Journals / Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 5

AN ANALYSIS OF WHETHER A PERSON WHO DOES NOT POSSESS THE SPECIAL STATUS REQUIRED BY LAW MAY BE AN INDIRECT PERPETRATOR IN SPECIFIC (STATUS-BASED) OFFENSES

KANUNDA ARANAN ÖZEL FAİLLİK SIFATINA SAHİP OLMAYAN BİR KİMSENİN ÖZGÜ SUÇLARDA DOLAYLI FAİL OLUP OLAMAYACAĞI SORUNU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Ali Boyracı(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)
Pages
1492–1520
Publication Date
2026-10-23
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, we propose that the Court of Cassation (Yargıtay)’s current jurisprudence be revised.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The question of whether the provisions on indirect perpetration can be applied to specific offenses remains one of the debated issues in the general theory of criminal law.
📊
Key Findings & Data:It is argued that the provision set out in Article 40 (2) of the Turkish Criminal Code (TCC) No.5237 also supports this view.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, we propose that the Court of Cassation (Yargıtay)’s current jurisprudence be revised.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Özgü suç · Dolaylı Fail · Azmettirme

Abstract

The question of whether the provisions on indirect perpetration can be applied to specific offenses remains one of the debated issues in the general theory of criminal law. According to the prevailing view in Turkish and German criminal law doctrine and the well-established case law of Court of Cassation (Yargıtay), those who do not possess the special status required for specific offenses can not be direct perpetrators, co-perpetrators, or indirect perpetrators in such offenses. It is argued that the provision set out in Article 40 (2) of the Turkish Criminal Code (TCC) No.5237 also supports this view. In our view as well, it is not possible for a person who does not possess the special status required for specific offenses to be a direct perpetrator or a co-perpetrator. However, since the indirect perpetrator does not himself carry out the act but causes it to be committed through a person under his control, where the direct perpetrator or co-perpetrator possesses the required special status, the person exercising control over them may be held liable as an indirect perpetrator. Furthermore, we are of the opinion that the term “perpetrator” referred to in Article 40 (2) of TCC should be understood as encompassing only direct perpetrator and co-perpetrators, and that this expression does not include indirect perpetrators. We consider that there is neither a doctrinal nor a statutory obstacle to the application of the rules on indirect perpetration in specific offenses. On the other hand, in such cases, punishing the person behind the scenes as an instigator is incompatible with the fundamental principles of the general theory of criminal law and, in some instances, also gives rise to problematic practices whereby individuals are subjected to penalties exceeding what is appropriate. In conclusion, we propose that the Court of Cassation (Yargıtay)’s current jurisprudence be revised.

Özet

Özgü suçlarda dolaylı faillik hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı meselesi suç genel teorisinin hâlen güncel tartışma konularından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk ve Alman ceza hukuku öğretisindeki hâkim görüş ile Yargıtay’ın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, özgü suçlarda özel faillik niteliği bulunmayanlar doğrudan fail, müşterek fail ve dolaylı fail olamaz. Nitekim 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK)’nun 40/2. maddesinde yer alan düzenlemenin de bu görüşü desteklediği savunulmaktadır. Esasen özgü suçlarda özel faillik niteliği bulunmayan bir kimsenin doğrudan ya da müşterek fail olması mümkün değildir. Buna karşın dolaylı fail fiili kendisi gerçekleştirmeyip iradesine hâkim olduğu araç kişiye işlettiği için fiili işleyen doğrudan veya müşterek failin özel faillik niteliğini taşıması hâlinde, arka plandaki kişi dolaylı fail olarak sorumlu tutulabilmelidir. Nitekim TCK m.40/2’nin de bu husus dikkate alınarak yorumlanması gerektiğinden, hükümde bahsedilen “fail” ifadesiyle yalnızca doğrudan ve müşterek failin kastedildiğini, bu ifadenin dolaylı faili kapsamadığını düşünmekteyiz. Bu nedenle özgü suçlarda dolaylı faillik hükümlerinin uygulanmasının önünde teorik ve kanuni bir engelin bulunmadığı kanaatindeyiz. Esasen bu tip olaylarda arka plandaki kişinin azmettiren olarak sorumlu tutulması suç genel teorisinin temel esasları ile bağdaşmadığı gibi bazı durumlarda kişiye olması gerekenden daha fazla ceza verilmesi şeklinde sakıncalı uygulamalara da yol açmaktadır. Dolayısıyla Yargıtay’ın konu ile ilgili mevcut içtihadında değişikliğe gidilmesini önermekteyiz.

