SavedAdd your journal

Journals / İlahiyat Araştırmaları Dergisi / 2025 / Sayı: 24

Mü’min Sûresi’nin 45 ve 46. Âyetleri Bağlamında Firavun ve Emsali Zalimlerin Cezası

İsmail Karagöz(Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0003-3105-3554
Pages
115–142
Publication Date
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Makalemizde Firavun ve emsali zalim insanların cezası, özellikle “Firavun taraftarlarının sabah akşam ateşe arz olun-maları” anlamındaki cümle dilbilim, Kur’ân, Sünnet ve sahabe döneminden günümüze kadar yapılan yorumlar dikkate alınarak analiz edilip değerlendirilecektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Yüce Allah, geçmişte inkâr ve isyan eden zalimlere hallerini düzeltmeleri için mühlet vermiş, inkâr, isyan ve zulümde ısrar eden birçok kâfir kavmi helâk çeşitli afet ve musibetler-le cezalandırmıştır.
📊
Key Findings & Data:Kıyametin koptuğu gün, ‘Firavun taraftarlarını en şiddetli azabın içine atın’ denir.” anlamındaki Mü’min sûresinin 45 ve 46. âyetlerinde kıyamet kopuncaya kadar kabir hayatında sabah akşam ce-hennem ateşinin kendilerine gösterileceği, kıyamet koptuktan sonra cehennemde en şiddetli bir şekilde cezalandıracağı bildirmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Makalemizde Firavun ve emsali zalim insanların cezası, özellikle “Firavun taraftarlarının sabah akşam ateşe arz olun-maları” anlamındaki cümle dilbilim, Kur’ân, Sünnet ve sahabe döneminden günümüze kadar yapılan yorumlar dikkate alınarak analiz edilip değerlendirilecektir.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tefsir · Firavun · Dünya

Özet

Yüce Allah, geçmişte inkâr ve isyan eden zalimlere hallerini düzeltmeleri için mühlet vermiş, inkâr, isyan ve zulümde ısrar eden birçok kâfir kavmi helâk çeşitli afet ve musibetler-le cezalandırmıştır. Kur'ân’da bunları anlatarak insanlardan ibret almalarını ve aynı akıbete düşmemelerini istemiştir. "Biz halkı zalim ve kâfir olan nice beldeyi helâk ettik. O belde harap olmuş, halkından kimse kalmamış, binalarının tavanları çökmüş, geriye kullanılmaz kuyular, insansız görkemli saraylar kalmıştır." âyetinde beyan edildiği gibi Nuh, Hûd, Salih, Lût ve ben-zeri, birçok toplum, isyan, inkâr, zulüm ve kötü eylemleri sebebiyle helâk edilerek cezalan-dırmıştır. Dünyada cezalandırılanların başında ilâh ve rab olduğunu iddia edecek kadar haddi aşan, kendisine peygamber olarak gönderilen Hz. Musa’ya iman etmeyen, ona verilen kitap ve mucizeleri inkâr eden, din ve iman tanımayan, insanlara zulmeden Firavun ve taraftarları gelmektedir. Yüce Allah, Firavun ve kavmini tufan, çekirge, bit, kurbağa ve kan gibi afet ve musibetler musallat ederek uyarmıştır. Bu uyarılardan ders almayan, Hz. Musa’yı ve iman edenleri öldürmek isteyen Firavun ve askerlerini denizde boğulmalarını sağlayarak helâk etmiştir Firavun ve taraftarlarının dünyadaki bu cezaları ile yetinmediği, “Firavun taraftarla-rını azabın en kötüsü kuşattı. Firavun taraftarları sabah akşam ateşe arz olunurlar. Kıyametin koptuğu gün, ‘Firavun taraftarlarını en şiddetli azabın içine atın’ denir.” anlamındaki Mü’min sûresinin 45 ve 46. âyetlerinde kıyamet kopuncaya kadar kabir hayatında sabah akşam ce-hennem ateşinin kendilerine gösterileceği, kıyamet koptuktan sonra cehennemde en şiddetli bir şekilde cezalandıracağı bildirmiştir. Bu âyetlerde Firavun ve taraftarları için üç azap oldu-ğu beyan edilmiştir: “Azabın kötüsü”, “Sabah akşam ateşin karşısına çıkarılmaları” ve “âhirette en şiddetli azap.” Bu üç azaptan birincisi dünyada denizde boğularak helâk edilmeleri, üçün-cüsü âhiret hayatında cehenneme atılmalarıdır. İkinci ceza ile maksat nedir? “Sabah akşam ateşin karşısına çıkarılmaları” kabir hayatında mı yoksa âhirette mi olacağı âyette açık seçik beyan edilmediği için ihtilaf edilmiştir. Müphem âyetlerin anlaşılması, âyetin bağlamı, varsa konu ile ilgili başka âyet ve hadisler dikkate alınarak giderilebilir. Makalemizde Firavun ve emsali zalim insanların cezası, özellikle “Firavun taraftarlarının sabah akşam ateşe arz olun-maları” anlamındaki cümle dilbilim, Kur’ân, Sünnet ve sahabe döneminden günümüze kadar yapılan yorumlar dikkate alınarak analiz edilip değerlendirilecektir.

