AI Summary & Key Takeaways
AI InsightSubsequently, the views expressed regarding the relevant suffix will be evaluated in their own right.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Despite comprehensive and in-depth studies on elements of Turkish grammar, it’s observed that the etymologies of certain forms remain unresolved to this day. One such example is the {-k} form unit that appears in Turkish verb conjugation and indicates the first person plural. Different views have been put forward regarding the emergence of the relevant suffix observed in the first person plural of the past tense and the conditional mood in Standard Turkish. A review of the literature on the subject reveals that the idea that the {-k} form, which indicates the first person plural, was formed by analogy with the {-DIk} participle suffix, has come to the fore. However, this view does not fully shed light on the issue, as it contains important problems that need to be resolved. Again, another view on the subject, albeit less widely held, is that the suffix {-k} derives from an archaic plural suffix found in organ names. However, since the etymologies of organ names have not yet been fully elucidated, it is difficult to assert with certainty that the {-k} form found in them indicates plurality. In light of this situation, this study will argue that the form in question may have been derived from the Old Turkish word ok, meaning “tribe” or “clan”, with a retrospective perspective. The study aims to contribute to the field based on the findings obtained, to bring one of the complex issues of verb conjugation back to the attention of researchers, and to express our own views on the subject. Following the introduction, the study will examine archaic plural suffixes that have lost their plural function in Turkish, and then briefly discuss the historical development of the {-k} suffix. Subsequently, the views expressed regarding the relevant suffix will be evaluated in their own right.
Özet
Türkçe dil bilgisi unsurlarına yönelik kapsamlı ve derinlemesine çalışmalar yapılmasına karşın kimi biçimlerin köken bakımından günümüzde hâlâ çözüme kavuşturulamadığı görülmektedir. Bunlardan birisi de Türkçe fiil çekiminde ortaya çıkan ve çokluk birinci şahıs işaretleyen {-k} biçim birimidir. Standart Türkçede bilinen geçmiş zaman ve dilek-şart kipinin çokluk birinci şahsında tanıklanan ilgili ekin ortaya çıkışına yönelik birbirinden farklı görüşler ortaya konmuştur. Konuya dair literatür incelendiğinde, çokluk birinci şahıs işaretleyen {-k} biçiminin {-DIk} sıfat-fiil ekine örnekseme yoluyla oluştuğu düşüncesinin ön plana çıktığı görülmektedir. Ancak bu düşünce, kendi içinde çözülmesi gereken önemli problemleri barındırdığından konunun çözümüne tam anlamıyla ışık tutmamaktadır. Öte yandan daha az savunucusu olmakla birlikte konuya ilişkin bir diğer görüş ise {-k} ekinin organ adlarında yaşayan arkaik bir çokluk ekinden geldiğidir. Buna karşın organ adlarının kökenleri henüz tam anlamıyla aydınlatılamadığından, bunlarda bulunan {-k} biçiminin kesin bir şekilde çokluk bildirdiğini ileri sürmek zordur. Ayrıca Orhon, Uygur ve Karahanlı Türkçesi metinlerinde hiçbir şekilde karşımıza çıkmayan bu ekin Harezm Türkçesinden itibaren çokluk işaretlemeye başlaması, akla uygun gelmemektedir. Belirtilen duruma istinaden bu çalışmada, art zamanlı bakış açısıyla ilgili şeklin Eski Türkçede boy, kabile anlamında kullanılan ‘ok’ sözcüğünden ekleşmiş olabileceği görüşü savunulacaktır. İncelemede, elde edilen bulgular esasında alana katkı sağlamak, fiil çekiminin karmaşık konularından birisini yeniden araştırmacıların dikkatine sunmak ve konuya ilişkin kendi görüşlerimizi ifade etmek amaçlanmaktadır. Çalışmada giriş kısmının ardından Türkçede çokluk bildirme işlevini yitirmiş olan arkaik çokluk ekleri ele alınacak, devamında {-k} ekinin tarihsel gelişimi üzerinde kısaca durulacaktır. Daha sonra ilgili eke ilişkin belirtilen görüşler kendi içinde değerlendirmeye tabi tutulacak, hipotez bölümünde ise görüş ve düşüncelerimiz ifade edildikten sonra sonuç kısmında elde edilen bulgular, araştırmacıların dikkatine sunulacaktır.