AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that figurative narration in Safavid silk textiles is predominantly constructed through dynamic compositions based on literary themes, courtly life, and hunting scenes, where figures function as central elements carrying the narrative across the surface.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aims to examine Safavid and Ottoman silk textiles dated to the sixteenth and seventeenth centuries through a comparative approach within the framework of figurative motifs. The research evaluates the positioning of human and animal figures within the composition, their visual relationship with the miniature tradition, their interaction with vegetal and ornamental systems, and the organization of the textile surface. Within a qualitative research framework, literature review, iconographic analysis, and comparative methods were employed; selected textile examples were analyzed to investigate the level of narrativity, compositional role, and visual function of figurative language. The findings indicate that figurative narration in Safavid silk textiles is predominantly constructed through dynamic compositions based on literary themes, courtly life, and hunting scenes, where figures function as central elements carrying the narrative across the surface. In contrast, Ottoman silk textiles display a more limited figurative repertoire, in which forms of figurative origin are reinterpreted within the ornamental system through motifs such as rumi patterns, tiger stripes, or highly stylized animal traces. The results demonstrate that the differences between the two production traditions cannot be explained solely by iconographic preferences; structural aspects such as compositional logic, surface rhythm, degree of stylization, and visual function are also decisive. In this respect, the study proposes reinterpreting Ottoman and Safavid textiles not through a binary opposition of figurative presence and absence, but through the concepts of narrativity, stylization, and surface organization. Consequently, figurative motifs are evaluated not merely as decorative elements but as compositional components reflecting the aesthetic understanding, court ideology, and visual representation strategies of the period. The comparative evaluation further shows that figurative motifs should be examined not only through their formal characteristics but also through the rhythm, repetition systems, and hierarchical placement they create on the surface, emphasizing the textile field as an active space of visual narration and reinforcing the central comparative argument of the study.
Özet
Bu çalışma, 16. ve 17. yüzyıllara tarihlenen Safevi ve Osmanlı ipekli kumaşlarını figüratif motifler bağlamında karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada insan ve hayvan figürlerinin kompozisyon içindeki konumlanışı, minyatür geleneğiyle kurduğu görsel ilişki, nebati ve ornamental sistemlerle etkileşimi ile yüzey kompozisyonu değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda ikonografik çözümleme ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılmış; seçilen kumaş örnekleri üzerinden figüratif dilin anlatısallık düzeyi, kompozisyon içindeki rolü ve görsel işlevi incelenmiştir. Safevi ipekli kumaşlarında figüratif anlatının çoğunlukla edebî metinler, saray yaşamı ve av sahneleri gibi temalara dayanan dinamik kompozisyonlar aracılığıyla kurulduğu; figürlerin yüzeyde anlatıyı taşıyan merkezî unsurlar olarak konumlandığı belirlenmiştir. Buna karşılık Osmanlı ipekli kumaşlarında figüratif repertuvarın daha sınırlı olduğu, figüratif kökenli biçimlerin rumi, kaplan pençesi veya stilize hayvan izleri gibi motifler aracılığıyla ornamental sistem içinde yeniden üretildiği görülmüştür. Bulgular, iki üretim geleneği arasındaki farklılığın yalnızca ikonografik tercihlerle açıklanamayacağını; kompozisyon mantığı, yüzey ritmi, stilizasyon derecesi ve görsel işlev gibi yapısal unsurların da belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, Osmanlı ve Safevi dokumalarını figüratif varlık-yokluk ikiliği üzerinden değerlendirmek yerine anlatısallık, stilizasyon ve yüzey kompozisyonu çerçevesinde yeniden yorumlamayı önermektedir. Böylece figüratif motiflerin yalnızca dekoratif unsurlar değil; dönemin estetik anlayışını, saray ideolojisini ve görsel temsil stratejilerini yansıtan kompozisyon bileşenleri olarak ele alınabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen karşılaştırmalı değerlendirme, figüratif motiflerin yalnızca biçimsel özellikleriyle değil, aynı zamanda yüzeyde oluşturdukları ritim, tekrar düzeni ve kompozisyon içindeki hiyerarşik konumlarıyla ele alınması gerektiğini göstermekte; böylece dokuma yüzeyinin görsel anlatı üretiminde etkin bir alan olduğu vurgulanmaktadır ve bu yaklaşım, araştırmanın temel karşılaştırmalı yorumunu açık biçimde güçlendirmektedir.