🔖

Cite This Article

Karagöz, İ. (2025). Mü’min Sûresi’nin 45 ve 46. Âyetleri Bağlamında Firavun ve Emsali Zalimlerin Cezası. İlahiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 24, 115–142. https://ajindex.com/articles/1616652

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (78)

  1. Abdülkerîm Yunus el-Hatîb. et-Tefsîru’l-Kur’ân’i li’l-Kur’ân. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, ts.
  2. Aḫfeş el-Evsaṭ, Ebu’l-Ḥasen el-Mucâşiʿî el-Belḫî. Meʿâni’l-Ḳur’an. thk. Hudâ Maḥmûd Ḳırâʿa. Kahire: Mektebetu’l-Ḫâncî, 1990.
  3. Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  4. Ahmet Cevdet Paşa. Kısas-ı enbiya ve tevârîhu hulefâ. İstanbul: Üçdal Neşriyat, 1969.
  5. Akın, Murat. “Mu'tezile'ye Göre Kabir Azabı”. Diyanet İlmî Dergi 53/4 (Ekim-Kasım-Aralık 2017): 151-177.
  6. Ateş, Avnullah Enes. “Kur’ân’da Kabir Hayatı”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15 (Bahar 2020): 17-35.
  7. Bagavî, Ebû Muhammed el-Huseyn b. Mes’ûd. Me’âlimü’t-tenzîl fî tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’t-Türâsî’l-Arabiyyi, 1420.
  8. Beyhakî, Ahmed el-Huseyn b. Ali. Şu’abü’l-iman. Hind: Mektebetü’r-Rüşd, 2003.
  9. Beyzâvî, Ebû Saîd Nâsırüddîn Abdullāh b. Ömer b. Muhammed. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsî’l-Arabî, 1418.
  10. Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. el-Câmi’us-sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  11. Bursavî, İsmâ’îl Hakkı b. Mustafa. Rûhûl-beyân. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
  12. Cürcânî, Ebû’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf. Şerhu’l-evâkıf. İstanbul: y.y., 1311.
  13. Dârekutnî, Ebû’l-Hasan. es-Sünen. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2004.
  14. Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’âs. es-Sü¬nen. İstanbul: Çağrı Yayınları., 1981.
  15. Ebû Hayyan Muhammed b. Yusuf. Bahru’l-muhît fî’t-tefsîr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1420.
  16. Ebû’l-Ferac Cevzî, Cemâlüddîn Abdurrahman b. Ali b. Muhammed. Zâdü’l-mesîr fî ılmi’t-tefsîr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Arabiyyi, 1422.
  17. Ebüssud, Muhammed b. Muhammed. İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türêsîl-Arabiyyi, ts.
  18. Erdinç, Ziya. “Mu’tezile Ontolojisi Açısından Kabir Hayatının İmkânı”. Bilimname 49/1 (2023): 149-190.
  19. Eş'arî, Ebû'l-Hasan Ali b. Hasan. el-İbâne an usûli’d-diyâne. Medine: y.y., 1410.
  20. Fîrûzâbâdî, Ebû Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya’kûb. Tenvîru’l-Mikbâs min Tefsîri İbn Abbas. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, ts.
  21. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-İktisâd fi’l-İ’tikâd. thk. Âgah Çubukçu-Hüseyin Atay (Ankara: y.y., 1962.
  22. Gelgeç, Sevim. “Kur’ân’ın Anlaşılmasında Hitâbî Dilin Bir Özelliği Olarak Takdîm-Te’hîr Üslûbu: Mü’min Sûresi 46.
  23. Ayet Örneği”. Usul İslam Araştırmaları Dergisi 41(Haziran 2024): 35-60.
  24. Harman, Ömer Faruk. “Firavun”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996. 23/118-121.
  25. Harman, Ömer Faruk. “Medyen”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2003. 28/346-348.
