SavedAdd your journal

Journals / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2008 / Sayı: 9

ÖZBEK VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE “KESİNLİK” BİLDİREN MODAL SÖZLER

Aynur Öz Özcan(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)
Pages
447–458
Publication Date
2008-12-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Özbek Türkçesinde kesinlik bildiren modal sözlerin olasılık, ihtimal bildiren modal sözlere göre daha az kullanıldığı tespit edilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Modal anlam, konuşanın kendisinin ifade ettiği düşünceye ilgisini bildiren anlamdır.
📊
Key Findings & Data:Bu çalışmada kesinlik bildiren modal sözler ; 1.
💡
Conclusion & Impact:Özbek Türkçesinde kesinlik bildiren modal sözlerin olasılık, ihtimal bildiren modal sözlere göre daha az kullanıldığı tespit edilmiştir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Modalite · modal sözler · Özbek Türkçesi

Özet

Modal anlam, konuşanın kendisinin ifade ettiği düşünceye ilgisini bildiren anlamdır. Modal anlamın leksik yolla ifadesi olan modal sözler ise konuşanın kendisinin ifade ettiği düşünceye çeşitli yönden ilgisini bildiren sözlerdir. Kesinlik bildiren modal sözler, konuşanın cümlede ifade edilen fikre olan kesin inancını, bildiren yapılardır. Konuşan kişi cümleye kendi düşüncesini eklemek için kesinlikle, mutlaka, galiba gibi yapıları kullanabilir. Bu çalışmada kesinlik bildiren modal sözler ; 1. Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan “kesinlik” bildiren modal sözler, 2. Özbek Türkçesine özgü olan “kesinlik” bildiren modal sözler, 3. Türkiye Türkçesine özgü olan “kesinlik” bildiren modal sözler olmak üzere üç gruba ayrılarak incelendi: Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan “kesinlik” bildiren modal sözler, älbättä – elbette, qat’iyän - kat’iyyen, mutlak mutlaqå - mutlaka, muhaqqaq - muhakkak, şübhäsiz - şüphesiz ve hiç şübhäsiz gibi yapılardır. Bu sözler, genel olarak birbirinin yerine kullanılabilecek eş anlamlı ögelerdir. Bu sözlerin seçimi konuşanın ya da yazanın tercihine bağlıdır. Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan modal sözlerde küçük fonetik farklılıkların dışında büyük fark yoktur. Özbek Türkçesine özgü olan şäksiz ve sözsiz, Türkiye Türkçesine özgü olan kesinlikle ve kuşkusuz sözleri kesinlik bildiren yapılardır. Özbek Türkçesinde kesinlik bildiren modal sözlerin olasılık, ihtimal bildiren modal sözlere göre daha az kullanıldığı tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Özcan, A. Ö. (2008). ÖZBEK VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE “KESİNLİK” BİLDİREN MODAL SÖZLER. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 9, 447–458. https://ajindex.com/articles/762694

