Journals / Istanbul Journal of Arabic Studies / 2025 / Cilt: 8 Sayı: 2

The Main Themes in the Dīwān of the Abbasid Poet, ʿAlī Ibn al-Jabalah

Abbâsî Şairlerinden Ali b. Cebele’nin Dîvânında Geçen Ana Temalar

İbrahim Aydın(OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1006-2067
Pages
247–294
Publication Date
2025-12-10
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, this study introduces Ali ibn Jabala's poems to Arabic literature researchers and reveals the poet's versatile literary identity and the literary characteristics of the period in which he lived.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Ali ibn Jabalah is an Iraqi poet who lived between 160/777 and 213/829.
📊
Key Findings & Data:He showed great interest in poetry and literature from an early age and quickly made significant progress in his field.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, this study introduces Ali ibn Jabala's poems to Arabic literature researchers and reveals the poet's versatile literary identity and the literary characteristics of the period in which he lived.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Dili ve Edebiyatı · Abbâsî Şiiri · Ali b. Cebele

Abstract

Ali ibn Jabalah is an Iraqi poet who lived between 160/777 and 213/829. He showed great interest in poetry and literature from an early age and quickly made significant progress in his field. Despite being visually impaired, he managed to cultivate himself in this field and versified high-quality poems in the major genres of classical Arabic poetry. However, it was his eulogistic poems that truly brought him fame. For this reason, he was referred to as the “poet of praise” by Arab writers and critics. Many of his poems -especially his eulogies- were highly acclaimed both in his time and in later eras; however, some were criticized for their excesses and sparked debate in literary circles. Although Ali ibn Jabala holds an important position in Arabic literature, only two taḥqīq studies have been conducted on his poems. In these studies, which are based on the edition of the poems, it has been observed that limited evaluations regarding their content have been made; however, the thematic and content aspects of the poems have not been sufficiently examined. In this study, Dīwān of Ali ibn Jabala are classified according to their subjects and each category is analyzed in terms of content with a holistic approach. While the eulogy poems, which constitute more than half of the dīwān, were decisive in the recognition of the poet, the elegy poem played an important role in his gaining a literary identity. In addition, the poet produced qualified works in genres such as ghazal, description, satire, wisdom, wine, old age and reproach. While the poems of Medih serve as historical documents regarding the political and military events of the period, the ghazals written with a ʿuzrî understanding reflect sincere feelings of love and the satires express individual and social criticism in a harsh style. In conclusion, this study introduces Ali ibn Jabala's poems to Arabic literature researchers and reveals the poet's versatile literary identity and the literary characteristics of the period in which he lived.

Özet

Ali b. Cebele, 160/777-213/829 yılları arasında yaşamış Iraklı bir şairdir. Küçük yaşlardan itibaren şiir ve edebiyata büyük ilgi göstermiş ve bu alanda kısa sürede önemli gelişmeler kaydetmiştir. Görme engelli olmasına rağmen kendini bu alanda yetiştirmeyi başarmış ve klasik Arap şiirinin başlıca türlerinde nitelikli şiirler nazmetmiştir. Ancak ona asıl şöhret kazandıran medih şiirleri olmuştur. Bu sebeple Arap edebiyatçıları ve eleştirmenleri tarafından “medih şairi” olarak anılmıştır. Pek çok şiiri -özellikle methiyeleri- hem kendi döneminde hem de sonraki çağlarda büyük beğeni toplamış; yalnız bazıları aşırılıklar içerdiği gerekçesiyle eleştirilmiş ve edebî çevrelerde tartışmalara yol açmıştır. Ali b. Cebele, Arap edebiyatında önemli bir konuma sahip olmasına rağmen şiirleri hakkında yalnızca iki tahkik çalışması yapılmıştır. Şiirlerin neşrini esas alan bu çalışmalarda, içeriklerine ilişkin sınırlı değerlendirmelerin yapıldığı; ancak şiirlerin tematik ve içerik yönlerinin yeterince incelenmediği gözlemlenmiştir. Bu çalışmada Ali b. Cebele’nin divanı konularına göre tasnif edilmiş ve her bir kategori içerik açısından analiz edilerek bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Divanın yarısından fazlasını oluşturan medih şiirleri, şairin tanınmasında belirleyici olurken; mersiye şiiri ise edebî kimlik kazanmasında önemli rol oynamıştır. Ayrıca şair, gazel, tasvir, hiciv, hikmet, şarap, yaşlılık ve sitem gibi türlerde de nitelikli eserler ortaya koymuştur. Medih şiirleri, dönemin siyasî ve askerî olaylarına dair tarihî belge niteliği taşırken; ʿuzrî anlayışla yazılan gazeller samimi aşk duygularını yansıtmakta; hicivler ise bireysel ve toplumsal eleştirileri sert bir üslupla dile getirmektedir. Sonuç olarak bu çalışma Ali b. Cebele’nin şiirlerini hem Arap edebiyatı araştırmacılarına tanıtmakta hem de şairin çok yönlü edebî kimliği ile yaşadığı dönemin edebî özelliklerini ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Aydın, İ. (2025). The Main Themes in the Dīwān of the Abbasid Poet, ʿAlī Ibn al-Jabalah. Istanbul Journal of Arabic Studies, Cilt: 8 Sayı: 2, 247–294. https://doi.org/10.51802/istanbuljas.1749200