  26. Irâkî, Ebû’l-Fadl, Zeynüddîn Abdurrahîm b. el-Huseyn. Tarhu’t-tertîb fi şerhı’t-terkîb. Beyrut: Dâru’l-Fikî’l-Arabî,
  27. İbn Âşûr, Ebû Abdillâh Muhammed et-Tâhir b. Muhammed b. Muhammed eş-Şâzelî b. Abdilkādir b. Muhammed. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: Dâru’t-Tûnûsiyye, 1984.
  28. İbn Atiyiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gâlib b. Abdürrahman b. Temam. el-Muhrraru’l-vecîz fî tefsiri kitâbi’l-azîz. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, ts.
  29. İbn Cüzey, Ebû’l-kâsım Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Abdullah. et-Teshîl li ulûmi’t-tezîl. Beyrut: Şirketü Dâru’l-Erkam, 1416.
  30. İbn Fâris, Ebû’l-Hüseyn Ahmed. Mu’cemü mekâyîsi’l-lüga. thk. Abdüsselam Muhammed Hârun. Beyrut: İttihâdü’l-Kitâbi’l-Arab, 2002.
  31. İbn Kesîr, Ebû’l-Fidâ İsmail. Tefsîrû’l-Kur’âni’l-azîm. Beyrut: Dâru Tayyibe, 1999.
  32. İbn Mâce, Ebû Abdilah Muhammed b. Yezid el-Kazvînî. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  33. İbn Manzûr, Ebû’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-Arab. Beyrut: Dâru Sadr, ts.
  34. Kâdî Abdülcebbâr. Şerhu’l-usûli’l-hamse. Kahire: b.y., 2009.
  35. Karagöz, İsmail. Allah kelamı Kur’ân’ın anlamı açıklamalı ve kırık meâli. Ankara: Kar Yayınları, 2020.
  36. Karaman, Hayrettin vd., Kur’an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2007.
  37. Kaya, Murat. “Kabir Azabıyla İlişkilendirilen Ayetlerin Tahlil ve Değerlendirilmesi”. Usul İslam Araştırmaları Dergisi 25 (2016): 159-204.
  38. Kılıçaslan, Mehmet. Kabul ve Ret Bağlamında İslamî Düşüncede Kabir Azabı. The Journal of Academic Social Science Studies 13/79 (Bahar 2020): 321-335.
  39. Kubat, Mehmet. “Mezheplerin Ana İhtilâf Konularından Biri Olarak Kabir Azabı”. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 11/1 (Bahar 2020-1): 9-32.
  40. Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed. el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’an. Kahire: Dâru Kütübi’l-Mısrıyye, 1964.
  41. Mâlik b. Enes. el-Muvatta’. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  42. Mâtürîdî, Muhammed b. Muhammed. Te’vîlâtü ehli’s-sünne. Beyrut: Dâru Kütübi’l-‘Ilmiyye, 2005.
  43. Mâverdî, Ebû’l-Hasan Ali b. Muhammed. en-Nüketü ve’l-Uyûn. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-‘Ilmiyye, ts.
  44. Mevsîlî, Ebû Ya’lâ Ahmed b. Ali. el-Müsned. Dımaşk: Dâru’l-Me’mûn li’t-Türâs, 1984.
  45. Mukâtil b. Süleyman, Ebû’l-Hasan. et-Tefsîru’l-kebîr. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâs, 1423.
  46. Müslim b. el-Haccâc, Ebû’l-Huseynel-Kuşeyrî. el-Câmi’us-sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  47. Nesâî, Ebû Abdirrahman Ahmed b. Şuayb b Ali b. es-Sinan b. Bahr. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  48. Nesefî, Ebu’l-Muîn Meymûn b. Muhammed. Tabsîrâtu’l-edille fî usûlüddîn. thk. Hüseyin Atay-Şaban Ali Düzgün. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2003.
  49. Oğan, Kasım, Kabir hayatıyla ilgili rivayetlerin tespit tahriç ve değerlendirilmesi. Konya: Selçuk Üniversitesi,
  50. Sosyal Bilimler Enstitüsü,Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2010.
  51. Okuyan, Mehmet. Kur’an-ı Kerim’e göre kabir azabı var mı? Samsun: Sidre Yayıncılık, 2007.
