Journals / Türkbilig / 2013 / Sayı: 25

Tatarca ve Başkurtçada Labial Dudak Ünlü Değişiminin Tarihi Üzerine

Talat Tekin(Emekli Öğretim Üyesi.)
Cihan Çakmak(Gaziosmanpaşa Üniversitesi)
Journal
Türkbilig
Pages
119–128
Publication Date
2013-01-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Ortak Türkçede ilk hecede bulunan o ve u sesleri Tatarca ve Başkurtçada u ve ü’ye dönüşürken; diğer tarafta u ve ü ünlülerinin sırasıyla o o ve u arasında zayıf bir ünlü ve ö ö ve ü arasında zayıf bir ünlü ’ye dönüştüğü herkesçe bilinir: GTÜ. qol “kol” > Tat., Bşk. qul “kol, el” GTÜ. qul “erkek köle” > Tat. qol a.e. , GTÜ. söz “kelime” > Tat. süz, Bşk. hüδ a.e.
📊
Key Findings & Data:GTÜ. süz- “süzmek” > Tat. söz-, Bşk. höδa.e.
💡
Conclusion & Impact:Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Ortak Türkçede ilk hecede bulunan o ve u sesleri Tatarca ve Başkurtçada u ve ü’ye dönüşürken; diğer tarafta u ve ü ünlülerinin sırasıyla o o ve u arasında zayıf bir ünlü ve ö ö ve ü arasında zayıf bir ünlü ’ye dönüştüğü herkesçe bilinir: GTÜ. qol “kol” > Tat., Bşk. qul “kol, el” GTÜ. qul “erkek köle” > Tat. qol a.e. , GTÜ. söz “kelime” > Tat. süz, Bşk. hüδ a.e. GTÜ. süz- “süzmek” > Tat. söz-, Bşk. höδa.e. Bu ünlü değişimlerinin Türkçe çalışmaları için ne kadar önemli olduğunu söylemeğe gerek yoktur, zira bu ünlü değişimleri Proto-Türkçe labial ünlülerini daha doğru bir şekilde yeniden yapılandırmamıza imkân sağlar. Aslında, Tatarca ve Başkurtçada bu ünlü değişimi olmasaydı, pek çok durumda Proto-Türkçe labial ünlülerinin kesin niteliğinin belirlenmesi imkânsız olmasa bile oldukça zor olurdu. Bu konuda Karl H. Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”

🔖

Cite This Article

Tekin, T., Çakmak, C. (2013). Tatarca ve Başkurtçada Labial Dudak Ünlü Değişiminin Tarihi Üzerine. Türkbilig, Sayı: 25, 119–128. https://ajindex.com/articles/707030

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...