Journals / Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

SPIRITUAL FIGURES WHO RAISED IN HEZAN

HEZAN’DA YETİŞEN MÂNEVÎ ŞAHSİYETLER

Murat Özaydın(DİCLE ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-8793-4831
Pages
374–386
Publication Date
2026-08-20
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this article, we will mention the prominent figures who emerged from this region and the caliphs they trained.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:One of the most important factors influencing the development of societies is the exemplary figures who emerge from within those societies.
📊
Key Findings & Data:Throughout history, scholars and mystics, particularly those who emerged in the Islamic world, have played a significant role in shaping societies in both intellectual and spiritual fields.
💡
Conclusion & Impact:In this article, we will mention the prominent figures who emerged from this region and the caliphs they trained.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Manevi · Hezan · Tasavvuf

Abstract

One of the most important factors influencing the development of societies is the exemplary figures who emerge from within those societies. These individuals have an influence that shapes not only their own era but also subsequent generations. Throughout history, scholars and mystics, particularly those who emerged in the Islamic world, have played a significant role in shaping societies in both intellectual and spiritual fields. From the time of the Prophet Muhammad to the present day, the region known as Mesopotamia has been among the areas where many valuable scholars have been raised. In these cultural movements, Diyarbakır, due to its honor as the gateway of Anatolia to Islam, has held a central position. Diyarbakır and its surroundings are a source of saints and mystics, a banner of knowledge and scholars. These places have held an important position not only in terms of educational activities but also in terms of spiritual guidance. Diyarbakır and its surroundings, in particular, played a significant role in Anatolia's encounter with Islam and gradually became a center of learning. Scholars who emerged from this region lived closely with the people, responded to their needs, and contributed to the maintenance of social harmony. Today, however, the absence of such figures is felt more acutely. The scarcity of strong guides who can fill the shoes of these individuals who left a profound impact on society in the past is causing a spiritual void. In this article, we will mention the prominent figures who emerged from this region and the caliphs they trained.

Özet

Toplumların gelişiminde etkili olan en önemli unsurlardan biri, o toplumun içinden yetişen örnek şahsiyetlerdir. Bu kişiler, sadece yaşadıkları döneme değil, kendilerinden sonraki nesillere de yön veren bir etkiye sahiptir. Tarih boyunca özellikle İslam dünyasında yetişen âlimler ve mutasavvıflar, hem ilmi hem de manevi alanlarda toplumların şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. Asr-ı Saâdetten günümüze kadar gelen süreçte, Mezopotamya bölgesi olarak ifade edilen alan içerisinde yer alan, birçok değerli ilim insanının yetiştiği bölgeler arasında yer almaktadır Bu kültür hareketlerinde, Anadolu’nun İslâm’a açılan kapısı olması şerefine sahip olması açısından, Diyarbakır belli başına merkezi bir konum oluşturmuştur. Diyarbakır ve çevresi, evliyâ ve ârifler menbaı, bilgin ve ulemâ sancağıdır. Bu yerler, yalnızca eğitim faaliyetleriyle değil, aynı zamanda manevi rehberlik açısından da önemli bir konumda bulunmuştur. Özellikle Diyarbakır ve çevresi, Anadolu’nun İslamiyet ile tanışmasında önemli bir rol üstlenmiş ve zamanla ilim merkezi haline gelmiştir. Bu bölgede yetişen âlimler, halkla iç içe yaşamış, onların ihtiyaçlarına cevap vermiş ve toplumsal huzurun sağlanmasına katkıda bulunmuştur. Günümüzde ise bu tür şahsiyetlerin eksikliği daha fazla hissedilmektedir. Geçmişte toplum üzerinde derin etkiler bırakan bu kişilerin yerini doldurabilecek güçlü rehberlerin azlığı, manevi anlamda bir boşluk oluşmasına neden olmaktadır. Makalemizde bu belde ve merkezde yetişen zatları ve yetiştirdikleri halifeleri zikredeceğiz.

🔖

Cite This Article

Özaydın, M. (2026). SPIRITUAL FIGURES WHO RAISED IN HEZAN. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 374–386. https://ajindex.com/articles/1606336

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (13)

  1. Anter, M. (2011). Hatıralarım. Aram Yayınları.
  2. Başbuğ, H. (2013). Ahmed-i Hasî. İçinde İ. Işık (Ed.), Diyarbakır Ansiklopedisi (1. bs.). Elvan Yayınları.
  3. Beysanoğlu, Ş. (1997). Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (C. 2).
  4. Çağlayan, M. (1996). Şark Uleması. Çağlayan Yayınları.
  5. Çağmar, M. E. (2013). Molla Ahmed Meylanî. İçinde İ. Işık (Ed.), Diyarbakır Ansiklopedisi (1. bs.). Elvan Yayınları. Dilek, Z. (2002). Lice. Sena Ofset.
  6. Ergin, C. (2012). Geçmişten Günümüze Liceli Âlimler. Dünden Bugüne Lice Sempozyumu Bildirileri, Sempozyum Dizisi: 6, 321-342.
  7. Ergin, M. C. (2007). Molla Ahmet Meylanî. İbrahim Hakkı ve Siirt Uleması Sempozyumu Bildirileri.
  8. Korkusuz, M. Ş. (2004). Tezkire-i Meşayih-i Amid: Diyarbekir Velileri: I-II. Kişisel Yayınlar.
  9. Özaydın, M. (2013). Şeyh Abdulkadir Hezanî. Içinde İ. Işık (Ed.), Diyarbakır Ansiklopedisi (1. bs., C. 2). Elvan Yayınları.
  10. Sarıkoyuncu, A. (2012). Milli Mücadele Din Adamları 2. Diyanet İşleri Başkanlığı.
  11. Siwonıc, F. (1990). Zaza Şairi Xasi ve Eserine Yönelik bir Saygısızlığın Teşhiri. Piya Dergisi, (13).
  12. Xasi, E. (1899). Mewlid-i Nebiyyi’l-Qureyşi. Litografya Matbaası.
  13. Yıldırım, K. (2018). Diyarbakır’ın İlim ve Fikir Öncüleri. Avesta Yayınları.