SavedAdd your journal

Journals / İlahiyat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 25

MODERN HUKUK VE İSLAM HUKUKUNDA SHARENTİNG OLGUSU: BASİT BİR PAYLAŞIM MI?

Onur Can Kutru(ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ)0009-0008-7756-2999
Pages
107–123
Publication Date
2026-06-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Klasik fıkıh literatüründeki "mahremiyet", "tecessüs", "velayet" ve "icare-i sağîr" (çocuk işçiliği) kavramları, modern verilerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, mezhepler arası ihtilafa da yer verilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Dijitalin hayatımıza girmesiyle birlikte insan medeniyeti büyük bir dönüşüm geçirmiştir.
📊
Key Findings & Data:Aile yapısından, arkadaşlığa, eğitim sisteminden beğeni algılarına kadar dijitalin etkisi hâkim.
💡
Conclusion & Impact:Klasik fıkıh literatüründeki "mahremiyet", "tecessüs", "velayet" ve "icare-i sağîr" (çocuk işçiliği) kavramları, modern verilerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, mezhepler arası ihtilafa da yer verilmeye çalışılmıştır.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Hukuku · Sharenting · Çocuk Mahremiyeti

Özet

Dijitalin hayatımıza girmesiyle birlikte insan medeniyeti büyük bir dönüşüm geçirmiştir. Aile yapısından, arkadaşlığa, eğitim sisteminden beğeni algılarına kadar dijitalin etkisi hâkim. Dijital sektör ise sosyal medya mecralarının kurulmasından itibaren başka bir yöne evrildi. Reklamlardan oyunlara oyunlardan sosyalliğe birçok noktanın merkezinde artık sosyal medya platformları bulunmakta. Bu açıdan sosyal medya platformları insan hayatında büyük bir yer tutmakta. Ancak durum o kadar da masum görünmemektedir. Dijital sosyal mecraları kullanan bireyler arkalarında bir dijital veri izi bırakmaktadır. Bu veriler depolanmaktadır. İnternet kullanıcılarının büyük bir kesimi sosyal medya araçlarını sadece eğlence için kullanmamaktadır. Hayatlarındaki birçok bilgiyi bu platformlarda paylaşmaktadır. Bu paylaşımlardan en önemlisi de hiç şüphesiz Sharenting denilen ebeveynlerin çocuklarını paylaşmasıdır. Sosyal medya ebeveynliği de denilen bu kavram çocuklar için birçok tehlikeyi beraberinde getirmektedir. Ebeveynler çocuklarına devasa bir veri mirası bırakmaktadırlar. Bu paylaşımlar veri dünyası için bir malzeme niteliğindedir. Bu veriler her zaman masum amaçlarla kullanılmamaktadır. Birtakım tehlikeler barındırmaktadır. Biz bu çalışmada ilk önce sharenting olgusunun modern hukuk literatüründeki yerini ele almış, daha sonra konu İslam Hukuku perspektifinden incelenmiştir. Bu çalışmada, modern kaynakların yanında, kadim fıkıh kaynaklarına da yer verilmiştir. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Klasik fıkıh literatüründeki "mahremiyet", "tecessüs", "velayet" ve "icare-i sağîr" (çocuk işçiliği) kavramları, modern verilerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, mezhepler arası ihtilafa da yer verilmeye çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

Kutru, O. C. (2026). MODERN HUKUK VE İSLAM HUKUKUNDA SHARENTİNG OLGUSU: BASİT BİR PAYLAŞIM MI?. İlahiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 25, 107–123. https://ajindex.com/articles/1616646

