckman, Çağatayca El Kitabı, (çev: Günay Karaağaç), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1988
  2. Petek E., Dağıstan S. ‘‘Divan-ı Hikmet’in Yeni Bir Nüshası-Kökşetau Nüshası’’, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, Sayı: Bahar 2017/43, Ankara-Türkiye. 207-233 s
  3. Petek E., Dağıstan S. ‘‘Divan-ı Hikmet’in Kökşetau Nüshasının Dili’’, Akademik Bakış Dergisi, Sayı: 63 Eylül 2017, Calal-abad – Kırgızistan. 111-119 s
  4. Volkan Coşkun, Özbek Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2000
  5. Rıdvan Öztürk, Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1994
  6. Mehmet Özmen, Türkçede Değil Kelimesi ve Kullanımları // Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1997, s. 315-368, Ankara
  7. Ali Fehmi Karamanoğlu, Kıpçak Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1994
  8. Ali Akar, Türk Dili Tarihi, ÖtükenYayınları, Ankara, 2005
  9. Ceyhun Vedat Uygur, Karakalpak Türkçesi Grameri, Kriter Yayınları, İstanbul, 2010. 10. Дәулетов М., Хәзирги Қарақалпақ әдебий тилиниң грамматикасы, Билим баспасы, Нөкис, 1994
  10. Levent Doğan, Bülent Hüner, Çağdaş Türk Lehçeleri, Kriter Yayınları, İstanbul, 2007
  11. Ergönenç Akbaba, Nogay Türkçesi Grameri, Grafiker Yayınları, Ankara, 2009. 13. Азыркы кыргыз тили, ІІ бөлүм, Кыргыз мамлекеттик окуу-педагогикалық басмасы, Фрунзе, 1985. 14. Грамматика киргизского литературного языка, Фрунзе, 1987
  12. Eyüp Bacanlı, Altay Türkçesinde Şimdiki Zamanın Ek Fiili ve İsim Cümlelerinde Bildirimi//Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C.4, Sayı 3 (Eylül 2007), s. 52-67. 16. Дыренкова Н. П. Грамматика шорского языка, -Москва-Ленинград, 1941. 17. Рассадин В. И. Тофаларский язык, Языки мира, тюркские языки, Издательский дом «Кыргызстан», Бишкек, 1997, 372-383 s
  13. Ekrem Arıkoğlu, KlaraKuular, Tuva Türkçesi Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2003. 19. Рюмина-Сыркашева Л.Т., Кучигашева Н.А. Телеут орус сöзлик/ телеутско-русский словарь, АО Кемеровское книжное издательство, Кемерова, 1995. 20. Донидзе Г.И. Хакасский язык, - Москва-Ленинград, 1941. 459-469 бб
  14. Zeynep Korkmaz, Gramer Terimler Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2010. 22. Ахмеди Ысқақов. Қазіргі қазақ тілі, «Мектеп» баспасы, Алматы, 1991
  15. Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2009
  16. Tahsin Banguoğlu, Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1990. 25. Грамматика киргизского литературного языка, Фрунзе, 1987
  17. Hülya Kasapoğlu Çengel, Kırg