Journals / Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi / 2025 / Cilt: 3 Sayı: 2

An Examination of Science Curricula in Terms of Scientific Process Skills, Life Skills, 21st Century Skills, and STEM Education

Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarında Bilimsel Süreç Becerileri, Yaşam Becerileri, 21. Yüzyıl Becerileri ve STEM Eğitiminin İncelenmesi

Nisa Gül(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0006-4220-9795
Tuğçe Ünsal(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0002-4412-6951
Merve Nur Özkan(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-3564-3715
Mercan Öz(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0002-9425-3246
Pages
80–110
Publication Date
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that studies focusing on scientific process skills intensified particularly in 2020, with quantitative and quasi-experimental designs being predominantly preferred in this area.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The aim of this study is to examine academic research conducted in Türkiye between 2013 and 2025 within the context of Science Curricula, and to reveal how scientific process skills, life skills, 21st-century skills, and STEM education have been addressed within these curricula and how these areas have evolved over time.
📊
Key Findings & Data:The findings indicate that studies focusing on scientific process skills intensified particularly in 2020, with quantitative and quasi-experimental designs being predominantly preferred in this area.
💡
Conclusion & Impact:By addressing these four skill domains collectively, this study fills a significant gap in the literature and provides a comprehensive framework for future curriculum development and research.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:2013 Verileri
⚙️Variables:Fen Bilimleri · Öğretim Programı · Bilimsel Süreç Becerileri

Abstract

The aim of this study is to examine academic research conducted in Türkiye between 2013 and 2025 within the context of Science Curricula, and to reveal how scientific process skills, life skills, 21st-century skills, and STEM education have been addressed within these curricula and how these areas have evolved over time. The study was conducted using a systematic literature review approach, and descriptive content analysis was employed during the analysis process. Within this framework, studies published in the field of science education were analyzed in terms of their distribution by year; sample/study group types and educational levels; research methods and research designs; data collection instruments; and data analysis techniques. The findings indicate that studies focusing on scientific process skills intensified particularly in 2020, with quantitative and quasi-experimental designs being predominantly preferred in this area. Research on life skills was found to be more recent compared to other thematic areas and largely based on qualitative methods and document analysis. It was determined that 21st-century skills began to be incorporated more systematically into curriculum documents following the 2018 Science Curriculum, and that studies focusing on the sub-dimensions of these skills increased in the post-2020 period. In the field of STEM education, interdisciplinary and practice-based approaches were found to be prominent; however, mixed-methods and application-oriented studies remain limited. Overall, the results suggest that science curricula have gradually evolved toward a skill-based and holistic structure over time. By addressing these four skill domains collectively, this study fills a significant gap in the literature and provides a comprehensive framework for future curriculum development and research.

Özet

Bu araştırmanın amacı, 2013-2025 yılları arasında Türkiye’de Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları bağlamında yürütülen akademik çalışmaları inceleyerek bilimsel süreç becerileri, yaşam becerileri, 21. yüzyıl becerileri ve STEM eğitiminin programlarda hangi çerçevede ele alındığını ve bu alanların zaman içerisindeki değişimini ortaya koymaktır. Araştırma sistematik alanyazın incelemesi yaklaşımıyla yürütülmüş; analiz sürecinde betimsel içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda fen eğitimi alanında yayımlanan çalışmalar; yıllara göre dağılım, örneklem/çalışma grubu türleri ve eğitim düzeyleri, kullanılan araştırma yöntemleri ve desenleri, veri toplama araçları ile veri analiz yöntemleri açısından incelenmiştir. Elde edilen bulgular bilimsel süreç becerilerine yönelik çalışmaların özellikle 2020 yılında yoğunlaştığını ve bu alanda çoğunlukla nicel ve yarı deneysel desenlerin tercih edildiğini göstermektedir. Yaşam becerileri alanındaki çalışmaların diğer konu alanlarına göre daha yeni olduğunu, büyük ölçüde nitel yöntemlere ve doküman incelemelerine dayandığı belirlenmiştir. 21. yüzyıl becerilerinin özellikle 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile birlikte program metinlerinde daha sistematik biçimde yer almaya başladığı; 2020 sonrası dönemde bu becerilerin alt boyutlarına odaklanan çalışmaların arttığı tespit edilmiştir. STEM eğitimi alanında ise disiplinler arası ve uygulama temelli yaklaşımların ön plana çıktığı ancak karma yöntemli ve uygulamaya dayalı araştırmaların sınırlı kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak fen bilimleri dersi öğretim programlarının zaman içerisinde beceri temelli ve bütüncül bir yapıya evrildiği görülmektedir. Bu çalışma söz konusu dört beceri alanını bir arada ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve gelecekte yapılacak program geliştirme ve araştırma çalışmalarına yönelik kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Gül, N., Ünsal, T., Özkan, M. N., Öz, M. (2025). An Examination of Science Curricula in Terms of Scientific Process Skills, Life Skills, 21st Century Skills, and STEM Education. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Cilt: 3 Sayı: 2, 80–110. https://ajindex.com/articles/1645924

