SavedAdd your journal

Journals / Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 66 Sayı: 1

THE USE OF MENTAL VERBS IN GAZİANTEP FOLK SONGS

GAZİANTEP TÜRKÜLERİNDE MENTAL FİİLLERİN KULLANIMI

Filiz Mete(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8835-3884
Pages
527–540
Publication Date
2026-06-25
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It was determined that 98 (18%) of the total 533 mental verbs were perception/sensory, 123 (23%) were cognition and 312 (59%) were emotion-expressing verbs, and it was understood that mental verbs were mostly in the emotion verbs category.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Verbs, which are the most important elements of word types among various elements that are in close relations with each other such as phoneme, syllable, morpheme, word, sentence that constitute the language, are the direct syntagmatic constituent elements.
📊
Key Findings & Data:A total of 139 folk songs determined within the scope of Gaziantep region folk songs from the Repertoire Türküpedia Folk Song Encyclopedia were examined separately in three sections (broken airs, long airs and out of repertoire).
💡
Conclusion & Impact:It was determined that 98 (18%) of the total 533 mental verbs were perception/sensory, 123 (23%) were cognition and 312 (59%) were emotion-expressing verbs, and it was understood that mental verbs were mostly in the emotion verbs category.
🔬Design:Teorik Makale
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fiil · Fiil Sınıflandırması · Mental Fiiller

Abstract

Verbs, which are the most important elements of word types among various elements that are in close relations with each other such as phoneme, syllable, morpheme, word, sentence that constitute the language, are the direct syntagmatic constituent elements. The most basic way of grouping verbs, which are subject to many classifications within the scope of their features according to morphological, syntactic and semantic criteria, is to consider the verbs according to their structure and meaning. Similarly, the most basic separation according to their meaning is mental and action verbs. As in verbs, groupings differ in mental verbs. The aim of this study, designed with the qualitative research method, is to examine and classify the use of mental verbs in folk songs, specific to Gaziantep province. A total of 139 folk songs determined within the scope of Gaziantep region folk songs from the Repertoire Türküpedia Folk Song Encyclopedia were examined separately in three sections (broken airs, long airs and out of repertoire). As a result, the frequency of use of mental verbs in Gaziantep folk songs was shown based on the mind's input (perception/sensory), processing (cognitive) and output (emotion) processes. It was determined that 98 (18%) of the total 533 mental verbs were perception/sensory, 123 (23%) were cognition and 312 (59%) were emotion-expressing verbs, and it was understood that mental verbs were mostly in the emotion verbs category.

Özet

Dili oluşturan sesbirim, hece, biçimbirim, sözcük, tümce gibi, birbiriyle sıkı ilişkiler içinde bulunan çeşitli ögeler içinde sözcük türlerinin en önemli ögelerinden olan fiiller, doğrudan dizim kurucu ögedir. Biçim bilgisel, söz dizimsel ve anlam bilimsel ölçütlere göre özellikleri kapsamında pek çok sınıflandırmaya tabi tutulan fiillerle ilgili en temel gruplandırma yolu; fiillerin yapısına göre ve anlamına göre ele alınmasıdır. Benzer şekilde anlamına göre en temel ayrıştırma da mental (zihinsel) ve eylemsel (edimsel) fiillerdir. Fiillerde olduğu gibi mental fiillerde de gruplandırmalar farklılaşmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle tasarlanan bu çalışmanın amacı, Gaziantep ili özelinde, türkülerde yer alan mental (zihinsel) fiillerin kullanımını incelemek ve sınıflandırmaktır. Repertükül Türküpedia Türkü Ansiklopedisi’nden Gaziantep yöresi türküleri kapsamında belirlenen toplam 139 türkü üç bölümde (kırık havalar, uzun havalar ve repertuar dışı) ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. Sonuç olarak, Gaziantep türkülerindeki mental fiiller zihnin girdi (algı/duyu), işleme (idrak/bilişsel) ve çıktı (duygu) süreçleri temelinde kullanım sıklığı gösterilerek toplam 533 mental fiilden 98 (%18) tanesi algı/duyu, 123 (%23) tanesi idrak/bilişsel fiil ve 312 (%59) tanesi duygu ifade eden fiiller olduğu tespit edilmiş ve mental özellikteki fiillerin en fazla duygu fiilleri kategorisinde olduğu anlaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Mete, F. (2026). THE USE OF MENTAL VERBS IN GAZİANTEP FOLK SONGS. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 66 Sayı: 1, 527–540. https://doi.org/10.33171/dtcfdergisi.1731185

