AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this respect, the grammar terms he used in the aforementioned grammar books were determined in the study, and first of all, the Turkish equivalent of each term, if any, was given, followed by Isfahani's explanation and examples of the term.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Since the thirteenth century AD, many works have been written in Anatolia for the purpose of learning and teaching Persian, such as Persian verse and prose dictionaries, grammar books, commentaries, reading books and conversation guides. In Anatolia, where Persian was so popular, many books on Persian grammar were also written and published with explanations in Arabic, Turkish and Persian. One of the authors who wrote books on Persian grammar in Istanbul in the nineteenth century was Mirza Habib-e Esfahani. Of Iranian origin and known more in Turkey as Mirza Habib Efendi and Habib Efendi, was Mirza Habib-e Esfahani saw the interest of the society in Persian when he came to Istanbul; realizing that there was no comprehensive grammar book for teaching Persian, he wrote his first work in this field, Dastur-e Sokhan. With this work he published, he introduced the word destûr, meaning grammar, to Persian as a term. Later, he published four more books, Dasturca, Dabestan-e Parsi, Rahnama-ye Farsi and Khulasa-ye Rahnama-ye Farsi. All these books were prepared for students who wanted to learn Persian in Istanbul, and later these works became sources for Persian grammar books in terms of methods, definitions and terms. In this respect, the grammar terms he used in the aforementioned grammar books were determined in the study, and first of all, the Turkish equivalent of each term, if any, was given, followed by Isfahani's explanation and examples of the term.
Özet
Anadolu’da miladi on üçüncü yüzyıldan itibaren Farsçanın öğrenilmesi ve öğretilmesi amacıyla Farsça manzum ve mensur sözlükler, dil bilgisi kitapları, şerhler, okuma kitapları ve konuşma kılavuzları gibi pek çok eser telif edilmiştir. Farsçanın bu denli rağbet gördüğü Anadolu’da Farsça dil bilgisi hakkında da Arapça, Türkçe ve Farsça açıklamalı olarak çok sayıda kitap telif edilerek neşredilmiştir. On dokuzuncu yüzyılda İstanbul’da Farsça dil bilgisine dair kitap telif eden müelliflerden birisi de Mîrzâ Habîb-i İsfahânî’dir. İran asıllı olan ve Türkiye’de daha çok Mîrzâ Habîb Efendi ve Habîb Efendi ismiyle anılmış olan Mîrzâ Habîb-i İsfahânî, İstanbul’a geldiğinde toplumun Farsçaya olan rağbetini görmüş; Farsça öğretmek için derli toplu bir dil bilgisi kitabının olmadığını fark ederek bu alanda ilk eseri olan Destûr-i Suhen’i telif etmiştir. Yayınladığı bu eser ile dil bilgisi, gramer anlamına gelen destûr kelimesini terim olarak Farsçaya kazandırmıştır. Daha sonra Destûrçe, Debistân-ı Pârsî, Rehnumâ-yı Fârisî ve Hulâsa-yi Rehnumâ-yı Fârisî adıyla dört kitap daha yayınlamıştır. Tüm bu kitaplar İstanbul’da Farsça öğrenmek isteyen öğrenciler için hazırlanmış ve daha sonra bu eserler Farsça dil bilgisi kitaplarına yöntem, tanım ve terim bakımından kaynaklık etmiştir. Bu bakımdan çalışmada onun bahsi geçen dil bilgisi kitaplarında kullandığı gramer terimleri tespit edilerek, her bir terimin öncelikle varsa Türkçe karşılığı sonrasında İsfahânî’nin terim hakkındaki izahı ve örneklerine yer verilmiştir.