Journals / Türkoloji / 2026 / Sayı: 122

METHODOLOGICAL ISSUES IN THE STUDY OF KAZAKH LANGUAGE DIALECTS

KAZAK TÜRKÇESİ AĞIZLARINI İNCELEMENİN YÖNTEMSEL SORUNLARI

Jumagali İbragimov(HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9111-7586
Journal
Türkoloji
Pages
59–78
Publication Date
2025-06-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Each dialect's unique structural features and its place in the overall development of the language are also addressed.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article comprehensively examines the nature of regional varieties and dialects of the Kazakh language, as well as their relationship and differences with the standard literary language.
📊
Key Findings & Data:Research in the field of dialectology focuses on the formation of local varieties, their historical development, and the characteristics shaped by social factors.
💡
Conclusion & Impact:Each dialect's unique structural features and its place in the overall development of the language are also addressed.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:diyalekt · edebi dil · yerel dil

Abstract

This article comprehensively examines the nature of regional varieties and dialects of the Kazakh language, as well as their relationship and differences with the standard literary language. Research in the field of dialectology focuses on the formation of local varieties, their historical development, and the characteristics shaped by social factors. The mutual influence of regional varieties on the literary language and the positive and negative aspects of their integration into it it also discussed. The impact of dialects on the literary language and their place in enriching the vocabulary are of particular importance. The article analyzes the differences in meaning and usage of dialectal words, as well as how these have evolved due to geographical and historical factors. Each dialect's unique structural features and its place in the overall development of the language are also addressed. The study explores dialectal features of the Kazakh language, changes in the literary language, and how these are influenced by national history, linguistic structure, and geographical distribution. The article also discusses various academic perspectives and debates on the influence of dialects on the standard language. Moreover, it includes scholars’ views on the existence or absence of dialects in Kazakh.

Özet

Bu makalede Kazak dilindeki yerel ağızların ve diyalektlerin doğası, bunların edebi dille olan ilişkisi ve farkları kapsamlı bir şekilde incelenmektedir. Diyalektoloji alanındaki araştırmalar, yerel dillerin oluşumu, tarihsel gelişimi ve sosyal faktörlere bağlı özelliklerini analiz etmeye yöneliktir. Yerel ağızların edebi dile olan etkisi ve bu etkilerin olumlu ve olumsuz yönleri de değerlendirilmiştir. Diyalektlerin edebi dili zenginleştirmedeki rolü ve etkisi özel bir öneme sahiptir. Makalede, diyalekt sözcüklerin anlam ve kullanım farkları ile bu farkların coğrafi ve tarihsel etkenlere göre nasıl değiştiği analiz edilmektedir. Her bir diyalektin kendine özgü yapısal özellikleri ve dilin gelişimindeki yeri de ele alınmaktadır. Araştırma sürecinde Kazak Türkçesinin diyalekt özellikleri, edebi dildeki değişimlerle birlikte halkın tarihi, yapısal özellikleri ve coğrafi dağılımının etkileri incelenmiştir. Ayrıca diyalektlerin edebi dile etkisine ilişkin bilim insanlarının görüşleri ve bu konudaki tartışmalara da yer verilmiştir. Makalede, Kazak Türkçesinde diyalektlerin olup olmadığına dair farklı görüşleri savunan bilimsel çalışmalar da sunulmuştur.

🔖

Cite This Article

İbragimov, J. (2025). METHODOLOGICAL ISSUES IN THE STUDY OF KAZAKH LANGUAGE DIALECTS. Türkoloji, Sayı: 122, 59–78. https://doi.org/10.59358/ayt.1676860

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (23)

  1. Әдебиеттер
  2. Akar, A. (2018). Oğuzların Dili. İstanbul: Ötüken.
  3. Akar, A. (2016). Sosyal Bilimlerin Veri Kaynağı Olarak Ağızlar, Gazi Akademik Bakış, (19), 169-182.
  4. Atmaca, E. (2016). Kazak Türkçesi Ağızlarının Tasnifi Çalışmalarına Bir Bakış, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(2), 589-625.
  5. Eltazarov, J. (2016). Eski Orta Asya Oğuzcasının Kalıntısı: Harezm Oğuz Diyalekti Hakkında, Tehlikedeki Türk Dilleri, (2), 81-115.
  6. Erdinç, D. (2008). “Ağız Araştırmalarında Transkripsiyon İşaretlerinin Farklı Kullanılması Sorunu”, Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 3/6 Fall, 215-227.
  7. İbragimov Zh. (2020). Siriderya Boyu (Kızılorda-Türkistan) Kazak Ağızları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
  8. Жүнісбек, A. (2002). “Қазақ тілінің дыбыстары”, Қазақ грамматикасы. Фонетика, Сөзжасам, Морфология, Синтаксис. (ред. Е.Жанпейісов), Астана: А. Байтұрсынұлы Тіл Білімі Институты.
  9. Koç, K. (2014). Türkistan Diyalektisiniñ Söz Korı. Türkistan: Yeltanım.
  10. Kaliyev, G. & Sarıbayev, Ş. (2002). Kazak Diyalektologiyası. Almatı. Gılım.
  11. Қысметова, Ш. (2004). Қазақ Тіліндегі Диалектизмдерді Зерттеу Мен Зерделеудің Маңызы Туралы. Атырау: Н. Досмұхамедов Атындағы Атырау Университетінің Хабаршысы, (4), 145-151.
  12. Мамырбеков, Г. (2024). Нығмет Сауранбаев Және Қазақ Тілінің Диалектологиясы. Алматы: Елтаным.
  13. Нақысбеков, О. (2010). Қазақ Тілінің Оңтүстік Говорлары Тобы. Алматы: Ғылым.
  14. Омарбеков, С. & Жунисов, Н. (1985). Ауызекі Тіліміздің Дыбыс Жүйесі. Алматы: Мектеп.
  15. Sakhipova, F. (2007). Kazak Türkçesinin Merkezȋ Kuzey ve Doğu (Orta Jüz) Ağızları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  16. Shalbayev, A. (2000). IX–XI Yüzyıllarda Sır Derya Oğuzları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  17. Akar, A. (2016). Sosyal Bilimlerin Veri Kaynağı Olarak Ağızlar. Gazi Akademik Bakış, (19), 169-182.
  18. Atmaca, E. (2016). Kazak Türkçesi Ağızlarının Tasnifi Çalışmalarına Bir Bakış, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, (2), 589-625.
  19. Jünisbek, A. (2002). “Kazak Dilinin Dıbıstarı”, Kazak Grammatikasi. Fonetika, Sözjasam, Morfologiya, Sintaksis. (Red. E.Janpeyisov), Astana: A. Baytursınulı Til Bilim İnstitutı.
  20. Kısmetova, Ş. (2004). Kazak Tilindegi Lehçeciliğiderdi Zertteu Men Zerdeleudin Manyzy Turaly. Atyrau: N. Dosmukhamedov Atındagı Atırau Habarşısı Üniversitesi, (4), 145-151.
  21. Mamırbekov, G. (2024). Nıgmet Sauranbaev Bir Kazak Diyalektolojisi. Almatı: Eltanym.
  22. Nakısbekov, O. (2010). Kazak Türkçesinin Güney Grubu. Almatı: Gılım.
  23. Omarbekov, S. & Zhunisov, N. (1985). Auızek Tilimizdin Dıbıs Juyesi. Almatı: Mektep.