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. ADIVAR, H. E., (2000). “Kabak Çekirdekçi”, Güzel Yazılar Hikâyeler I, Ankara: Türk Dil Kurumu yayınları, 31–36.
  2. AIJMER, K., (1997). “I Think-an English modal particle”, Modality in Germanic Languages Historical and Comparative Perspectives, (Ed. Torıl Swan, Olaf Jansen Westvik), Berlin- New York, 1–49.
  3. AKSAN, Doğan, (1983). (Yönetiminde) ATABAY, N., vd., Sözcük Türleri, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. ARAL, İ., (2000). Kıran Resimleri, İstanbul, Can Yayınları.
  5. Aybek, (1977). Kuyaş kareymes, Taşkent, Okıtuvçi Neşriyatı.
  6. BANGUOĞLU, T., (1995). Türkçenin Grameri, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. BYBEE, J., PERKİNS, R., PAGLIUCA, W., (1994). The Evoluation of Grammar, Chicago, The University of Chicago.
  8. CUMALI, N., (2000). “Aklım Arkada Kalacak”, Güzel Yazılar Hikâyeler II, Ankara, Türk Dil Kurumu yayınları, 52–64.
  9. EMRE, A. C., (1945). Türk Dilbilgisi, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. ERGİN, M., (1997). Türk Dil Bilgisi, İstanbul.
  11. Fahri Kemal, (Red) (1957). Hazirgi zeman Özbek tili, Taşkent, Özbekistan SSR Fenler Akademiyasi Neşriyatı.
  12. GENCAN, T. N., (1966). Dilbilgisi, İstanbul, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. GÖKTULGA, F. C., (2000). “Simit”, Güzel Yazılar Hikâyeler I, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları, 74–79.
  14. HACIYEV, A., (1985). Lingvistik terminlerning izahli lugati, Taşkent, Okıtuvçi neşriyatı.
  15. İSMAİLİY, M., (1995). Fergane tang atgünçe, Taşkent, Şark Neşriyat-Matbaa.
  16. KADİRİY, A., (1994). Ötgen künler-Mehrabden çeyan, Taşkent, Gafur Gulam Namidegi Edebiyat ve Sen’et Neşriyatı.
  17. KAHHAR, Abdulla, (1987). Eserler 1- Edebiyat müellimi, Taşkent, Gafur Gulam Namidegi Edebiyat ve Sen’et Neşriyatı.
  18. KARAOSMANOĞLU, Y. K., (1987). “Utanç”, Hikâyeciliğimizin 100. Yılında Yüz Örnek, Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 319–323.
  19. KAYGILI, O. C., (2000). “Kırkından Sonra Saz Çalınır mı?”, Güzel Yazılar Hikâyeler I, Ankara, Türk Dil Kurumu yayınları, 68–74.
  20. KISAKÜREK, N., F., (2000). “Hasta Kumarbazın Ölümü”, Güzel Yazılar Hikâyeler I, Ankara, Türk Dil Kurumu yayınları, 236–242.
  21. KONONOV, A. N., (1956). Grammatika sovremennogo Turetskogo literaturnogo yazıka, Moskva-Leningrad.
  22. KONONOV, A. N., (1960). Grammatika sovremennogo Uzbekskogo literaturnogo yazıka, Moskva-Leningrad.
  23. KORKMAZ, Z., (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  24. LYONS, J., (1977). Semantics II, Cambridge, New York, New Rochella, Melbourne, Sydney.
  25. MATTHEWS, R., (1993). Papers on Semantics and Grammar, Frankfurt- Berlin- New York- Paris- Wien: European University Studies.
  26. MERİÇ, N., (1987). “Keklik Türküsü”, Hikâyeciliğimizin 100. Yılında Yüz Örnek, Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 586–593.
  27. MİRZAYEV, M., S., Usmanov, İ., Resulov, (1970). Özbek tili, Taşkent, Okıtuvçı Neşriyatı.
  28. NURMANOV, A., vd., (1992). Özbek tilining mezmuniy sintaksisi, Taşkent.
  29. ÖTG: (1975). Özbek Tili Grammatikası I (Sorumlu yazarlar: Abdurahmanov, G., Ş.Ş. Şaabdurahmanov, A. Hacıyev), Taşkent, Özbekistan SSR Fenler Akademiyasi Neşriyatı.
  30. ÖTİL: (1981). Özbek tilining izahli lugati I-II. Moskva.
  31. ÖZ ÖZCAN, A., (2004). “Özbek ve Türkiye Türkçesinde Olasılık-Tahmin Bildiren Modal Sözler”, V. Uluslar arası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, Ankara, 20– 26 Eylül 2004, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2253–2264.
  32. PALMER, F. R., (1986). Mood and Modality, Cambridge-New York.
  33. REHİMOVA, A., (2002). Törek Grammatikası (Türk Dilbilgisi), Kazan.
  34. SANDERS, J., Spooren, W., (1997). “Perspective, Subjectivity, and Modality from a Cognitive Linguistic Point of View”, Discourse and Perspective in Cognitive Linguistics, (Ed. Wolf-Andreas Liebert, Gisele Redeker, Linda Waugh), Amsterdam / Phıladelphia, 85–115.
  35. SEYFETTİN, Ö., (2000). “Kaç Yerinden”, Güzel Yazılar Hikâyeler I, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları, 11–24.
  36. ŞAABDURAHMANOV, Ş., Askarova M., vd., (1980). Hazirgi Özbek edebiy tili, Taşkent; Okıtuvçi Neşriyatı.
  37. TURSUNOV, U., Muhtarov C., Rahmetullayav Ş., (1992). Hazirgi Özbek edebiy tili, Taşkent, Özbekistan Neşriyatı.
  38. UYGUN-SULTANOV, İ., (1958). Alişer Nevaiy, Taşkent. ÖzSSR Devlet Bediiy Edebiy Edebiyat Neşriyatı.