AI Summary & Key Takeaways
AI InsightPaul, shows that the settlement underwent a strong and highly institutionalized process of Christianization from the Early Christian period to the Middle Ages.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Located in the modern province of Isparta, within the ancient region of Pisidia, the city of Adada occupied a key junction on the strategic road network connecting the Mediterranean coast with the Anatolian interior. This geopolitical positioning played a decisive role in the early introduction, dissemination, and institutionalization of the Christian faith throughout the region. This article examines the development of religious architecture and catechumenal practices in the city, placing particular emphasis on the architectural and liturgical significance of the South Valley Church. Characterized by a three-aisled basilican plan with a spacious atrium, the church is notable for its extensive use of spolia, the seamless integration of seating tiers dating back to the Roman Imperial period, and its continuous occupation lasting until the 12th century AD. Furthermore, the external enclosure of the apse, prothesis, and diaconicon within a unified straight eastern wall points to close architectural and stylistic interaction with Northern Syria and Cilicia. Beyond its typology, the incorporation of seating tiers into the building, together with a theologically significant graffito depicting a boat alongside the Tree of Life, indicates that the space served multiple purposes. The identification of thirteen churches across ancient Adada, considered together with the city's connection to the missionary journeys of St. Paul, shows that the settlement underwent a strong and highly institutionalized process of Christianization from the Early Christian period to the Middle Ages.
Özet
Günümüz Isparta ilinin idari sınırları içerisinde yer alan ve tarihsel coğrafyada Pisidia bölgesinin en önemli antik merkezlerinden biri olarak kabul edilen Adada kenti, Akdeniz kıyı şeridini Anadolu'nun iç kesimlerine bağlayan stratejik güzergâhların kritik bir kavşak noktasında konumlanmıştır. Bu jeopolitik konum, Hıristiyanlık inancının bölgede erken dönemlerden itibaren kökleşmesinde, yayılmasında ve kurumsal bir kimlik kazanmasında belirleyici ve yönlendirici bir rol oynamıştır. Bu makale, kentteki dinsel mimarinin değişim sürecini ve katekümenlik pratiklerini incelemekte; Güney Vadi Kilisesi'nin mimari ve litürjik önemine özellikle odaklanmaktadır. Geniş ve anıtsal bir atriumla tamamlanan üç nefli bazilikal planıyla dikkat çeken Güney Vadi Kilisesi; yoğun devşirme malzeme (spolia) kullanımı, Roma İmparatorluk Dönemi'ne tarihlenen antik oturma basamaklarının kutsal mimari kurguya kusursuz bir biçimde entegre edilmesi ve MS 12. yüzyıla kadar kesintisiz bir biçimde sürdürülen iskân geçmişi ile arkeoloji dünyasında öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, yapının apsis, prothesis ve diakonikon birimlerinin tek ve düz bir doğu duvarı içerisinde dıştan kuşatılması, Kuzey Suriye ve Kilikya mimari gelenekleriyle olan derin bölgesel etkileşimleri ve biçimsel alışverişleri açıkça gözler önüne sermektedir. Yapısal tipolojisinin ötesinde, oturma basamaklarının bu yapıya dâhil edilmesi ve bir gemi ile Hayat Ağacı'nı betimleyen teolojik ağırlıklı bir graffitinin varlığı, bu mekânın çok yönlü bir işlev gördüğünü göstermektedir. Antik Adada genelinde on üç ayrı kilisenin tespit edilmesi, kentin Aziz Pavlus'un din yayma yolculuklarıyla olan tarihi bağıyla birlikte değerlendirildiğinde, yerleşimin Erken Hristiyanlık döneminden Orta Çağ'a kadar uzanan süreçte katı, güçlü ve son derece kurumsal bir Hristiyanlaşma sürecinden geçtiği açıkça anlaşılmaktadır.