Sonuçta Çincemetinde ilgili cümlelerin büyük çoğunluğunda bu yapıları kullanmayı zorunlu kılanbir sözün yer almadığı, çevirmenin kimi zaman kalıp ifadelerin etkisiyle, kimi zaman söze güç katmak amacıyla tasvir fiil yapılarını tercih ettiği düşüncesine varılmıştır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmada Uygur Türkçesinin en önemli ve en hacimli eserlerinden biriolan Altun Yaruk’ta süreklilik ve tezlik bildiren tasvir fiilleri Çince orijinal metinlekarşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
📊
Key Findings & Data:Eski Uygur Türkçesinde süreklilik anlamı kal-,kel-, olur-, tur-, tut-, yat- yorı-; tezlik anlamı ise bėr- yardımcı fiilleriyle sağlanmıştır.Eserde bu fiillerin görev aldığı tasvir fiillerini içeren kırk beş cümle tespit edilmiştir.Bu cümleler Çince orijinal metindeki ilgili bölümlerle karşılaştırılmış, Şingko ŞeliTutung’un çeviri sırasındaki tutumu gözlenmiş, Çince metinde bu anlamı verenherhangi bir sözün kullanılıp kullanılmamasından hareketle çevirmeni bu yapılarıkullanmaya iten nedenler (ve olası nedenler) üzerinde durulmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Sonuçta Çincemetinde ilgili cümlelerin büyük çoğunluğunda bu yapıları kullanmayı zorunlu kılanbir sözün yer almadığı, çevirmenin kimi zaman kalıp ifadelerin etkisiyle, kimi zaman söze güç katmak amacıyla tasvir fiil yapılarını tercih ettiği düşüncesine varılmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Altun Yaruk · Uygur Türkçesi · tasvir fiilleri
Özet
Bu çalışmada Uygur Türkçesinin en önemli ve en hacimli eserlerinden biriolan Altun Yaruk’ta süreklilik ve tezlik bildiren tasvir fiilleri Çince orijinal metinlekarşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Eski Uygur Türkçesinde süreklilik anlamı kal-,kel-, olur-, tur-, tut-, yat- yorı-; tezlik anlamı ise bėr- yardımcı fiilleriyle sağlanmıştır.Eserde bu fiillerin görev aldığı tasvir fiillerini içeren kırk beş cümle tespit edilmiştir.Bu cümleler Çince orijinal metindeki ilgili bölümlerle karşılaştırılmış, Şingko ŞeliTutung’un çeviri sırasındaki tutumu gözlenmiş, Çince metinde bu anlamı verenherhangi bir sözün kullanılıp kullanılmamasından hareketle çevirmeni bu yapılarıkullanmaya iten nedenler (ve olası nedenler) üzerinde durulmuştur. Sonuçta Çincemetinde ilgili cümlelerin büyük çoğunluğunda bu yapıları kullanmayı zorunlu kılanbir sözün yer almadığı, çevirmenin kimi zaman kalıp ifadelerin etkisiyle, kimi zaman söze güç katmak amacıyla tasvir fiil yapılarını tercih ettiği düşüncesine varılmıştır.
Ayazlı, Ö. (2012). Altun Yaruk Sudur VI. kitap (karşılaştırmalı metin yayını). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. [AYAyazlı] Çetin, E. (2012a). Uygurcada tut- fiiliyle kurulan birleşik fiiller. Dil Araştırmaları, 11, s. 81-104. ___ (2012b). Altun Yaruk yedinci kitap. Adana: Karahan Kitabevi Yayınları. [AYÇetin VII] ___ (2017). Altun Yaruk sekizinci kitap. Adana: Karahan Kitabevi Yayınları. [AYÇetin VIII] Digital dictionary of budhism. Erişim tarihi: 11.04.2018. Erişim adresi: http://buddhism-dict. net/ Eraslan, K. (2009). Eski Uygur Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Ercilasun, A. B. (2014). Kutadgu Bilig grameri – fiil-
Ankara: Akçağ Yayınları. Erdal, M. (2004). A grammar of old Turkic. Leiden-Boston: Brill Publications. ___ (2013). Tezlik fiilinin kaynağı. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Semih TEZCAN’a Armağan, 13, s. 169-173. Ersan, R. (2015). Altun Yaruk bağlamında Eski Uygurcada fiil birleşmeleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Giles, H. A. (1912). A Chinese – English dictionary. Shangai, China and London. Gökçe, F. (2013). Gramerleşme teorisi ve Türkçe fiil birleşmeleri. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları. Gulcalı, Z. (2013). Eski Uygurca Altun Yaruk Sudur’dan “Aç Bars” öyküsü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. [AYGulcalı Aç Bars] ___ (2015). Altun Yaruk Sudur X. kitap (Metin-çeviri-açıklamalar-sözlük). Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. [AYGulcalı] Johannes, N. (1958a). Suvarṇaprabhāsottamasūtra, das Goldglanz-sūtra, ein Sankrittext des Mahāyāna-Buddhismus, I-Tsing’s chinesische Version und ihre tibetische Übersetzung, Bd
I-tsing’s chinesische Version Übersetz, eingeleitet, erläutert und mit einem photomechanischen Nachdruck des chinesischen Textes versehen. Leiden. ___ (1958b). Suvarṇaprabhāsottamasūtra, das Goldglanz-sūtra, ein Sankrittext des Mahāyāna-Buddhismus, I-Tsing’s chinesische Version und ihre tibetische Übersetzung, Bd
Die tibetische Übersetzung mit kritischen Anmerkungen herausgegeben, Leiden. Kaya, C. (1994). Uygurca Altun Yaruk, giriş, metin ve dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. [AYKaya] Nasilov, D. M. (1975). Zur Interpretation der Hilfsverben in den türkischen Sprachen. Bilimsel Bildiriler (içinde s. 505-511). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Ölmez, M. (1991). Altun Yaruk III. kitap (= 5. bölüm) Suvarṇaprabhâsasûtra. Ankara: Türk Dilleri Araştırmaları