🔖

Cite This Article

Boyracı, A. (2026). AN ANALYSIS OF WHETHER A PERSON WHO DOES NOT POSSESS THE SPECIAL STATUS REQUIRED BY LAW MAY BE AN INDIRECT PERPETRATOR IN SPECIFIC (STATUS-BASED) OFFENSES. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 5, 1492–1520. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1954190

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (48)

  1. Akbulut, Berrin. “Bağlılık Kuralı.” Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 14, sy. 1 (2010): 167-214.
  2. Akbulut, Berrin. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Adalet Yayınevi, 2024.
  3. Artuk, Mehmet Emin, Ahmet Gökcen, M. Emin Alşahin ve Kerim Çakır. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Adalet Yayınevi, 2024.
  4. Bölükoğlu, İsmail Doğukan. “Çocukların Suç İşlenmesinde Kullanılmasının Dolaylı Faillik ve Azmettirme Bakımından Değerlendirilmesi.” Adalet Dergisi, sy. 74 (2025): 565-599.
  5. Centel, Nur, Hamide Zafer ve Özlem Çakmut. Türk Ceza Hukukuna Giriş. Beta Yayıncılık, 2023.
  6. Demirbaş, Timur. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Seçkin Yayınevi, 2024.
  7. Demirel, Muhammed. Suça İştirakte Bağlılık Kuralı. On İki Levha Yayıncılık, 2017.
  8. Dülger, Murat Volkan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Seçkin Yayınevi, 2025.
  9. Dülger, Murat Volkan. “Yeni Türk Ceza Kanunu’nda Suç Ortaklığı.” Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1, sy. 2 (2004): 85-137.
  10. Ekici Şahin, Meral. “Dolaylı Failliğe İlişkin Bazı Sorunlar.” Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8, sy. 109-110 (2013): 7-25.
  11. Ekin Aydın, Şeyda Betül. “Özgü Suçlara İştirak ve Dolaylı Faillik Meselesinin Türk Ceza Kanunu’nun 40/2. Maddesi Bağlamında Değerlendirilmesi.” Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19, sy. 223 (2024): 1565-1602.
  12. Evik, Ali Hakan. “İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun “Failinin Niteliklerine ve Bu Suça İştirake İlişkin” Bir Yargıtay Kararının Düşündürdükleri.” Ceza Hukuku Dergisi 12, sy. 33 (2017): 7-46.
  13. Hafızoğulları, Zeki ve Muharrem Özen. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. US-A Yayıncılık, 2024.
  14. Hakeri, Hakan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Adalet Yayınevi 2020.
  15. Hakeri, Hakan. “Yeni Türk Ceza Kanunu’nda İştirak.” Ceza Hukuku Dergisi 1, sy. 1 (2006): 75-109.
  16. Heger, Martin. “§ Vor 13 StGB.” İçinde Strafgesetzbuch Kommentar (Lackner/Kühl/Heger StGB). Verlag C. H. Beck, 2025.
  17. Heinrich, Bernd. Ceza Hukuku Genel Kısım-II (ed. Yener Ünver). Adalet Yayınevi, 2015.
  18. İçel, Kayıhan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Beta Yayıncılık, 2023.
  19. Kaptan, Efekan. “Ceza Hukukunda Suça İştirak.” Terazi Hukuk Dergisi 9, sy. 96 (2014): 31-41.
  20. Karakehya, Hakan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Adalet Yayınevi, 2022.
  21. Kitapçıoğlu Yüksel, Tülay. Özgü Suç. On İki Levha Yayıncılık, 2021.
  22. Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Seçkin Yayınevi, 2025.
  23. Koch, Arnd. “Grundfälle zur mittelbaren Täterschaft, § 25 I Alt. 2 StGB.” Juristische Schulung, sy. 5 (2008): 399-402.