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Adevî, Ebû’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Mekrem es-Saʿîdî el-. Ḥâşiyetü’l-Adevî alâ Şerḥi Kifâyeti’t-Tâlibi’r-Rabbânî. ed. Yûsuf eş-Şeyh Muḥammed el-Bıkāʿî. 2 Cilt. Beyrût: Dârü’l-fikr, 1994.
  2. APAYDIN, H. YUNUS. “Velâyet”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 15 Ocak 2026.
  3. https://islamansiklopedisi.org.tr/velayet--fikih
  4. Bardakoğlu, Ali. “İcbar”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 16 Ocak 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/icbar Beġavî, el-Ḥüseyn b. Mesʿûd el-. et-Tehẕîb fî fıḳhi’l-İmâmi’ş-Şâfiʿî. ed. ʿÂdil Aḥmed ʿAbdülmevcûd - ʿAlî Muḥammed Muʿavvaḍ. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1. Basım, 1997.
  5. Buḫârî, Ebû ʿAbdillâh Muḥammed b İsmâʿîl el-. Ṣaḥîḥu’l-Buḫârî. ed. Muṣṭafâ Dîb el-Buġâ. 7 Cilt. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr; Dâru’l-Yemâme, 1993.
  6. Burhânüddîn Ebü’l-Meʿâlî Maḥmûd b. Aḥmed b. ʿAbdilʿazîz b. ʿÖmer b. Mâze el-Buḫârî el-Ḥanefî. el-Muḥîṭü’l-Burhânî fi’l-fıḳhi’n-Nuʿmânî. ed. ʿAbdülkerîm Sâmî el-Cündî. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1. Basım, 2004.
  7. Cassâs, Ebû Bekir Ahmed b. Alî el-. Ahkâmü’l-Kur’ân. ed. Muhammed Sâdık el-Kamhâvî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1405.
  8. Ebû Bekir er-Râzî el-Ceṣṣâṣ. Şerḥu Muḫtaṣari’ṭ-Ṭaḥâvî. ed. ʿIṣmetullâh ʿİnâyetullâh Muḥammed vd. Dār al-Bashāʾir al-Islāmiyya and Dār al-Sirāj, 1. Basım, 2010.
  9. el-Ḥüseyn b. Yûsuf ed-Düceylî. el-Vecîz fi’l-fıḳh ʿalâ mezhebi’l-İmâm Aḥmed b. Ḥanbel. ed. Merkezü’l-baḥs̱i’l-ʿilmî ve iḥyâʾi’t-türâs̱i’l-İslâmî. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd Nâşirûn, 1. Basım, 2004.
  10. Ferrara, Pietro vd. “Online ‘Sharenting’: The Dangers of Posting Sensitive Information About Children on Social Media”. The Journal of Pediatrics 257 (01 Haziran 2023). https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2023.01.002
  11. Geredeli, Nazira vd. “Anne Ve Babanin Sosyal Medyada Çocuklari İle İlgi̇li̇ Paylaşimlarina (sharenting) İli̇şki̇n Hukuki̇ Bi̇r Değerlendi̇rme”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7/3 (31 Aralık 2024), 861-886.
  12. Girgin, Çağla. “Postmodern Dönemde Aile ve Çocuk Mahremiyeti: Dijital Dünyada Ebeveyn Paylaşımı (Sharenting) Üzerine Nitel Bir İnceleme”. Diyanet İlmi Dergi 61/4 (26 Aralık 2025), 1719-1760. https://doi.org/10.61304/did.1775457
  13. Günüç, Selim. “Sharenting Eyleminin Psikolojik Açıdan Değerlendirilmesi: Türk ve İngiliz Annelerinin Karşılaştırılması”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 12 (29 Aralık 2020), 281-297.
  14. https://doi.org/10.18863/pgy.795651
  15. Hüseyin b. Muhammed er-Râgıb el-İsfahânî. el-Müfredât fî Garîbi’l-Kur’ân. ed. Safvân Adnân ed-Dâvûdî. Dımaşk - Beyrut: Dâru’l-Kalem - ed-Dâru’ş-Şâmiyye, 1. Basım, 1412.
  16. Irâkî, Veliyyüddîn Ebû Zur‘a Ahmed b. Abdirrahîm b. el-Hüseyn b. Abdirrahmân el-. Tahrîru’l-Fetâvâ alâ’t-Tenbîh ve’l-Minhâc ve’l-Hâvî. ed. ʿAbdü’r-raḥmân Fehmî Muḥammed ez-Zevâvî. 3 Cilt. Cidde: Dârü’l-minhâc li’n-neşr ve’t-tevzîʿ, El-Ûlâ., 2011.
