AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt concludes that, rather than a verbatim transplantation of the AI Act, a governance design that is phased and flexible and supported by soft-law instruments would be more appropriate for Türkiye.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study analyses how the principle of technological neutrality is given concrete form, within the framework of the European Union Artificial Intelligence Act (AI Act), both in the normative design of artificial intelligence regulation and in its implementation architecture. With the proliferation of generative AI, it is clear that risks such as discrimination, algorithmic bias, lack of transparency and the erosion of meaningful human oversight intersect directly with fundamental rights. At the same time, these developments are seen to produce transformative effects on market structure, competition and innovation. Drawing on the Collingridge dilemma, which concerns the timing and the instruments of regulation, as a conceptual background, the article argues that technology-specific and rigid norms may increase the risk of technological lock-in over the medium and long term. The second part of the study analyses, from the perspective of technological neutrality, the risk-based approach of the AI Act, its definition of an AI system, prohibited practices, high-risk systems, transparency obligations and the provisions on general-purpose AI models. It is argued that the design of the AI Act, which focuses not on technical architecture but on effects and the context of use, serves the aim of neither advantaging nor disadvantaging particular technologies. The third part addresses the cross-border effects of the AI Act in the context of the Brussels Effect and, in view of the fact that Türkiye does not yet have a comprehensive artificial intelligence statute, how technological neutrality and the risk-based approach may be adapted as normative guidance. It concludes that, rather than a verbatim transplantation of the AI Act, a governance design that is phased and flexible and supported by soft-law instruments would be more appropriate for Türkiye.
Özet
Bu çalışma, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü (YZT) çerçevesinde teknolojik tarafsızlık ilkesinin, yapay zekâ regülasyonunun hem normatif tasarımında hem de uygulama mimarisinde nasıl somutlaştığını analiz etmektedir. Üretken yapay zekânın yaygınlaşmasıyla birlikte ayrımcılık, algoritmik önyargı, şeffaflık eksikliği ve anlamlı insan denetiminin zayıflaması gibi risklerin temel haklarla doğrudan kesiştiği açıktır. Aynı zamanda piyasa yapısı, rekabet ve inovasyon üzerinde dönüştürücü etkiler doğurduğu görülmektedir. Makale, düzenlemenin zamanlaması ve araçlarına ilişkin Collingridge ikilemini kavramsal bir arka plan olarak kullanmakta ve teknolojiye özgü, katı normların orta-uzun vadede teknolojik kilitlenme (lock-in) riskini artırabileceğini tartışmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde YZT’nin risk temelli yaklaşımı, yapay zekâ sistemi tanımı, yasaklı uygulamalar, yüksek riskli sistemler, şeffaflık yükümlülükleri ve genel amaçlı yapay zekâ modellerine ilişkin hükümler, teknolojik tarafsızlık (technology neutrality) perspektifinden analiz edilmektedir. YZT’nin teknik mimariye değil etki ve kullanım bağlamına odaklanan kurgusunun, belirli teknolojileri avantajlı/dezavantajlı kılmama amacına hizmet ettiği ileri sürülmektedir. Üçüncü bölümde ise YZT’nin Brüksel Etkisi bağlamında sınır aşan etkileri ile Türkiye’de henüz bütüncül bir yapay zekâ kanunu bulunmaması karşısında, teknolojik tarafsızlık ve risk temelli yaklaşımın normatif rehber olarak nasıl uyarlanabileceği ele alınmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye bakımından YZT’nin birebir iktibasından ziyade; aşamalı, esnek ve yumuşak hukuk araçlarıyla desteklenen bir yönetişim tasarımının daha isabetli olacağı savunulmaktadır.