AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe study utilizes archival sources, state and provincial salnames, Kastamonu shar'iyye registers, official newspapers of the period and second-hand sources.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In every period, the local notables and ayas had a greater or lesser influence and contribution in shaping the administrative, economic, social and even military structure of the Ottoman provinces. Particularly after the 17th century, these notables or ayans, who formed an integral part of the provincial socio-economic and administrative history of the Ottoman Empire, were pacified within the framework of the centralization policy since the Mahmud II period. For this purpose, the ayiyat institution was abolished in some regions before the proclamation of the Tanzimat Edict. However, the complete elimination of this institution was realized through certain regulations made during the Tanzimat period. As it is known, the Tanzimat period introduced a number of new principles in the civil and judicial spheres as well as in many other areas in the context of centralization indexed to the financial sphere. One of the main objectives of these principles on the provincial front was to develop a form of governance in which provincial administrators and local notables would not oppose each other as much as possible. In this sense, the central government had to resort to the help of these provincial notables, especially in the early days, for the implementation of Tanzimat principles in the provinces. One of the families whose help was sought for the implementation of Tanzimat principles was the Dest-i Şirinzades family in Kastamonu, which, according to the sources, had a six-century history. The prominent members of the family, also known as Eligüzelzadeler, held important positions such as lieutenant governor (mutesellim) before the Tanzimat, membership in local assemblies after the Tanzimat, participation in some specialised commissions, and as mining supervisor or mining tax collector. In this study, the course of the attitudes of the provincial notables towards the state before the Tanzimat and during the implementation of the principles introduced by the Tanzimat, i.e. before and especially after the Tanzimat, will be revealed with a comparative method in the case of the Şirinzadeler family, an ancient dynastic family. In this way, the status of an ancient dynasty within the Ottoman provincial structure will also be discussed. This is because there has not been a comparative study on a long-established dynastic family in this way so far. The study utilizes archival sources, state and provincial salnames, Kastamonu shar'iyye registers, official newspapers of the period and second-hand sources.
Özet
Osmanlı taşrasının idari, ekonomik, sosyal hatta askeri yapısının biçimlenmesinde mahalli eşraf ve ayanın her dönemde az veya çok bir etkisi ve katkısı olmuştur. Özelikle 17. yüzyıldan sonra Osmanlı Devleti’nin taşra sosyo-ekonomik ve idari tarihinin ayrılmaz bir parçasını oluşturan bu eşraf veya ayanlar, II. Mahmud döneminden itibaren merkezileşme politikası çerçevesinde pasifleştirilmişlerdir. Bu amaçla Tanzimat Fermanı’nın ilanından önce bazı bölgelerde ayanlık kurumu ortadan kaldırılmıştır. Fakat bu kurumun tamamen ortadan kaldırılması Tanzimat döneminde yapılan birtakım düzenlemelerle gerçekleşmiştir. Bilindiği üzere Tanzimat Dönemi, mali alana endeksli merkezileşme bağlamında birçok alanda olduğu gibi mülki ve adli alanlarda da birtakım yeni ilkeler getirmiştir. Bu ilkelerin taşra cephesi açısından temel hedeflerinden biri de mümkün mertebe taşra idarecileri ile mahalli eşrafın birbirine muhalefet etmeyeceği bir yönetişim biçimini geliştirmek olmuştur. Bu anlamda merkezi hükümet taşrada Tanzimat ilkelerinin uygulanması için özellikle ilk zamanlarda bu taşra eşraf ailelerinin yardımına başvurmak zorunda kalmıştır. Tanzimat ilkelerinin uygulanması noktasında yardımlarına başvurulan ailelerden biri de kaynaklarda belirtildiğine göre altı yüzyıllık bir geçmişe sahip olan Kastamonu’daki Dest-i Şirinzadeler ailesidir. Eligüzelzadeler olarak da bilinen ailenin ileri gelenleri Tanzimat’tan önce mütesellimlik Tanzimat’tan sonra ise yerel meclislerde üye olmak, bazı ihtisas komisyonlarında bulunmak ve maden eminliği veya mültezimliği gibi önemli görevleri deruhde etmişlerdir. Bu çalışmada Tanzimat öncesi ve Tanzimat’ın getirdiği ilkelerin uygulanması safhasında taşra eşrafının devlet karşısındaki tutumlarının seyri, yani Tanzimat öncesi ve özellikle sonrasındaki durumları karşılaştırmalı bir yöntemle kadim bir hanedan ailesi olan Şirinzadeler ailesi özelinde ortaya konulacaktır. Bu sayede Osmanlı taşra yapısı içerisinde kadim bir hanedanın durumu da ele alınmış olacaktır. Zira şu ana değin köklü bir hanedan ailesinin bu şekilde karşılaştırmalı bir yöntemle ele alındığı bir çalışma yapılmamıştır. Çalışmada, arşiv kaynakları, devlet ve vilayet salnameleri, Kastamonu şer’iyye sicilleri, dönemin resmi gazeteleri ve ikinci elden kaynaklardan faydalanılmıştır.