Journals / Türkoloji / 2022 / Sayı: 111

An Assessment on the Use of Organ Names in Divan-ı Hikmet

Dîvân-ı Hikmet’te Organ Adlarının Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme

Journal
Türkoloji
Pages
66–92
Publication Date
2022-10-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In our study, the names of the organs in the wisdom contained in the “Divan-ı Hikmet” were determined and it was tried to make inferences on the tradition of meaning and naming life.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:People have always preferred to be understandable and remain so by using terms that are also the common denominator of their interlocutors in order to express the acceptances or rejections they have formed in their minds.
📊
Key Findings & Data:In the 12th century, Ahmed Yesevi's Divan-ı Hikmet, which deciphered the principles of Islam and Sufism in a simple language, creating a significant impact among the Turks in the geography of Turkestan, has a very important material in terms of language and vocabulary as well as in terms of content.
💡
Conclusion & Impact:In our study, the names of the organs in the wisdom contained in the “Divan-ı Hikmet” were determined and it was tried to make inferences on the tradition of meaning and naming life.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Divan-ı Hikmet · adbilim · organ adı

Abstract

People have always preferred to be understandable and remain so by using terms that are also the common denominator of their interlocutors in order to express the acceptances or rejections they have formed in their minds. Thus, they have managed to express themselves as purely as they have established sympathy. This achievement has lasted longer than a human lifetime, and the teachings created in this way have been inherited by societies. It is an inevitable fact that people upload and name examples with reflections from their bodies, which are their most important tools when sharing their thoughts. It can be said that human beings first started to establish a social life by making sense of their body and naming it. Because the first gift offered to man in the adventure of existence was his body. Due to the fact that it is a part and shaper of everyday life, the names of organs are of undeniable importance at the stage of shaping the body element in the minds. In the 12th century, Ahmed Yesevi's Divan-ı Hikmet, which deciphered the principles of Islam and Sufism in a simple language, creating a significant impact among the Turks in the geography of Turkestan, has a very important material in terms of language and vocabulary as well as in terms of content. In our study, the names of the organs in the wisdom contained in the “Divan-ı Hikmet” were determined and it was tried to make inferences on the tradition of meaning and naming life.

Özet

İnsanlar, dimağlarında şekillendirdikleri kabulleri ya da retleri ifade etmek için muhataplarının da ortak paydası olan terimleri kullanarak anlaşılabilir olmayı ve kalmayı her zaman tercih etmişlerdir. Böylece duygudaşlık kurdukları kadar kendilerini de salt olarak anlatmayı başarmışlardır. Bu başarı bir insan ömründen daha uzun sürmüş ve bu şekilde oluşturulan öğretiler toplumlara miras kalmıştır. İnsanların düşüncelerini paylaşırken en önemli vasıtaları olan bedenlerinden yansımalarla teşbihi yüklemeler ve adlandırma yapmaları kaçınılmaz bir gerçektir. İnsanoğlunun öncelikle bedenini anlamlandırarak ve adlandırarak sosyal bir hayat tesis etmeye başladığı söylenebilir. Çünkü var oluş serüveninde insana sunulan ilk armağan bedenleri olmuştur. Gündelik hayatın bir parçası ve şekillendiricisi olması sebebiyle beden unsurunun zihinlerde şekillenmesi aşamasında organ adları yadsınamaz bir önem arz etmektedir. XII. yüzyılda, Türkistan coğrafyasındaki Türkler arasında önemli bir etki yaratarak onlara İslamiyet ve tasavvufun esaslarını sade bir dille anlatan Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet adlı eseri içerik bakımından olduğu kadar dil ve sözvarlığı açısından da çok önemli bir malzemeye sahiptir. Çalışmamızda “Dîvân-ı Hikmet”te yer alan hikmetlerdeki organ adları tespit edilerek hayatı anlamlandırma ve adlandırma geleneği üzerinde çıkarımlarda bulunulmaya çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

KAHVE, M. Y. (2022). An Assessment on the Use of Organ Names in Divan-ı Hikmet. Türkoloji, Sayı: 111, 66–92. https://ajindex.com/articles/855205

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. Aksan, D. (1999). Türkçenin sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi
  2. Algar, H. (2010). Şed, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul, C. 38, 405-406
  3. Aydemir, A. (2014). DivanüLûgati’t-Türk’te insan vücuduna ait sözcükler, International Journal of Language Academy, S. 2/4, s. 412-444
  4. Aydoğan, H. A. (2019). Türk halk inanış ve uygulamalarında el sembolü, Yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları Anabilim Dalı
  5. Babacan, V. (2018). Yûnus Emre metinlerinde sayılar, TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, Yıl:6, Sayı:1, 5 Sayfa: 270-304
  6. Balcı, İ. (2013). Şakkı Sadr Hadisesine Dair Rivayetlerin Kritiği, İstem, Yıl:11, Sayı:21, s. 11- 38
  7. Büyükyıldırım, A. (2009). Âşık Paşa’nın Garîbnâme’sinde insan bedeniyle ilgili benzetmeler, Turkish Studies, S. 4/2, s. 167–187
  8. Çakmak, C. (2015). Dîvânu Lugâti’t- Türk’te vücut ve organ adları, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 8/41, s. 135-143
  9. Doerfer, G. (1980). Temel sözcükler ve Altay ŧilleri sorunu, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten
  10. Durmaz Kuybu, E. (2019). Bir dizin denemesi: Lehcetü’l Lügat’te geçen organ ve hastalık adları, Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, S. 1/1, s. 67-79
  11. Eren, H. (1999). Türk dilinin etimolojik sözlüğü. Ankara: Bizim Büro Basım Evi
  12. Görmüş, Y. (2021). “Organ adları” üzerine yapılan çalışmalar hakkında bir kaynakça denemesi, TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, S. 9, s.285-301
  13. Görmüş, Y. (2021). Garibnâme’de yüz, beñiz, rûy sözcüklerinin eşdizimlilikleri, Gazi Türkiyat, S. 28, s. 45-57
  14. Gümüşatam, G. (2009). Eski Anadolu Türkçesi eserlerinden Tertib-i Mu’alece’deki organ adlı tıp terimleri, Belleten, S. I, s. 25-49
  15. Gürer, B. (2017). Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet’i ekseninde tasavvufi düşüncede İlahi aşk, Bilig, S.80, s. 17-41
  16. Gürkan, D. Ö. (2017). Kısas-ı Enbiya’da ‘Gönül’ sözcüğüyle kurulan deyimlerin organ adları temelinde çağrışımsal anlamı, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 26, s. 223-238
  17. Güven, M. (2008). Kitâbu’l-Mühimmat Fi’t-Tıb’daki türkçe organ adları, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 23, s. 112-135. 18. https://kuran.diyanet.gov.tr/mushaf/kuran-meal-1/yasin-suresi-36/ayet-65/diyanet-isleri-baskanligi-meali-1 19. https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Z%C3%BCmer-suresi/4126/68-ayet-tefsiri 20.Metinlerle tasavvuf terimleri sözlüğü (2006). İstanbul: K