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (59)

  1. Adanur Sönmez, E., Aydın Ceran, S., & Koçak, N. (2025). Student experiences in context-based STEM instructional design: An investigation focused on scientific creativity and interest in STEM career. Education Sciences, 15(9), Article 1218. https://doi.org/10.3390/educsci15091218.
  2. Akgündüz, D., Aydeniz, M., Çakmakçı, G., Çavaş, B., Çorlu, M., Öner, T., & Özdemir, S. (2015). STEM eğitimi Türkiye raporu: Günümüz modası mı yoksa gereksinim mi? İstanbul Aydın Üniversitesi STEM Merkezi. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.1980.0801.
  3. Aktaş, S., Aktaş, İ., & Kalaycı, S. (2020). The relatıonshıp between emotıonal ıntellıgence, Scıentıfıc process skılls and scıence achıevements. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education, 9(4), 166-177.
  4. Aydın Ceran, S. (2021). 21. yüzyıl becerileri bağlamında fen eğitiminin bugünü ve geleceği: Türkiye perspektifinde bir analiz. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(4), 3191-3218. https://doi.org/10.15869/itobiad.908645.
  5. Aydın, S., & Özmüş, G. S. (2024). 7. sınıf fen bilimleri ders kitabındaki deneysel içeriklerin 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi: ışığın madde ile etkileşimi ünitesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(1), 1-23. https://doi.org/10.47714/uebt.1299491.
  6. Bahşi, A., & Açıkgül Fırat, E. (2020). STEM etkinliklerinin 8. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerine, bilimsel epistemolojik inançlarına ve fen başarılarına etkisinin incelenmesi. Ondokuz Mayis Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 1-22. https://doi.org/10.7822/omuefd.616509.
  7. Baran Jovanovic, E., Canbazoğlu Bilici, S., & Mesutoğlu, C. (2015). Fen teknoloji mühendislik ve matematik FeteMM spotu geliştirme etkinliği. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi, 5(2), 60-69.
  8. Bilir, U. (2025). Türkiye’de 2018 ve 2024 yılları fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 793–836. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532604.
  9. Bodur, Z., & Yıldırım, M. (2018). Sınıf dışı etkinliklerinin ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve bilimsel süreç becerileri üzerine etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 47(47), 125-140. https://doi.org/10.15285/maruaebd.271564
  10. Bostan Sarıoğlan, A., Gedik, İ., & Can, Y. (2016). Ortaokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerinin karşılaştırılması: Kuvvet ve hareket ünitesi örneği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 690-701. https://doi.org/10.17860/efd.97747.
  11. Cao, X., Lu, H., Wu, Q., & Hsu, Y. (2025) Systematic review and meta-analysis of the impact of STEM education on students learning outcomes. Frontiers in Psychology, 16, 1579474. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1579474.
  12. Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38
  13. Çetin, A., Gündoğdu, B., Hökkaş, H., & Genç, M. (2023). STEM eğitimi yaklaşımı konulu araştırmalar üzerine sistematik bir derleme. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 1-23. https://doi.org/10.55179/dusbed.1090964.
  14. Demir, K., & Çetin, P. (2023). 2018 fen bilimleri dersi öğretim programının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 7(1), 25-43. https://doi.org/10.35346/aod.1279320
  15. Demirci, M., & Yıldırım, H. İ. (2025). Fen bilimleri ders kitapları ve öğretim programının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Bilgisayar ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(25), 156-180. https://doi.org/10.18009/jcer.1568951.
  16. Deniş Çeliker, H. & Kara, M. (2020). Fen öğretiminde REACT'ın etkileri: 21. yüzyıl becerileri ve fene yönelik öz yeterlilik inançları. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(Eğitim ve toplum özel sayısı), 5732-5763. https://doi.org/10.26466/opus.701189.
  17. Deveci, İ. (2018). Türkiye’de 2013 ve 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel öğeler açısından karşılaştırılması. Mersin Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 799–825. https://doi.org/10.17860/mersinefd.342260.
  18. Deveci, İ., Konuş, F. Z., & Aydız, M. (2018). 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarının yaşam becerileri açısından incelenmesi. Çukurova University Faculty of Education Journal, 47(2), 765-797.