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (34)

  1. Ali b. Cebele, İbn Müslim b. Abdurrahmân el-Ebnâvî. Şiʿru ʿAli b. Cebele. Tahkik Ahmed Nasîf el-Cennâbî. Bağdat: Matbaatü’l-Âdâb, 1391/1971.
  2. Ali b. Cebele, İbn Müslim b. Abdurrahmân el-Ebnâvî. Şiʿru ʿAli b. Cebele. Tahkik Hüseyin Atvân. Bağdat: Dâru’l-Maârif, 1982.
  3. Aydın, İbrahim. İbnü’l-Muʿtez ve Şiiri. İstanbul: Kitap Dünyası Yayınları, 2023.
  4. Bulut, Ali. Belâgat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: MÜ İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2015.
  5. Büstânî, Butrus. Üdebâʾü’l-ʿArab fî’l-aʿṣuri’l-ʿAbbâsiyye. Beyrut-Lübnan: Dâru’l-Cîl, 1979.
  6. Çetin, Nihad M. “Basît.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5:106. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  7. Çetin, Nihad M. Eski Arap Şiiri. İstanbul: Kapı Yayınları, 2011.
  8. Dayf, Şevkî. el-ʿAṣru’l-ʿAbbâsiyyü’l-evvel. Mısır: Dâru’l-Maârif, 1966.
  9. Demirayak, Kenan. Abbâsî Edebiyatı Tarihi. Erzurum: Bakanlar Matbaacılık, 1998.
  10. Ebû Hilâl el-Askerî, el-Hasen b. Abdillâh b. Sehl. Dîvânü’l-meʿânî. 2 cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts.
  11. Ebü’l-Ferec el-İsfahânî, Ali b. el-Hüseyin b. Muhammed b. Ahmed. Kitâbü’l- Eġânî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1415/1994.
  12. Fâhûrî, Hannâ. el-Câmiʿ fî târîḫi’l-edebi’l-ʿarabî -el-Edebü’l- ḳadîm-. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1986.
  13. Ferrûh, Ömer. Târîḫu’l-edebi’l-ʿArabî. Beyrut: Dâru’l-İlmi li’l-Melayîn, 1981.
  14. Hâdî, Salâhuddîn. el-Edebü fî ʿaṣri’n-nübüvveti ve’r-râşidîn. Kâhire: Mektebetü’l-Hâncî, 1987.
  15. Hafâcî, Muhammed Abdülmünʿîm. el-Âdâbü’l-ʿArabiyye fî’l-ʿaṣri’l- ʿAbbâsiyyi’l-evvel. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1992.
  16. Hatîb el-Bağdâdî, Ebü Bekr Ahmed b. Ali b. Sâbit. Târîḫu Baġdâd. Tahkik Beşşâr ʿAvvâd Maʿrûf. 16 cilt. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1422/2002.
  17. Hüseyin, Tâhâ. Hadîs̱ü’l-erbiʿâʾ. yy.: Mektebetü’l-Üsrâ, 1997.
  18. İbn Ebü’l-Hadîd, Ebü Hâmid Abdülhamîd b. Hibetullâh. Şerḥu Nehci’l- belâġa. thk. Muhammed Abdulkerîm en-Nemrî. 20 cilt. Beyrut-Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1418/1998.
  19. İbn Hallikân, Ahmed b. Muhammed. Vefeyâtü’l-aʾyân ve enbâʾü ebnâʾi’z- zamân. Tahkik İhsân Abbâs. 7 cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1972.