  52. Ödemiş, Mehmet. “Tartışmalı Bir Akide Problemi Olarak Kabir Azabı”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 30 (Aralık 2017): 503-567.
  53. Öz, Mustafa. İmam-ı A’zam’ın beş eseri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2016.
  54. Özdemir, Metin. “Kabir Azabı Tartışmasına Farklı Bir Bakış” İslamiyat 5/3 (2002): 155-168.
  55. Özdemir, Veysel. “Kabir Azabı ile İlgili Bazı Hadislerin Metin ve İçerikleri Üzerine Bir İnceleme”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 (2014): 55-123.
  56. Öztürk, Muzaffer. “Kur’an-ı Kerim’e Gore Kabir Azabı Yok mu?”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 Ocak-Haziran 2008): 253-271.
  57. Özüçalışır, Abdullah. “Kabir Azabı Var mıdır?”. İlahiyat Araştırmaları Dergisi 13 (Haziran 2020): 103-130.
  58. Pezdevî, Ebû’l-Yüsr Muhammed b. Muhammed. Ehl-i sünnet akaidi. İstanbul: Kayıhan Yayınevi, 1980.
  59. Râzî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ömer Fahruddîn. Mefâtîhu’l-gayb (et-Tefsîru’l-kebîr). Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâsi’l-Arabiyyi, 1420.
  60. Râzî, Zeynüddîn Muhammed b. Ebû Bekir b. Abdülkâdir. Muhtâru’s-sıhah. Beyrut: Dâru’l-Besâir, 1987.
  61. Sa’lebî, Ebû İshak Ahmed b. Muhammed. el-Keşf ve’l-beyân an tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâsi’l-Arabî, 2002.
  62. Sâbûnî, Muhammed Ali, Safvetü’t-tefâsîr. Kahire: Dâru’s-Sâbûnî, 1997.
  63. Sancaklı, Saffet. “Günümüzde Polemik Konusu Yapılarak Tartışılan Kabir Azabının Hadislerdeki Dayanağı”. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 9/1 (2018): 21-46.
  64. Sem’ânî, Ebû’l-Muzeffer Mansur b. Muhammed. Tefsîru’l-Kur’ân. thk. Yâsir b. İbrahim. Riyad: Dâru’l-vatan, 1997.
  65. Şa’râvî, Muhammed. et-Tefsîr. Mısır: Mutâbi’ Ahbâri’l-Yevm, ts.
  66. Şevkânî, Muhammed b. Ali. Fethu’l-kadîr. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1414.
  67. Şevkânî, Muhammed b. Ali. Neylü’l-evtâr. Mısır: Dâru’l-hadîs, 1993.
  68. Şinkîtî, Muhammed el-Emîn b. Muhammed. Edvâü’l-beyân fî îzâhı’l-Kur’ân’ı bi’l-Kur’ân. Lübnan: Dâru’l-Fikri, 1995.
  69. Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Câmi’u’l-beyan an te’vîli âyi’l-Kur’ân, thk. Ahmed Muhammed Şakir. Dımaşk: Müessesetü’r-Risale, 2000.
  70. Taşdüvenci, Burak. M. Ö. II. Binyılda Suriye-Kenan Bölgesi’nin Siyasi Tarihi. Yüksek Lisans Tezi, Kafkas Üniversitesi, 2020.
  71. Tirmizî, Ebû İsâ Muhammed b. İsa. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  72. Uysal, Ekrem. “Ehl-i Sünnet ve Mu’tezile’ye Göre Kabir Azabı”. Batman Akademi Dergisi 1/2 (2017): 68-79.
  73. Vâhıdî, Ebû’l-Hasan Ali b. Ahmed. el-Vasît Tefsîri kitâbi’l-azîz. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1994.
  74. Yavuz, Yunus Şevki. “Azap” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
  75. Yazır, Hamdi. Hak dini Kur’ân dili. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2022.
  76. Zeccâc, Ebû İsḥâḳ İbrâhîm b. es-Serî. Meʿâni’l-Kur’ân ve iʿrâbuhu. thk. ʿAbdulcelîl ʿAbduh Şelebî. Beyrut: ʿÂlemü’l-Kütüb, 1988.
  77. Aḫfeş el-Evsaṭ, Ebu’l-Ḥasen el-Mucâşiʿî el-Belḫî. Meʿâni’l-Ḳur’an. thk. Hudâ Maḥmûd Ḳırâʿa. Kahire: Mektebetu’l-Ḫâncî, 1990.
  78. Cürcânî, Ebû’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf. Şerhu’l-evâkıf. İstanbul: y.y., 1311.