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (29)

  1. Acar, E. (2019). Codex Cumanicus’ta Bulunan Mental Fiillerin Günümüz Anadolu Ağızlarındaki Kullanımları Üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(3), 1276-1292.
  2. Alkan Ataman, H. (2023). Yûnus Emre Dîvânı’nda Mental Fiiller. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-BELLETEN, 76(Aralık), 179-216.
  3. Atabay, N., Kutluk, İ. ve Özel, S. (2003). Sözcük Türleri. İstanbul: Papatya Yayıncılık.
  4. Banguoğlu, T. (2007). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Biber, D., Johansson, S., Leech, N. Geoffrey, Conrad, S. ve Finegan, E. (2007). Grammar of Spoken and Written English. London: Longman.
  6. Bilgin Aksoy, G. (2022). Anlam Bilimsel Bir Fiil Kategorisi Olarak Mental Fiiller. Dil Araştırmaları, 30, 115-137.
  7. Bilgin Aksoy, G. (2020). Azerbaycan Türkçesinde Mental Fiiller. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
  8. Croft, W. (1993). Case Marking and The Semantics of Mental Verbs. J. Pustejovsky (Ed.), Semantics and The Lexicon içinde (s. 55-72), Boston, London.
  9. Çelik, T. (2021). Risale-İ Kudsiyye’de Mental Fiiller ve Dizin. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi.
  10. Erdem, M. [Melek]. (2004). Türkmen Türkçesinde Mental Fiillerin İsteme Göre Anlam Değişmeleri. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I (20-26 Eylül) içinde (s. 939-949). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  11. Erdem, M. [Mevlüt]. (2016). Türkçede Fiiller ve Sınıflandırma Sorunları. Turkish Studies, 11(20), 185-200.
  12. Ergin, M. (1994). Üniversiteler için Türk Dili. İstanbul: Bayrak Yayınları.
  13. Hacıeminoğlu, N. (1991). Türk Dilinde Fiiller: En Eski Türkçeden Çağdaş Türk Şivelerine Kadar. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  14. Halliday, M. A. K. (1990). An Introduction to Functional Grammer.London: Foreign Language Teaching and Research Press.
  15. Hirik, E. (2018). Türkiye Türkçesinde Mental Fiiller. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları. Hirik, E. (2017). Türkiye Türkçesi Duyu Fiillerinde Anlam ve Kelime Sıklığı İlişkisi. SUTAD, 41(Bahar), 53-74.
  16. Karahan, L. (1999). “Fiil terimi üzerine”. Türk gramerinin sorunları II. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 47-55.
  17. Korkmaz, Z. (2019). Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  18. Morley, G. D. (2000). Syntax in Functional Grammar: an Introduction to Lexicogrammar in Systemic Linguistics. New York: Continuum.
  19. Özeren, M. ve Alan, İ. (2018). Kırgız Türkçesinde Mental Fiiller. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 61, 203-224.
  20. Sarı, İ. (2019). Algı Fiillerinde Çok Anlamlılık: gör-örneği. E. Kuyma ve A. Nazlı (Ed.). Algı’ya Dair içinde (s. 129-161). Ankara: Kesit Yayınları.
  21. Seçkin, K. (2019). Eski Türkçede Mental Fiiller. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  22. Šinušienė, A. (2011). Semantics of Mental Verbs in English. (Bachelor Thesis). Šiauliai University, Faculty of Humanities, Department of English Philology, Lithuanian.
  23. Şahin, S. (2012). Türkmen Türkçesinde Mental Fiiller. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  24. Şaş, A. K. ve İşler, H. (2025). Süheyl ü Nev-bahâr’daki Mental Fiiller Üzerine Bir İnceleme. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 9(1), 63-82.
  25. Valeika, L. ve Buitkienė, J. (2003). An Introductory Course in Theoretical English Grammar. Vilnius: Vilnius Pedagogical University.
  26. Vardar, B. (2002). Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Multilingual Yayınları.
  27. Yaylagül, Ö. (2005). Türk Runik Harfli Metinlerde Mental Fiiller. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 2(1), 17-51.
  28. Yıldız, H. (2017). Türk Dilinde Fiillerin Semantik Sınıflandırılması Problemi. Journal of Turkish Language and Literature, 3(1), 337-362.
  29. Yıldız, H. (2016). Eski Uygurcada Mental Fiiller. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.