  20. İbn Kuteybe, Ebü Muhammed Abdullah b. Müslim ed-Dîneverî. eş-Şiʿru ve’ş- şuʿarâʾ. 2 cilt. Kâhire: Dâru’l-Hadîs, 1423/2002.
  21. İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem b. Ali Ebü’l-Fadl Cemâlüddîn el- Ensârî. Lisânü’l-ʿArab. 15 cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1414/1993.
  22. İbn Reşîk el-Kayrevânî, Ebü Ali el- Hasan. el-ʿUmde fî meḥâsini’ş-şiʿri ve âdâbih ve naḳdih. Tahkik Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd. 2 cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1981.
  23. İbnü’l-İmâd, Abdülhay b. Ahmed b. Muhammed el-Hanbelî. Şeẕerâtü’ẕ-ẕeheb fî ahbâri men ẕeheb. Tahkik Mahmûd el-Arnaûd. 11 cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1406/1986.
  24. İbnü’l-Muʿtez, Ebü’l-Abbâs Abdullâh b. Muhammed el-Muʿtez-Billâh b. Caʿfer el-Mütevekkil-Alellâh el-Abbâsî. Tabaḳâtü’ş-şüʿarâi’l-muḥdes̱în. Tahkik Ömer Fârûk et-Tabbâʿ. Beyrut: Dâru’l-Erkam b. Ebü’l-Erkam, 1998.
  25. İbnü’l-Muʿtez, Ebü’l-Abbâs Abdullâh b. Muḥammed el-Muʿtez-Billâh b. Caʿfer el-Mütevekkil-Alellâh el-Abbâsî. Dîvânü şiʿru İbnü’l-Muʿtez. Tahkik Yûnus Ahmed es-Sâmerrâî. 3 cilt. Beyrut-Lübnân: Âlemü’l-Kütüb, 1997.
  26. Kudâme b. Caʿfer, Ebü’l-Ferec. Naḳdü’ş-şiʿr. Tahkik Muhammed Munʿîm Hafâcî. Kâhire: el-Mektebetü’l-Ezheriyye li’t-Türâs, 2016.
  27. Nûr Bâbencî, Leylâ Sâmir Muhammed. “el-Vaṣf fî şiʿri ʿAbdillâh bin el- Muʿtez el-ʿAbbâsî.” Yüksek Lisans Tezi, Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi, 1989.
  28. Nüveyrî, Ahmed b. Abdülvehhâb. Nihâyetül’l-ereb fî fünûni’l-edeb. 33 cilt. Kâhire: Dârul-Kütüb ve’l-Vesâiki’l-Kavmiyye, 1423/2002.
  29. Râfiʿî, Mustafâ Sâdık. Târîḫu âdâbi’l-ʿArab. 3 cilt. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2008.
  30. Soyyiğit, Osmân Zekî. el-Edebü’l-ʿArabî. İstanbul: Siyer Yayınları, 1993.
  31. Vikipedi. “Safran.” Erişim 14 Temmuz 2025. https://tr.wikipedia.org/wiki/Safran.
  32. Yesûʿî, Luvîs Maʿlûf. el-Müncid fî’l-lüġa. Beyrut: Dâru’l-Meşrik, 1992.
  33. Yılmaz, İbrahim. “Tavîl.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 40:183-84. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.
  34. Ziriklî, Hayruddîn b. Ali b. Fâris. el-Aʿlâm. 8 cilt. Beyrut: Dâru’l-İlmi li’l- Melâyîn, 2002.