  24. Kudlich, Hans. “§ 25 StGB.” İçinde BeckOK StGB. Verlag C. H. Beck, 2026.
  25. Kühl, Kristian. “Täterschaft und Teilnahme.” Juristische Arbeitsblätter, sy. 9 (2014): 668-674.
  26. Mahmutoğlu, Fatih S. “Kusurluluk Prensibi Açısından Azmettirenin Ceza Sorumluluğu.” İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 63, sy. 1-2 (2005): 57-112.
  27. Mahmutoğlu, Fatih Selami ve Serra Karadeniz. Türk Ceza Kanunu Genel Hükümler Şerhi. Beta Yayıncılık, 2021.
  28. Murmann, Uwe. “Grundwissen zur mittelbaren Täterschaft (§ 25 I 2. Alt. StGB).” Juristische Arbeitsblätter, sy. 5 (2008): 321-326.
  29. Özbek, Veli Özer, Koray Doğan, Serkan Meraklı, Pınar Bacaksız ve İsa Başbüyük. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Seçkin Yayınevi, 2025.
  30. Özen, Mustafa. “5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun İştirak Kurumuna Bakışı.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, sy. 70 (2007): 239-253.
  31. Özgenç, İzzet. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Seçkin Yayınevi, 2025.
  32. Öztürk, Mustafa Kağan. “Türk Ceza Kanunu’nda Bir İştirak Şekli Olarak Faillik (TCK m.37).” Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13, sy. 1 (2023): 255-307.
  33. Öztürk, Bahri ve Mustafa Ruhan Erdem. Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku. Seçkin Yayınevi, 2025.
  34. Özyüksel, Özgün. Türk Ceza Hukukunda Dolaylı Faillik. Seçkin Yayınevi, 2021.
  35. Pohlreich, Erol, “§ 25 StGB.” İçinde Strafgesetzbuch Kommentar (Lackner/Kühl/Heger StGB). Verlag C. H. Beck, 2025.
  36. Rönnau, Thomas. “Grundwissen – Strafrecht: Beteiligung am und durch Unterlassen.” Juristische Schulung, sy. 3 (2026): 212-217.
  37. Sarıgül, Ali Tanju. Suça İştirak. Seçkin Yayınevi, 2022.
  38. Savaşcı Temiz, Bilgehan. “İştirak Hükümleri Açısından Bağlılık Kuralı.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 65, sy. 4 (2016): 2487-2512.
  39. Scheinfeld, Jörg. “§ 25 StGB.” İçinde Münchener Kommentar zum Strafgesetzbuch (MüKoStGB). Verlag C. H. Beck, 2024.
  40. Sınar, Hasan. “Türk Ceza Hukukunda Dolaylı Faillik.” Ceza Hukuku Dergisi 6, sy. 15 (2011): 59-86.
  41. Sonay Evik, Vesile. Suça İştirakte Yardım Edenin Ceza Sorumluluğu. On İki Levha Yayıncılık, 2011.
  42. Taşkın Kapusuzoğlu, Beril. Suça İştirakte Bağlılık Kuralı. On İki Levha Yayıncılık, 2017.
  43. Toroslu, Nevzat ve Haluk Toroslu. Ceza Hukuku Genel Kısım. Savaş Yayınevi, 2025.
  44. Tulay, M. Emre. “Suç Ortaklarının Cezai Sorumluluğu Üzerinde Kamu Görevlisi Sıfatının Hukuki Etkisi.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 70, sy. 4 (2021): 1223-1259.
  45. Yenisey, Feridun ve Gottfried Plagemann. Alman Ceza Kanunu Strafgesetzbuch (StGB). Beta Yayıncılık, 2015.
  46. Zafer, Hamide. Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m.1-75. Beta Yayıncılık, 2021.
  47. Weber, Klaus ve Antje Dietsch. “Vor § 29 BtMG.” İçinde Betäubungsmittelgesetz Kommentar (Weber/Kornprobst/Maier BtMG). Verlag C. H. Beck, 2025.
  48. Weißer, Bettina. “§ 25 StGB.” İçinde Tübingen Kommentar Strafgesetzbuch (TK-StGB). Verlag C. H. Beck, 2025.