Dergiler / Türkbilig / 2013 / Sayı: 25

Tatarca ve Başkurtçada Labial Dudak Ünlü Değişiminin Tarihi Üzerine

Talat Tekin(Emekli Öğretim Üyesi.)
Cihan Çakmak(Gaziosmanpaşa Üniversitesi)
Sayfa
119–128
Yayın Tarihi
2013-01-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ortak Türkçede ilk hecede bulunan o ve u sesleri Tatarca ve Başkurtçada u ve ü’ye dönüşürken; diğer tarafta u ve ü ünlülerinin sırasıyla o o ve u arasında zayıf bir ünlü ve ö ö ve ü arasında zayıf bir ünlü ’ye dönüştüğü herkesçe bilinir: GTÜ. qol “kol” > Tat., Bşk. qul “kol, el” GTÜ. qul “erkek köle” > Tat. qol a.e. , GTÜ. söz “kelime” > Tat. süz, Bşk. hüδ a.e.
📊
Temel Bulgular & Veri:GTÜ. süz- “süzmek” > Tat. söz-, Bşk. höδa.e.
💡
Sonuç & Katkı:Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Ortak Türkçede ilk hecede bulunan o ve u sesleri Tatarca ve Başkurtçada u ve ü’ye dönüşürken; diğer tarafta u ve ü ünlülerinin sırasıyla o o ve u arasında zayıf bir ünlü ve ö ö ve ü arasında zayıf bir ünlü ’ye dönüştüğü herkesçe bilinir: GTÜ. qol “kol” > Tat., Bşk. qul “kol, el” GTÜ. qul “erkek köle” > Tat. qol a.e. , GTÜ. söz “kelime” > Tat. süz, Bşk. hüδ a.e. GTÜ. süz- “süzmek” > Tat. söz-, Bşk. höδa.e. Bu ünlü değişimlerinin Türkçe çalışmaları için ne kadar önemli olduğunu söylemeğe gerek yoktur, zira bu ünlü değişimleri Proto-Türkçe labial ünlülerini daha doğru bir şekilde yeniden yapılandırmamıza imkân sağlar. Aslında, Tatarca ve Başkurtçada bu ünlü değişimi olmasaydı, pek çok durumda Proto-Türkçe labial ünlülerinin kesin niteliğinin belirlenmesi imkânsız olmasa bile oldukça zor olurdu. Bu konuda Karl H. Menges şöyle der: “labial kategorisindeki kararsızlık ve duraklama Altay dilleri için daha yaygın ve tipiktir.”

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tekin, T., Çakmak, C. (2013). Tatarca ve Başkurtçada Labial Dudak Ünlü Değişiminin Tarihi Üzerine. Türkbilig, Sayı: 25, 119–128. https://ajindex.com/articles/707030

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...