  19. Ektiren, M., & Sabaz, Y. (2017). Aktif fen eğitim sisteminin öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı tutumları ve yaratıcılık becerilerine olan etkisinin incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 69-81.
  20. Elmalı, Ş., & Balkan Kıyıcı, F. (2017). Türkiye'de yayınlanmış FeTeMM eğitimi ile ilgili çalışmaların incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 684-696. https://doi.org/10.19126/suje.322791.
  21. Eren, E., & Dökme, İ. (2022). Fen eğitiminde kullanılan STEM uygulamalarının değerlendirilmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 669-681. https://doi.org/10.21666/muefd.1080617.
  22. Erol, A., & Erol, M. (2022). Türkiye’de erken çocuklukta STEM eğitimi: araştırmalarda eğilimler. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 590–609. https://doi.org/10.33308/26674874.2022363442
  23. Erten, Z., & Taşçi, G. (2016). Fen bilgisi dersine yönelik okul dışı öğrenme ortamları etkinliklerinin geliştirilmesi ve öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine etkisinin değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 638-657. https://doi.org/10.17556/jef.41328
  24. Eskici, G. Y., & Özsevgeç, T. (2019). Yaşam becerileri ile ilgili çalışmaların tematik içerik analizi: bir meta-sentez çalışması. International e-Journal of Educational Studies, 3(5), 1-15. https://doi.org/10.31458/iejes.421255.
  25. Eslek, S., & Şahin, M. (2021). FeTeMM aktivitelerinin öğrencilerin fetemm kariyer ilgi, tutum ve algılarına etkisinin araştırılması. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 4(3), 217-229.
  26. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2019). How to design and evaluate research in education (10th ed.). McGraw-Hill Education.
  27. Gomez, C.V.G. (2024). Teaching entrepreneurship in higher education: The application active based learning activities to environmental protection. Thinking Skills and Creativity, 52, 101502.
  28. Güven, Ç., Selvi, M., & Benzer, S. (2018). 7E öğrenme modeli merkezli STEM etkinliğine dayalı öğretim uygulamalarının akademik başarıya etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(STEMES’18), 73-80. https://doi.org/10.18506/anemon.463812.
  29. Herianto, Ikhsan, J., & Purwastuti, L. A. (2024). Developing student 21st-century skills through STEM engineering design learning cycle (STEM-EDELCY) model. The Journal of Educational Research, 117(3), 137-150. https://doi.org/10.1080/00220671.2024.2346659.
  30. Irmak, Z., & Çetin, D. (2024). 2018 ve 2024 Ortaokul fen bilimleri öğretim programlarının bilimsel muhakeme becerileri açısından karşılaştırılması. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 8(3), 447-474. https://doi.org/10.15659/jancr.v8i3.199.
  31. Kaya, A., & Ayar, M. C. (2020). Türkiye örnekleminde STEM eğitimi alanında yapılan çalışmaların içerik analizi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 275-306.
  32. Liman, S., & Batı, K. (2025). Argümantasyona dayalı sosyobilimsel durum temelli fen öğretiminin istenilen argümantasyon kalitesi ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 243-262. https://doi.org/10.55008/te-ad.1791341.
  33. MEB (2013). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi öğretim programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
  34. MEB (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
  35. MEB (2024). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
  36. Ozan, F., & Uluçınar Sağır, Ş. (2020). FeTeMM uygulamalarının kuvvetin ölçülmesi ünitesinde başarı ve FeTeMM’e yönelik tutuma etkisi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 260-275. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.764617.
  37. Öcal, S. H., & Bahar, H. H. (2024). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerinin incelenmesi: Erzincan örneği. Journal of Curriculum and Educational Studies, 2(3), 68–93. https://doi.org/10.5281/zenodo.12528013.
  38. Öner Sunkur, M., & Arıbaş, S. (2020). Fen ve teknoloji/fen bilimleri dersinde tahmin et-gözle-açıkla yöntemi ile desteklenmiş yansıtıcı düşünmeye dayalı etkinlik uygulamalarının başarı, kalıcılık, madde ve değişim öğrenme alanına yönelik tutum, bilimsel süreç becerileri ve akademik risk alma davranışlarına etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 1789-1809. https://doi.org/10.17755/esosder.674940.
  39. Özcan, H., & Düzgünoğlu, H. (2017). Fen bilimleri dersi 2017 taslak öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. International Journal of Active Learning, 2(2), 28-48.