  17. İbn Nüceym, Sirācüddīn ʿUmer b. İbrāhīm el-Ḥanefī. en-Nehrü’l-fāʾiḳ şerḥu Kenzi’d-daḳāʾiḳ. ed. Aḥmed ʿİzzū ʿİnāye. 3 Cilt. Beyrūt: Dārü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, الأولى., 2002.
  18. Kâsânî, Ebû Bekir b. Mesʿûd el-. Bedâiʿu’ṣ-ṣanâiʿ fî tertîbi’ş-şerâiʿ. 7 Cilt. Miṣr: Maṭbaʿat Sharikat al-Maṭbūʿāt al-ʿIlmiyya; Maṭbaʿat al-Jamāliyya, Al-Ṭabʿa al-Ūlā., 1327.
  19. Kaspersky. “Dijital Ayak İzi Nedir?” 20 Eylül 2021. Erişim 13 Ocak 2026. https://www.kaspersky.com.tr/resource-center/definitions/what-is-a-digital-footprint
  20. Kavlak, Bengül. “Di̇ji̇tal Çağda Sharenting (paylaşan Ebeveynli̇k) Kavraminin Uluslararasi Düzenlemeler Işiğinda Değerlendi̇ri̇lmesi̇”. İzmir Barosu Dergisi 90/2 (2025).
  21. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1341902/dijital-cagda-sharenting-paylasan-ebeveynlik-kavraminin-uluslararasi-duzenlemeler-isiginda-degerlendirilmesi
  22. Kopuz, Tuba vd. “Sharenting: Kavramsal Bir Çözümleme”. Intermedia International E-journal 9/17 (31 Aralık 2022), 379-390. https://doi.org/10.56133/intermedia.1169655
  23. Kurtubî, Muhammed b. Ahmed el-. el-Câmi’ li-Ahkâmi’l-Kur’ân. ed. Ahmed el-Berdûnî - İbrahim Atfîş. 20 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 2. Basım, 1964.
  24. Muhammed b. Mükerrem İbn Manzûr. Lisânü’l-Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 3. Basım, 1414.
  25. Muḥammed Emîn İbn ʿÂbidîn. Ḥâşiyetü Reddi’l-muḥtâr ʿale’d-Dürri’l-muḫtâr. 6 Cilt. Mıṣr: Şirketü Mektebeti ve Maṭbaʿati Muṣṭafâ el-Bâbî el-Ḥalebî ve Evlâdihî, الثانية., 1966.
  26. Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ «Ṣaḥîḥ-i Müslim». ed. Muhammed Züheyr en-Nâsır. 8 Cilt. Beyrut: Dâru Tûki’n-Necât, 1. Basım, 1433.
  27. Qazwīnī, Muḥammad ibn Yazīd Ibn Mājah al-Rabʿī al-. Jāmiʿ al-Sunan [Sunan Ibn Mājah]. ed. ʿIṣām Mūsā Hādī. al-Jubayl, Saudi Arabia: Dār al-Ṣiddīq li’l-Nashr, 2. Basım, 2014.
  28. Rıżâ, Aḥmed. Muʿcemü metni’l-luġa: Mevsûʿa luġaviyye ḥadîs̱e. 5 Cilt. Beyrūt: Dārü Mektebeti’l-Ḥayāt, 1960.
  29. Sözkesen, Muhammet Emin. “‘Paylaşan Ebeveynlik-Sharenting’”. İletişim Ansiklopedisi, 05 Temmuz 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.15815058
  30. Şener, Mehmet. “Avret”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 15 Ocak 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/avret Taşcı, Fatma Tuğçe. “‘Sharenting’ Ebeveynliği: Çocukların Dijital Gizliliği ve Hukuki Riskler”. Kişisel Verileri Koruma Dergisi 7/1 (30 Haziran 2025), 62-85.
  31. Yaman, Ahmet - Çalış, Halit. İslam Hukukuna Giriş. M.ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2022.
  32. Yüksel, Hakan. “Sharentıng Bağlamında Sosyal Medyada Çocuk İmajının İnşası”. Akademik Düşünce Dergisi 4 (08 Aralık 2021), 50-68. https://doi.org/10.53507/akademikdusunce.1006473 Zarzûr, el-Ḥâcce Suʿâd. Fıkhu’l-ʿİbâdât ʿalâ’l-Mezhebi’l-Ḥanbelî, ts.
  33. “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme | UNICEF Türkiye”. Erişim 14 Ocak 2026.
  34. https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme “Sosyal Medyada Çocukların Paylaşılması: Hukuki Riskler - Güvenliweb.org.tr”. Erişim 14 Ocak 2026.
  35. https://www.guvenliweb.org.tr/blog-detay/sosyal-medyada-cocuklarin-paylasilmasi-hukuki-riskler