  40. Özçelik, A., & Akgündüz, D. (2018). Üstün/özel yetenekli öğrencilerle yapılan okul dışı STEM eğitiminin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 334-351. https://doi.org/10.24315/trkefd.331579.
  41. Saban, Y., Aydoğdu, B., & Elmas, R. (2015). 2005 ve 2013 Fen bilgisi öğretim programlarının 4. ve 5. sınıf düzeylerinin bilimsel süreç becerileri açısından karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(32), 62-85.
  42. Sağdıç, M., Bakırcı, H., & Boynukara, Z. (2019). Rehberli sorgulama öğretim modeline dayalı fen öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi: Kuvvet ve enerji ünitesi örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 943-959.
  43. Sungur Gül, K., Saylan Kırmızıgül, A., & Ateş, H. (2022). Temel eğitim ve ortaöğretimde STEM eğitimi üzerine alan yazın incelemesi: Türkiye Örneği. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 544-568. https://doi.org/10.51460/baebd.931501.
  44. Şahin, A., Ayar, M. C., & Adıgüzel, T. (2014). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik içerikli okul sonrası etkinlikler ve öğrenciler üzerindeki etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 1-26. https://doi.org/10.12738/estp.2014.1.1876.
  45. Şanlı, M., & Somuncuoğlu Özerbaş, D. H. (2021). STEM etkinliklerinin öğrencilerin STEM alanlarına yönelik tutumuna ve fene yönelik motivasyonlarına etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 139-154. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.889816.
  46. Taşcı, Z., & Demirbaş, M. (2022). Fen bilimleri dersi öğretim programındaki yaşam becerilerinin 7. sınıf ders kitabındaki yansımaları. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences (BNEJSS), 8(3), 78-96.
  47. Taştan Akdağ, F., & Güneş, T. (2021). 7. sınıflarda STEM uygulamalarının akademik başarı ve bilimsel süreç becerileri üzerine etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 24-36. https://doi.org/10.17539/amauefd.944114.
  48. Tatlı, A., & Bilir, V. (2021). Ortaokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerine REACT stratejisinin etkisi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi 43, 120-144. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.824326.
  49. Türel, Y. K., Şimşek, A., Şengül Vautıer, C. G., Şimşek, E., & Kızıltepe, F. (2023). 21. yüzyıl becerileri ve değerlere yönelik araştırma raporu. Talim ve Terbiye Kurulu.
  50. Uğur, Ü. E., & Sungur, S. (2021). Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki 21. yüzyıl becerilerine ilişkin algıları: Çok boyutlu bir yaklaşım. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 186-200. https://doi.org/10.16986/HUJE.2020058877.
  51. Ural Keleş, P. (2018). 2017 fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında beşinci sınıf fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 121-142.
  52. Uysal, T., & Şaşmaz Ören, F. (2025). Fen eğitiminde yaşam becerileri üzerine yapılan ulusal çalışmaların incelenmesi. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 8(2), 140-173.
  53. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703.
  54. Yamak, H., Bulut, N., & Dündar, S. (2014). 5. Sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ile fene karşı tutumlarına FeTeMM etkinliklerinin etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 249-265. https://doi.org/10.17152/gefd.15192.
  55. Yazıcı, Y.Y., Hacıoğlu, Y., & Sarı, U. (2023). Girişimcilik, STEM tutumu ve kariyer ilgisi gelişimi: DeSIGN™ modeli tabanlı 6E öğrenme yoluyla STEM eğitimi. International Journal of Technology and Design Education, 33, 1525-1545. https://doi.org/10.1007/s10798-022-09780-z
  56. Yıldırım, M. (2014). Bilimsel süreç becerileriyle bütünleştirilmiş fen bilimleri eğitimi programının öğrenci tutumlarına yansıması. Eğitimde Politika Analizi, 3(2), 8-18.
  57. Yıldırım, H., & Gelmez-Burakgazi, S. (2020). Türkiye’de STEM eğitimi konusunda yapılan çalışmalar üzerine bir araştırma: meta-sentez çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50, 291-314. https://doi.org/10.9779/pauefd.590319
  58. Yulianti, E., Abdul Rahman, N. F., Suwono, H., & Phang, F. A. (2025). Transdisciplinary STEAM learning in improving students’ conceptual understanding of heat and temperature. Research in Science & Technological Education, 1–21. https://doi.org/10.1080/02635143.2025.2452542
  59. Zorlu, F., Zorlu, Y., Sezek, F., & Akkuş, H. (2014). Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ile seviye belirleme sınavı sonuçlarının karşılaştırılması. EKEV Akademi Dergisi, 59, 519-532.